Engey (Kollafirði)
Engey er næststærsta eyjan í Kollafirði á eftir Viðey. Þar er nú viti sem var reistur árið 1902 en áður fyrr var búið í eynni og var þar oft margbýli.[1] Elstu heimildir um byggð í Engey eru í Njálu.[2] Í eynni var kirkja frá 1379[2] til 1765. Ríkið keypti eyjuna af síðasta ábúandanum (Sigurði Gíslasyni frá Hamraendum) eftir stríð. Eignarhaldið var síðan flutt til borgarinnar 1978. Engey er 1500 m löng, 400 metra breið og um 0,4 km2 að flatarmáli.[1]
Á 19. öld voru skipasmiðir úr Engey þekktir og svokallað Engeyjarlag á bátum varð algengasta bátalagið um allan Faxaflóa. Fremstur þessara skipasmiða var Kristinn Magnússon, sem smíðaði 220 skip og báta á árunum 1853-1875. Hann þróaði einnig seglabúnað sem varð almennur á Faxaflóasvæðinu og stundaði þilskipaútgerð í félagi við Geir Zoëga og fleiri.[2]
Búið var í eynni til 1950. Öll hús í eynni voru brennd árið 1966, enda þá grautfúin og að falli komin.[3]
Við eyjuna er kennd Engeyjarættin, afkomendur Snorra Sigurðssonar ríka, sem bjó mjög lengi í eynni og lést þar hátt á níræðisaldri árið 1841.[2] Til hennar heyrir til dæmis Bjarni Benediktsson, sem var forsætisráðherra frá 1963 til 1970, Björn Bjarnason, fyrrverandi ráðherra og Ragnhildur Helgadóttir fyrrverandi ráðherra.[4]
Nokkrar hernaðarminjar eru í Engey en á árum heimsstyrjaldarinnar síðari voru þar reist virki til að verja innsiglinguna í Reykjavíkurhöfn. Þar er meðal annars neðanjarðarstjórnstöð. Minjarnar þar eru betur varðveittar en víða annars staðar vegna þess að eyjan fór í eyði fljótlega eftir að stríðinu lauk.[5]
Í sveig út frá suðurodda eyjarinnar liggur langt rif, Engeyjarboði (einnig kallað Engeyjarrif). Rifið kemur ekki upp nema á háfjöru en oft er hægt að sjá sjó brjóta á því.[6] Ljósbauja gegnt Reykjavíkurhöfn merkir enda boðans.
Síðasta fjölskyldan sem bjó í Engey var fjölskylda Valdemars Guðmundssonar og Öllu konu hans. Alla var gælunafn. Börnin þeirra eru Guðmundur Valdimarsson, Björn sonur Öllu, Haraldur sonur hjóna Ragna og Sigurður alsystkyn Halla.þau fluttu í land 1958 og varð Valdemar yfirfangavörður á Skólavörðustíg 9 fram yfir 1976. Þess má til gamans geta að Valdi lék í mynd Óskars Gíslasonar Bakkabræður ásamt Skarphéðni Össurarsyni föður Össurar.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- 1 2 „ISLAND ENGEY SOUTHWEST ICELAND“. www.nat.is. Afrit af upprunalegu geymt þann 23 október 2010. Sótt 29. desember 2025.
- 1 2 3 4 Baldur Hafstaður (desember 2001). „"Engey brosir á móti þér": Nokkur orð um Engey“. Lesbók Morgunblaðsins.
- ↑ „Islands of Engey, Akurey, Therney, and Lundey | Reykjavik“. reykjavik.is (enska). Sótt 30. desember 2025.
- ↑ „Fjölskylduveldi af Engeyjarætt“. Dagblaðið Vísir. ágúst 2003.
- ↑ „Stríðsminjar í Engey“. Dagblaðið Vísir. júlí 1994.
- ↑ „Græna borgin“ (PDF). bls. 106.
Tenglar
[breyta | breyta frumkóða]| Hverfi | |
|---|---|
| Stjórnsýsla | |
| Grunnskólar |
|
| Samgöngur | |
| Samtök | |
| Sundlaugar | |
| Menning | |
| Útivist og afþreying | |
| Eyjar | |
| Ár og vötn | |
| Vinabæir | |
