Austur-Þýskaland

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Deutsche Demokratische Republik
Fáni Austur-Þýskalands Skjaldarmerki Austur-Þýskalands
Fáni Austur-Þýskalands Skjaldarmerki Austur-Þýskalands
Kjörorð ríkisins: Proletarier aller Länder, vereinigt Euch!
(Öreigar allra landa sameinist!)
Þjóðsöngur Auferstanden aus Ruinen
LocationEastGermany.png
Opinber tungumál Þýska
Höfuðborg Austur-Berlín
Leiðtogi
 -1949 til 1960
 -1960 til 1973
 -1973 til 1976
 -1976til 1989
 -1989
 -1989 til 1990

Wilhelm Pieck
Walter Ulbricht
Willi Stoph
Erich Honecker
Egon Krenz
Manfred Gerlach
Flatarmál 108.333 km²
Fólksfjöldi
 - Samtals (1990)
 - Þéttleiki byggðar

16.111.000
148,7/km²
Stofnun 7. október 1949
Upplausn 3. október 1990
Gjaldmiðill Austurþýskt mark
Þjóðarlén .dd

Þýska alþýðulýðveldið (þýska: Deutsche Demokratische Republik, skammstafað DDR), einnig þekkt sem Austur-Þýskaland var ríki sem stofnað var á hernámssvæði Sovétríkjanna í Þýskalandi eftir seinni heimsstyrjöldina. Það var stofnað 7. október 1949 og leið undir lok 3. október 1990 þegar austurþýsku sambandslöndin gengu í vesturþýska ríkjasambandið (Bundesrepublik Deutschland) og núverandi Þýskaland varð til.

Tilurð Austur-Þýskalands[breyta | breyta frumkóða]

Þýskaland var limað í sundur og að nokkru leyti leyst upp að lokinni heimsstyrjöldinni síðari. Öll héruð gamla Þýskalands austan við fljótið Oder og aðrennslisána Neisse voru innlimuð í Pólland og Sovétríkin.

Fyrir lok heimsstyrjaldarinnar síðari var það svæði sem síðar varð nefnt Austur-Þýskaland staðsett nærri miðju þýska ríkisins og var raunar þekkt í daglegu tali sem miðþýskaland (Mitteldeutschland). Austan ánna Oder og Neisse voru stór landflæmi sem tilheyrt höfðu þýska ríkinu Prússlandi um langan aldur. Þetta voru Pommern, Austur-Prússland, Vestur-Prússland, Efri Slésía, Neðri Slésía og austurhluti Brandenborgar. Leiðtogar Bandamanna sömdu á Jaltaráðstefnunni um að landamæri Póllands yrðu færð vestur að ánum Oder og Neisse að stríðinu loknu til að bæta fyrir austari landsvæðin sem Sovétmenn gerðu tilkall til. Niðurstaðan var því sú að miðþýskaland varð að austasta hluta Þýskalands.

Hernámssvæðin[breyta | breyta frumkóða]

Á ráðstefnunum í Jalta og Potsdam var einnig rætt um hernám og stjórnun Þýskalands að stríðinu loknu. Ákveðið var að sérstakt ráð (Allied Control Council eða ACC) undir stjórn bandalagsríkjanna fjögurra, Bandaríkjanna, Bretlands, Frakklands og Sovétríkjanna skyldi fara með stjórn Þýskalands og skipti það landinu í fjögur hernámssvæði sem hvert var í reynd undir beinni stjórn eins bandalagsríkis og skyldi svo vera þar til Þýskaland fengi fullveldi á ný.

Sambandslöndin Mecklenborg-Vorpommern, Brandenborg, Saxland, Saxland-Anhalt og Þýringaland voru undir hernámsstjórn Sovétríkjanna (Sowjetische Besatzungszone eða SBZ). Sovétmenn mótmæltu fljótlega þeim efnahagslegu og stjórnmálalegu breytingum sem tóku að eiga sér stað á vestari hernámssvæðunum þremur og sögðu sig úr ACC árið 1948. Upp úr því varð SBZ, ásamt sovéska hluta Berlínar, að Austur-Þýskalandi. Á svipuðum tíma tóku vestari hernámssvæðin að mynda Vestur-Þýskaland.

Sameiningarþreifingar[breyta | breyta frumkóða]

Síðla árs 1949 var Þýskaland fjórskipt. Vestur-Þýskaland var myndað úr bandarísku, bresku og frönsku hernámssvæðunum utan Saarlands, en það átti eftir að vera undir franskri stjórn allt til 1957. Austur-Þýskaland myndaðist úr sovéska hernámssvæðinu og Vestur-Berlín var skipt í bandarískt, breskt og franskt hernámssvæði.

Í orði kveðnu höfðu bæði Sovétríkin og vestrænu bandalagsríkin það á stefnuskrá sinni að sameinað Þýskaland yrði endurmyndað (þó án austurhéraðanna sem runnið höfðu til Póllands og Sovétríkjanna) líkt og kveðið var á um í samningnum sem undirritaður var á Potsdam-ráðstefnunni. Stalín lagði fram tillögu í þessa átt árið 1952, þar sem lagt var til að hernámi Þýskalands yrði hætt, en vesturveldin með Konrad Adenauer í broddi fylkingar voru tortryggin og litu á tillögu Stalíns sem tilraun til að halda aftur af hinu nýstofnaða Vestur-Þýskalandi. Bandaríkjastjórn hafnaði því tillögunni. Að Stalín látnum snemma árs 1953 lognuðust þessar þreifingar út af og sameining Þýskalands komst ekki aftur á dagskrá fyrr en við fall kommúnismans síðla árs 1989.


  Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.