Sumarólympíuleikarnir 1968

19. sumarólympíuleikarnir
Bær:	Mexíkóborg, Mexíkó
Þátttökulönd:	112
Þátttakendur:	5.516 (4.735 karlar, 781 konur)
Keppnir:	172 í 18 greinum
Hófust:	12. október 1968
Lauk:	27. október 1968
Settir af:	Gustavo Díaz Ordaz forseta
Íslenskur fánaberi:	Guðmundur Hermannsson

.Sumarólympíuleikarnir 1968 voru haldnir í Mexíkóborg frá 12. október til 27. október.

Aðdragandi og skipulagning

Mexíkóborg varð fyrsta borgin í Rómönsku Ameríku til að fá úthlutað Ólympíuleikum. Sú ákvörðun var tekin á þingi Alþjóðaólympíunefndarinnar haustið 1963. Borgin hlaut meirihluta atkvæða, 30 alls, þegar í fyrstu umferð en Detroit, Lyon og Buenos Aires skiptu á milli sín 28 atkvæðum.

Tíu dögum fyrir leikana, eða þann 2. október, efndu mexíkóskir stúdentar til mótmæla gegn ríkisstjórninni og því að fjármagni væri sóað í Ólympíuleika. Stúdentarnir köfðust einnig aukins frelsis, jafnréttis og að Byltingarsinnaði stofnanaflokkur Mexíkó (PRI) færi frá völdum. Um 10 þúsund manns mættu til mótmælanna sem boðað var til við Tlatelolco torgið í Mexíkóborg. Luís Echeverría innanríkisráðherra Mexíkó skipaði hernum að stöðva mótmælin. Herinn hóf að skjóta á mannfjöldann og talið er að allt að 350 hafi fallið í skothríðinni og yfir þúsund manns særst. Fjöldi manna var einnig handtekinn og pyntaður í varðhaldi.

Við ferð Ólympíueldsins frá Grikklandi á keppnisstað var leitast við að fara sem líkasta leið og Kristófer Kólumbus frá Evrópu til Nýja heimsins.

Keppnisgreinar

Keppt var í 172 greinum. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.

• Frjálsar íþróttir (36)

• Kappróður (7)

• Körfuknattleikur (1)

• Hnefaleikar (11)

• Kajakróður (7)

• Hjólreiðar (7)

• Reiðmennska (6)

• Skylmingar (8)

• Knattspyrna (1)

• Fimleikar (16)

• Ólympískar Lyftingar (7)

• Hokkí (1)

• Fangbrögð (16)

• Nútímafimmtarþraut (2)

• Sund (29)

• Dýfingar (4)

• Sundknattleikur (1)

• Skotfimi (7)

• Siglingar (5)
• Blak (2)

Þátttaka Íslendinga á leikunum

Íslendingar sendu fjóra sundmenn , þrjá frjálsíþróttamenn og einn lyftingamann til þátttöku á leikunum.

Ekkert Íslandsmet leit dagsins ljós á leikunum, sem ef til vill má kenna hinu þunna lofti í Mexíkóborg.

Valbjörn Þorláksson keppti á sínum þriðju leikum í röð, en gat ekki lokið keppni í tugþraut vegna meiðsla.

Óskar Sigurpálsson keppti í Ólympískum Lyftingum.

Íslenska knattspyrnulandslíðið tók þátt í forkeppni Ólympíuleikanna og mætti þar áhugamannalandslið Spánar. Leiknum í Reykjavík lauk með 1:1 jafntefli, en Spánverjar unnu á heimavelli, 5:3 í fjörugum markaleik.

Verðlaunaskipting eftir löndum

Nr.	Land	Gull	Silfur	Brons	Samtals
1	Bandaríkin	45	28	34	107
2	Sovétríkin	29	32	30	91
3	Japan	11	7	7	25
4	Ungverjaland	10	10	12	32
5	Austur-Þýskaland	9	9	7	25
6	Frakkland	7	3	5	15
7	Tékkóslóvakía	7	2	4	13
8	Vestur-Þýskaland	5	11	10	26
9	Ástralía	5	7	5	17
10	Bretland	5	5	3	13
11	Pólland	5	2	11	18
12	Rúmenía	4	6	5	15
13	Ítalía	3	4	9	16
14	Kenýa	3	4	2	9
15	Mexíkó	3	3	3	9
16	Júgóslavía	3	3	2	8
17	Holland	3	3	1	7
18	Búlgaría	2	4	3	9
19	Íran	2	1	2	5
20	Svíþjóð	2	1	1	4
21	Tyrkland	2	0	0	2
22	Danmörk	1	4	3	8
23	Kanada	1	3	1	5
24	Finnland	1	2	1	4
25	Eþíópía	1	1	0	2
	Noregur	1	1	0	2
27	Nýja Sjáland	1	0	2	3
28	Túnis	1	0	1	2
29	Pakistan	1	0	0	1
	Venesúela	1	0	0	1
31	Kúba	0	4	0	4
32	Austurríki	0	2	2	4
33	Sviss	0	1	4	5
34	Mongólía	0	1	3	4
35	Brasilía	0	1	2	3
36	Belgía	0	1	1	2
	Suður-Kórea	0	1	1	2
	Úganda	0	1	1	2
39	Kamerún	0	1	0	1
	Jamæka	0	1	0	1
41	Argentína	0	0	2	2
42	Grikkland	0	0	1	1
	Indland	0	0	1	1
	Tævan	0	0	1	1
Alls		174	170	183	527

Mótmæli Smith og Carlos

Peter Norman, Tommie Smith og John Carlos við verðlaunaafhendinguna fyrir 200 metra hlaup.

Á leikunum í Mexíkóborg fór fram ein þekktustu mótmæli sem um getur á Ólympíuleikum. Bandarísku spretthlaupararnir Tommie Smith, sem vann 200 metra hlaupið og John Carlos sem varð í þriðja sæti, mættu á verðlaunaafhendinguna með merki samtaka sem börðust fyrir mannréttindum svarts fólks í Bandaríkjunum. Þeir klæddust einnig svörtum hönskum og héldu krepptum hnefa á lofti þegar þjóðsöngur Bandaríkjanna var spilaður. Peter Norman frá Ástralíu, sem varð í öru sæti, setti merki samtakanna einnig á búning sinn til að sýna baráttu Smiths og Carlosar stuðning.