Kamerún

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Republic of Cameroon
République du Cameroun
Fáni Kamerún Skjaldarmerki Kamerún
Fáni Skjaldarmerki
Kjörorð:
Paix, Travail, Patrie
Peace, Work, Fatherland
(franska og enska: Friður, vinna, föðurland)
Þjóðsöngur:
Ô Cameroun, Berceau de nos Ancêtres
Staðsetning Kamerún
Höfuðborg Jánde
Opinbert tungumál franska og enska
Stjórnarfar Lýðveldi

Forseti Paul Biya
Forsætisráðherra Joseph Ngute
Sjálfstæði frá Frakklandi
 - Yfirlýst 1. janúar 1960 
 - Sameining við Bresku Kamerún 1. október 1961 
Flatarmál
 - Samtals
 - Vatn (%)
53. sæti
475.442 km²
0,57
Mannfjöldi
 - Samtals (2020)
 - Þéttleiki byggðar
51. sæti
26.545.864
39,7/km²
VLF (KMJ) áætl. 2021
 - Samtals 101,950 millj. dala (94. sæti)
 - Á mann 3.745 dalir (151. sæti)
VÞL (2019) Steady2.svg 0.563 (153. sæti)
Gjaldmiðill CFA-franki (XFA)
Tímabelti UTC+1
Þjóðarlén .cd
Landsnúmer 237

Kamerún er land í Mið-Afríku með landamæri að Nígeríu í vestri, Tjad í norðaustri, Mið-Afríkulýðveldinu í austri, Lýðveldinu Kongó, Gabon og Miðbaugs-Gíneu í suðri. Landið á strönd að Gíneuflóa í vestri. Kamerún er ýmist flokkað með Vestur-Afríkuríkjum eða Mið-Afríkuríkjum. Kamerún er stundum lýst sem smækkaðri mynd af Afríku vegna þess hve fjölbreytt lífríki og menning landsins er. Þar er að finna strendur, fjalllendi, gresjur og eyðimerkur. Í Kamerún eru töluð yfir 250 tungumál. Landið er þekkt fyrir alþýðutónlist, einkum makossa og bikutsi, og fyrir öflugt knattspyrnulið.

Meðal elstu íbúa landsins voru Saomenningin við Tsjadvatn og Bakóar í regnskógunum. Portúgalskir landkönnuðir komu að strönd landsins á 15. öld og nefndu svæðið Rio dos Camarões („Rækjufljót“) sem varð Cameroon á ensku og Cameroun og frönsku. Fúlanar stofnuðu Adamawa-emíratið í norðurhluta landsins á 19. öld og ýmis þjóðarbrot stofnuðu öflug ættbálkaveldi í vestri og norðvestri. Árið 1884 varð landið þýska nýlendan Kamerun. Eftir ósigur Þýskalands í Fyrri heimsstyrjöld var landinu skipt milli Breta og Frakka. Union des Populations du Cameroun barðist fyrir sjálfstæði í en var bannaður af Frökkum. Árið 1955 hófst Bamileke-stríðið gegn stjórn Frakka. Landið sameinaðist árið 1960 sem sambandslýðveldi Frönsku Kamerún og hluta Bresku Kamerún árið 1961. Sambandslýðveldið var lagt niður og landið sameinað í eitt ríki árið 1972 þegar það var nefnt Sameinaða lýðveldið Kamerún sem varð einfaldlega Lýðveldið Kamerún 1984. Paul Biya hefur ríkt sem forseti frá 1982 en hann var áður forsætisráðherra frá 1975. Kamerún er forsetaræði.

Franska og enska eru opinber tungumál í Kamerún, en þau voru áður opinber tungumál Frönsku Kamerún og Bresku Kamerún. Íbúar eru flestir kristnir, en um fjórðungur aðhyllist íslam og nokkur hluti aðhyllist hefðbundin afrísk trúarbrögð. Enskumælandi hlutar landsins hafa kallað eftir aukinni valddreifingu og jafnvel aðskilnaði. Flokkurinn Southern Cameroons National Council berst fyrir fullu sjálfstæði enska hlutans. Árið 2017 braust Ambasóníustríðið út í enskumælandi hlutanum vegna stofnunar aðskilnaðarríkisins Ambasóníu.

Saga Kamerún eftir sjálfstæði hefur einkennst af tiltölulega miklum pólitískum stöðugleika og innviðir landsins eru þróaðir. Þar eru stór iðnfyrirtæki í olíu- og timburvinnslu. Helstu útflutningsafurðir landsins eru hráolía, kakó, kaffi og bómull. Stór hluti íbúa lifir á sjálfsþurftarbúskap. Þrátt fyrir að verg landsframleiðsla á mann sé með því hæsta sem gerist í Afríku sunnan Sahara lifa margir landsmenn við fátækt. Kamerún er aðili að Afríkusambandinu, Sameinuðu þjóðunum, Breska samveldinu, Samtökum hlutlausra ríkja og Samtökum um íslamska samvinnu.

Stjórnmál[breyta | breyta frumkóða]

Stjórnsýslueiningar[breyta | breyta frumkóða]

Cameroon is divided into 10 regions.

Í Stjórnarskrá Kamerún er landinu skipt í 10 héruð með nokkra sjálfstjórn, sem hvert heyrir undir kjörið héraðsráð. Fyrir hverju héraði fer landstjóri sem skipaður er af forseta.[1]

Héraðsleiðtogar hafa það hlutverk að framkvæma fyrirskipanir forsetans og veita upplýsingar um ástandið í héruðunum, stjórna opinberri þjónustu, varðveita frið og hafa yfirumsjón með yfirmönnum minni stjórnsýslueininga. Landstjórar hafa þannig víðtæk völd: þeir geta haft uppi áróður í sínum héruðum, og kallað inn herinn, herlögreglu og lögreglu.[1] Allir opinberir embættismenn eru starfsmenn ráðuneytis svæðisstjórnunar, og þaðan fá héraðs- og sveitarstjórnir líka mest af tekjum sínum.[2]

Héruðin skiptast í 58 sýslur (départements). Fyrir þeim fara skipaðir sýslumenn (préfets). Sýslurnar skiptast síðan í hverfi (arrondissements) sem aðstoðarsýslumenn (sous-prefets) fara fyrir. Umdæmin, sem heyra undir umdæmisforseta (chefs de district), eru minnstu stjórnsýslueiningarnar.[3]

Nyrstu héruðin þrjú eru Nyrsta hérað (enska: Far North; franska: Extrême Nord), Norðurhérað (enska: North; franska: Nord) og Adamawa-hérað (enska: Adamawa; franska: Adamaoua). Sunnan við þau eru Miðhérað (enska: Centre; franska: Centre) og Austurhérað (enska: East; franska: Est). Suðurhérað (enska: South; franska: Sud) er við Gíneuflóa og suðurlandamærin. Vesturhluti Kamerún skiptist í fjögur héruð: Strandhérað (enska: Littoral; franska: Littoral) og Suðvesturhérað (enska: Southwest; franska: Sud-Ouest) eru við ströndina, en Norðvesturhérað (enska: Northwest; franska: Nord-Ouest) og Vesturhérað (enska: West; franska: Ouest) ná yfir gresjurnar í vestri.[3]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. 1,0 1,1 Neba, Aaron (1999). Modern Geography of the Republic of Cameroon (3rd. útgáfa). Bamenda: Neba Publishers.
  2. „Cameroon“. US Department of State. 25. ágúst 2011. Sótt 24. september 2011.
  3. 3,0 3,1 „Core document forming part of the reports of States Parties: Cameroon“. UNHCHR. Afrit af upprunalegu geymt þann 23. október 2015. Sótt 12. apríl 2013.

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

  Þessi Afríkugrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.