Viti
Viti er háreist, turnlaga bygging, með öflugum ljósgjafa efst. Í myrkri sjá skipstjórnarmenn ljósið og vita þá hvar land er. Hver viti hefur sitt ljóseinkenni, t.d. hvítur þríblossi með 25 sekúndna millibili. Þannig er hægt að gera sér grein fyrir hvaða vita er verið að horfa á frá sjó og staðsetja sig nánar út frá því. Vegagerðin hefur umsjón með vitum á Íslandi.[1]
Vitar eru gjarnan á annesjum, og stundum á skerjum, en vitar eru einnig hafðir á baujum á hafi úti. Áður fyrr voru sums staðar notuð vitaskip.
Radíóviti er viti sem sendir útvarpsbylgjur í stað ljóss og er notaður af flugvélum.
Vitinn í Faros telst eitt af sjö undrum veraldar.
Vitar á Íslandi
[breyta | breyta frumkóða]Fyrsti vitinn við strendur Íslands var byggður á Valahnúk á Reykjanesi árið 1878. Um aldamótin 1900 voru vitarnir 5 en uppbyggingu vitakerfisins í kringum landið lauk með byggingu Hrollaugseyjavita árið 1954.[2] Var vitavörður í sumum þeirra, en í dag eru vitarnir mannlausir.
Í dag eru 104 vitar á landinu og 41 af þeim eru knúnir með sólarljósi.[3] Síðasti vitinn á Íslandi og sá fyrsti í meira en 30 ár var gangsettur árið 2019 við Sæbraut í Reykjavík.[4][5]
Bækur
[breyta | breyta frumkóða]Guðmundur Bernódusson, Guðmundur L. Hafsteinsson, Kristján Sveinsson. Vitar á Íslandi: Leiðarljós á landsins ströndum 1878–2002. Siglingastofnun, 2002. ISBN 9789979945444
Tenglar
[breyta | breyta frumkóða]
- Vitar á Íslandi Geymt 10 mars 2007 í Wayback Machine
- Vitar og fiskimið við Ísland, Sjómannablaðið Víkingur, 1. febrúar 1977, bls. 24–25
- Skrá yfir vita og sjómerki á Íslandi, Gefin út af Vita- og hafnamálaskrifstofunni, 1960
- „Vitaskrá“ (PDF). vegagerdin.is. Sótt 2 nóvember 2025.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Vitar og leiðsaga siglinga“. vegagerdin.is. Sótt 2 nóvember 2025.
- ↑ Vitasaga Geymt 20 september 2017 í Wayback Machine Vegagerðin, skoðað 21. ágúst 2017.
- ↑ Vitar á Íslandi – ágrip Ferlir, skoðað 21. ágúst 2017.
- ↑ Baldursdóttir, Bergljót (31 júlí 2017). „Fyrsti vitinn í meira en þrjátíu ár“. ruv.is. Sótt 2 nóvember 2025.
- ↑ Rúnarsson, Bjarni (21 júní 2019). „Nýr viti gangsettur“. ruv.is. Sótt 2 nóvember 2025.
