Meistaradeild Evrópu

UEFA Champions League
Stofnuð	1955; fyrir 70 árum; (endurnefnd 1992)
Svæði	Evrópa (UEFA)
Fjöldi liða	32 (riðlakeppni); 80 (alls)
Undankeppni fyrir	UEFA Super Cup; FIFA Club World Cup
Tengdar keppnir	UEFA Europa League (2. stig); UEFA Europa Conference League (3. stig)
Núverandi meistari	Paris Saint-Germain (1. titill)
Sigursælasta félag	Real Madrid (15 titlar)
Vefsíða	Opinber vefsíða

Meistaradeild Evrópu (enska: UEFA Champions League) er árleg keppni í knattspyrnu. Keppnina heldur Knattspyrnusamband Evrópu fyrir öll bestu lið Evrópu. Sigurvegarar keppninnar hljóta Evrópumeistaratitilinn sem eru mjög virt verðlaun í knattspyrnuheiminum. Sigurvegarinn í keppninni fær þátttökurétt í Evrópska ofurbikarnum, sem og í heimsmeistarakeppni félagsliða. Meistaradeildinni var hleypt af stokkunum 1955 og hét þá Evrópukeppni félagsliða, en 1992 var keppninni breytt í Meistaradeildina. Sigursælasta lið keppninnar er Real Madrid sem hefur unnið fimmtán sinnum.

Saga

Keppni evrópskra knattspyrnuliða var ekki ný af nálinni. 1927 hófst Mitropabikarinn, en það var félagskeppni liða frá Austurríki, Ungverjalandi, Júgóslavíu, Tékkóslóvakíu, Ítalíu, Sviss og Rúmeníu. Hún lagði hins vegar upp laupana við upphaf heimstyrjaldarinnar síðari. Eftir stríð var önnur slík keppni í gangi, miklu minni þó, og hét hún Coupe Latine. Í henni kepptu meistaralið frá Ítalíu, Frakklandi, Spáni og Portúgal. Hugmyndir um nýja Evrópukeppni með meistaraliðum frá sem flestum löndum í Evrópu fæddust snemma á sjötta áratugnum með Gabriel Hanot, íþróttafréttamanni L‘Équipe og fyrrverandi frönskum landsliðsmanni. Skipulagning Hanots var gerð opinber í blaðinu í desember 1954 og hófst keppnin sjálf á haustmánuðum árið eftir. 16 lið voru þátttakendur í fyrstu keppninni. Ekki sáu þó öll lið sér fært að taka þátt. T.d. meinaði Enska knattspyrnusambandið Chelsea þátttöku og var þá Gwardia Varsjá sent í staðinn. Sigurvegari var Real Madrid sem sigraði franska liðið Stade Reims í úrslitaleik 4-3. Real Madrid vann keppnina reyndar 5 fyrstu skiptin, árangur sem ekkert annað lið hefur tekist að gera. Suðurevrópsk lið (frá Spáni, Ítalíu og Portúgal) sigruðu keppnina allt til 1966, en 1967 tókst Glasgow Celtic að sigra, fyrst breskra liða. Aðeins tvisvar hefur liði tekist að sigra keppnina þrisvar í röð (eftir hina stórkostlegu byrjun Real Madrid): Ajax 1971-73 og Bayern München 1974-76. Mesta sigurganga liða frá einu landi var 1977-82 en þá sigruðu Liverpool, Nottingham Forest og Aston Villa til skiptis sex sinnum í röð. Einn sorglegasti viðburður keppninnar var úrslitaleikurinn 1985 á Heyselvellinum í Brussel milli Juventus og Liverpool en þá hrundi veggur og létust við það 39 manns. Afleiðingarnar voru þær að ensk lið voru útilokuð frá keppninni í fimm ár (Liverpool í sjö ár). Frá byrjun til ársins 1991 var fyrirkomulag keppninnar útsláttur, þ.e. heimaleikur og útileikur. Á leiktíðinni 1991-92 var í fyrsta sinn komið upp riðlum, þ.e. í átta liða úrslitum var liðunum komið fyrir í tveimur riðlum. Sigurlið riðlanna komust í úrslitaleikinn. 1992 var keppninni breytt í Meistaradeild Evrópu. Fyrsta árið (92-93) var fyrirkomulag keppninnar eins og á síðasta ári, þ.e. útsláttur og tveir riðlar. En 1994 var í fyrsta sinn komið upp riðlakeppni strax í upphafi. 16 lið voru sett í fjóra riðla. Efstu tvö liðin í riðlunum komust í átta liða úrslit. Í leiktíðunum 96-97 og 97-98 var liðunum fjölgað í 24 og léku þau í 6 riðlum. Efstu liðin í riðlunum og þau bestu sem lentu í öðru sæti komust í átta liða úrslit. Leiktíðina 1999-2000 var keppninni enn breytt. Að þessu sinni fengu 32 lið þátttökurétt og voru þau skipuð í átta riðla. Tvö efstu lið riðlanna mynduðu svo fjóra nýja riðla. Tvö efstu liðin þar komust í átta liða úrslit. Liðið í þriðja sæti fer í Evrópudeild UEFA en liðið í neðsta sæti fellur úr leik. Milliriðlarnir voru þó fljótt afnumdir, þannig að í dag hefst útsláttarkeppnin strax að lokinni fyrstu riðlakeppninni. Tólf af liðunum 32 voru meistarar í sínum eigin löndum en þar að auki sex lið sem lentu í 2. sæti. Afgangurinn, 10 lið, vinna sér þátttökurétt með forkeppni.

Árið 2024 var á ný fyrirkomulaginu breytt og 4 liða riðlar afnumdir og var liðum fjölgað í 36. Lið dragast gegn átta liðum úr 4 styrkleikaflokkum og stendur deildakeppni frá september til janúar. Útsláttarkeppni byrjar í febrúar.

Úrslitaleikir

Tölfræði

Sigurliðin

Listi yfir öll sigurlið Meistaradeildarinnar frá upphafi.

Röð	Sigurlið	Titlar	Ár	2. sætið
1	Real Madrid	15	1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000, 2002, 2014, 2016, 2017, 2018, 2022, 2024	(3) 1962, 1964, 1981,
2	AC Milan	7	1963, 1969, 1989, 1990, 1994, 2003, 2007	(4) 1958, 1993, 1995, 2005
3-4	Liverpool	6	1977, 1978, 1981, 1984, 2005, 2019	(4) 1985, 2007, 2018, 2022
	Bayern München	6	1974, 1975, 1976, 2001, 2013, 2020	(5) 1982, 1987, 1999, 2010, 2012
5	Barcelona	5	1992, 2006, 2009, 2011, 2015	(3) 1961, 1986, 1994
6	Ajax	4	1971, 1972, 1973, 1995	(2) 1969, 1996
7-8	Inter Milan	3	1964, 1965, 2010	(3) 1967, 1972, 2023
	Manchester United	3	1968, 1999, 2008	(2) 2009, 2011
9-13	Juventus	2	1985, 1996	(7) 1973, 1983, 1997, 1998, 2003, 2015, 2017
	Benfica	2	1961, 1962	(5) 1963, 1965, 1968, 1988, 1990
	Nottingham Forest	2	1979, 1980	(0)
	Porto	2	1987, 2004	(0)
	Chelsea	2	2012, 2021	(1) 2008
14-22	Glasgow Celtic	1	1967	(1) 1970
	Hamburg	1	1983	(1) 1980
	Steaua Búkarest	1	1986	(1) 1989
	Olympique de Marseille	1	1993	(1) 1991
	Feyenoord	1	1970	(0)
	Aston Villa	1	1982	(0)
	PSV Eindhoven	1	1988	(0)
	Rauða stjarnan Belgrad	1	1991	(0)
	Borussia Dortmund	1	1997	2013, 2024 (2)
	Manchester City	1	2023
	Paris Saint-Germain	1	2025

Sigurlið eftir löndum

Uppfært 2024

Röð	Sigurland	Sigrar	Hve oft í 2. sæti
1	Spánn	20	11
2	England	15	10
3	Ítalía	12	17
4	Þýskaland	8	11
5	Holland	6	2
6	Portúgal	4	5
7-10	Frakkland	2	6
	Skotland	1	1
	Rúmenía	1	0
	Júgóslavía	1	1

Leikjahæstu menn

Uppfært 12/12 2024

Röð	Leikmaður	Leikir	Tímabil
1	Cristiano Ronaldo	183	2003-2022
2	Iker Casillas	177	1999-2019
3	Lionel Messi	163	2005-2023
4	Thomas Müller	156	2009-
5	Karim Benzema	152	2006-2023
6	Xavi	151	1998-2015
6	Toni Kroos	151	2008-2024
7	Manuel Neuer	145	2007-
8	Raúl	142	1995-2011
8	Sergio Ramos	142	2005-2023
11	Luka Modrić	134	2010-
13	Andrés Iniesta	130	2002-2018
14	Gerard Piqué	126	2004-
15	Sergio Busquets	127	2008-2022

Markahæstu menn

Uppfært 12/12 2024.

Röð	Leikmaður	Mörk	Leikir	Tímabil
1	Cristiano Ronaldo	142	182	2003-2022
2	Lionel Messi	129	161	2005-2023
3	Robert Lewandowski	101	126	2011-
4	Karim Benzema	90	152	2006-2023
5	Raúl	71	142	1995-2011
6	Ruud van Nistelrooy	56	73	1998-2009
7	Thomas Müller	55	156	2009-
8	Kylian Mbappé	50	79	2016-
8	Thierry Henry	50	112	1997-2012
9	Alfredo di Stefano	49	58	1955-1964
10	Andriy Shevchenko	48	100	1994-2012
10	Zlatan Ibrahimovic	48	124	2001-2021
11	Erling Haaland	46	45	2019-
11	Mohamed Salah	46	85	2013-