Kórónaveirufaraldurinn 2019-2021

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search

Kórónaveirufaraldurinn 2019-2021 er heimsfaraldur sjúkdómsins COVID-19 sem er af völdum kórónaveirunnar SARS-CoV-2.

Kórónaveirufaraldur 2019-2021[1]
Land eða landsvæði [a] Staðfest smit Dauðsföll
Bandaríkin 32.000.000 580.000
Indland 15.000.000 177.000
Brasilía 14.000.000 370.000
Rússland 4.500.000 103.000
Frakkland 5.000.000 100.000
Bretland 4.300.000 127.000
Spánn 3.400.000 77.000
Ítalía 3.800.000 117.000
Þýskaland 3.000.000 80.000
Argentína 2.300.000 58.000
Mexíkó 2.200.000 212.000
Perú 1.500.000 56.000
Kólumbía 2.300.000 64.000
Pólland 2.600.000 62.000
Suður-Afríka 1.500.000 53.000
Tyrkland 3.300.000 36.000
Síle 1.100.000 25.000
Íran 1.900.000 66.000
Írak 800.000 14.000
Bangladess 700.000 10.000
Úkraína 2.000.000 40.000
Holland 1.400.000 17.000
Kanada 1.100.000 24.000
Belgía 900.000 23.000
Sádi-Arabía 400.000 6.800
Rúmenía 1.000.000 26.000
Filippseyjar 950.000 19.000
Indónesía 1.600.000 43.000
Svíþjóð 900.000 13.800
Ísrael 800.000 5.900
Portúgal 800.000 17.000
Pakistan 750.000 16.000
Marokkó 500.000 9.000
Tékkland 1.600.000 28.000
Katar 200.000 370
Kína 90.000 4.600
Japan 460.000 9.500
Sviss 560.000 10.000
Nepal 250.000 3.000
Jórdanía 700.000 8.200
Austurríki 600.000 10.000
Ekvador 300.000 17.000
Hvíta-Rússland 300.000 2.000
Sameinuðu arabísku furstadæmin 500.000 1.600
Georgía 300.000 3.900
Ungverjaland 750.000 25.000
Armenía 200.000 3.900
Írland 240.000 4.800
Egyptaland 200.000 12.000
Singapúr 60.000 28
Kúveit 250.000 1.400
Suður-Kórea 100.000 1.800
Ástralía 30.000 900
Malasía 30.000 250
Noregur 100.000 708
Danmörk 240.000 2.423
Ísland 6.286 29
Líbanon 80.000 640
Finnland 80.000 887
Serbía 660.000 6.000
Búlgaría 300.000 12.500
Bólivía 200.000 9.000
Dóminíska lýðveldið 150.000 2.400
Panama 170.000 3.000
Kosta Ríka 230.000 3.000
Hong Kong 12.000 209
Barein 82.000 300
Taíland 40.000 100
Króatía 300.000 6.000
Grikkland 300.000 9.000
Alsír 120.000 3.200
Aserbaídsjan 55.000 73
Afganistan 50.000 2.000
Færeyjar 658 1
Andorra 8.000 85
Eistland 33.000 280
Lúxemborg 50.000 530
Nýja-Sjáland 2.600 26
Taívan 600 7
Diamond Princess skipið [b] 712 12
Alls 141.000.000 3.010.000
Miðað við 17.4 2021
Neðanmálsgreinar
  1. Miðað við landið þar sem smitið greindist, ekki ríkisfang hins smitaða eða landið þar sem smit átti sér stað.
  2. Hér er átt við smit um borð í skipinu Diamond Princess sem var í sóttkví innan japönsku landhelginnar.

Smitleið sjúkdómsins milli einstaklinga mun vera snerti- og dropasmit. Það þýðir að veiran dreifast þegar veikur einstaklingur hóstar, hnerrar eða snýtir sér í návígi við aðra í sama rými og heilbrigður einstaklingur andar að sér agnarsmáu dropunum. Veiran getur einnig lifað í stuttan tíma á öðrum snertiflötum þar sem droparnir lenda. Það að snerta veika einstaklinga eða sameiginlega snertifleti felur þannig í sér ákveðna áhættu.

Útsettir fyrir smiti eru því allir þeir sem hafa verið innan við 1–2 metra frá veikri manneskju meðan viðkomandi var með hósta eða hnerra, eða hafa snert viðkomandi, sofið í sama rúmi, dvalið í sama húsnæði eða verið í sama farartæki.[2]

Þann 17. apríl 2021 hafa um 140 milljónir tilvik verið staðfest í yfir 200 löndum og landsvæðum. Dauðsföll sem rekja má til sjúkdómsins eru um 3 milljónir. Yfir 120 milljónir hafa náð sér af veikindum vegna veirunnar.

Veiran var fyrst greind í desember 2019 í borginni Wuhan í Kína.

Ísland[breyta | breyta frumkóða]

Aðalgreinar: Kórónaveirufaraldurinn 2019-2021 á Íslandi

Tölur[breyta | breyta frumkóða]

(19. apríl)

Staðfest smit Dauðsföll Lokið sóttkví Bólusetningu lokið Innanlandssýni Landamærasýni
6.329 29 47.300 29.686 ca. 325.000 ca. 245.000

2020[breyta | breyta frumkóða]

Fyrsta tilvik COVID-19 á Íslandi var greint 28. febrúar 2020. Það var maður á fimmtugsaldri sem hafði verið í bænum Andalo á Norður-Ítalíu. Í kjölfarið var vinnustaður mannsins settur í sóttkví sem og þeir sem búa á sama heimili og maðurinn.[3] [4][5][6][7]

Fyrstu smitin (til 6. mars 2020) voru öll rakin til Norður-Ítalíu og til Austurríkis.[8]

Ríkislögreglustjóri lýsti yfir neyðarstigi almannavarna í samráði við sóttvarnalækni vegna kórónaveiru eftir að fyrstu smit innanlands voru staðfest 6. mars 2020.[9] Strax í kjölfarið var tekin ákvörðun um að banna heimsóknir gesta til allra starfsstöðva Landspítalans frá og með 6. mars 2020, þ.m.t. Landspítalans í Fossvogi, á Hringbraut, Vífilsstaða, Grensáss, Landakots og Klepps. Undantekningar verða aðeins gerðar í sérstökum tilvikum.[10] Samdægurs var tekin ákvörðun um að loka starfs­stöðvum og starf­sein­ing­um Reykja­víkurborgar sem viðkvæm­ir hópar sækja, m.a. dagdvalir fyrir eldra fólk, vinnu- og virknimiðuð stoðþjónusta fyrir fatlað fólk og skammtímadvalir fyrir fötluð börn, ungmenni og fullorðna einstaklinga.[11]

Fyrir ferðamenn sem kunnu að vera smitaðir með COVID-19 og aðra sem þurftu á því að halda var Fosshótel Lind við Rauðarárstíg breytt í sóttkví.[12]

Sýkla- og veirufræðideild Landspítalans ásamt Íslenskri erfðagreiningu tóku að sér að skima Íslendinga fyrir veirunni um miðjan mars undir stjórn sóttvarnarlæknis. [13]

Frá 19. mars 2020 var Íslendingum og öðrum með búsetu á Íslandi sem koma til landsins skylt að fara í tveggja vikna sóttkví án tillits til hvaðan þeir eru að koma. Þetta gilti einnig um Íslendinga sem voru búsettir erlendis.[14]

Frá 15. mars var sett samkomubann til 13. apríl og viðburðum þar sem fleiri en 100 manns kæmu saman var aflýst. Það bann var endurskoðað 23. mars og frá og með þeim degi máttu ekki fleiri en 20 koma saman. Það var framlengt fram í byrjun maí. Frá 4. maí máttu allt að 50 manns koma saman og ýmis starfsemi var leyfð með smitgát. En smitum fækkaði allverulega frá lokum apríl. Í maí greindust aðeins 8 smit. Þríeykið Þórólfur Guðnason, Alma Möller og Víðir Reynisson sáu um daglega fundi í um 2 mánuði, fækkuðu fundum svo í 3 á viku, og héldu síðasta fundinn í bili 25. maí og var neyðarstigi aflýst. [15]

Frá 18. maí opnuðu sundstaðir og frá 25. maí opnuðu líkamsræktarstöðvar og allt að 200 manns máttu koma saman. 500 manns komu saman á tónleikum Páls Óskars 28. maí í Hörpu en þeim var skipt upp í hólf. Íslandsmót í knattspyrnu byrjaði um miðjan júní og var áhorfendum skipt upp í hólf. 2 metra reglan var endurskoðuð og gilti hún um þá sem kysu að hafa þá fjarlægð ættu kost á því. Alþjóðlegt flug var leyft frá 15. júní og voru sýni tekin og einnig mótefni skimuð. Einnig voru sundstaðir og líkamsræktarstöðvar opnaðar að fullu og 500 máttu koma saman.

Vegna fjölgunar smita í lok júlí voru 100 manna hóptakmarkanir settar tímabundið á og 2 metra reglan virk á ný. Atburðum á verslunarmannahelgi var aflýst. Menningarnótt var aflýst í fyrsta sinn.

Í lok september fjölgaði smitum talsvert og var Landspítalinn settur á hættustig. Í byrjun október voru hömlur settar á: líkamsræktarstöðum og börum m.a. lokað og 20 manna hópamyndanir leyfðar (þó undantekning með jarðafarir o.fl.).

Um mánaðarmót október/nóvember kom upp hópsmit á Landakotsspítala þar sem yfir 200 smituðust. 13 manns létust vegna þess. Um jólin var fólk hvatt til að halda sig innan sinnar jólakúlu með ekki fleiri en 10 manns innan hennar.

Fyrsta bóluefnið kom milli jóla og nýárs og var fyrsti einstaklingur bólusettur 29. desember á hjúkrunarheimili. Framlínustarfsmenn í heilbrigðiskerfinu voru líka í forgangshópi í fyrstu bólusetningunni.

Á árinu höfðu nokkrir ráðamenn verið gagnrýndir um að fara ekki eftir gildandi takmörkunum.

2021[breyta | breyta frumkóða]

Slakað var á hömlum 12. janúar þegar til að mynda líkamsræktarstöðvar voru opnaðar aftur með takmörkunum og í jarðarförum máttu koma 100 manns saman. Lítið var um smit innanlands um áramót en fleiri greindust á landamærunum. Því var tvöföld skimun á landamærum skylda frá 15. janúar. Val um tveggja vikna sóttkví við komu til landsins var afnumið.

Um miðjan febrúar opnuðu barir og skemmtistaðir með takmörkunum. Gestum í leikhúsi og söfnum fjölgaði í 150 og var miðað við fjarlægð og fermetrafjölda. [16]

Hugmyndir voru uppi um að lyfjafyrirtækið Pfizer myndi bólusetja alla íslensku þjóðina í rannsókn en miðað við stöðuna í faraldrinum í byrjun árs þótti það ekki fýsilegt.

Frá 19. febrúar þurftu allir sem koma til landsins að sýna vottorð um neikvætt PCR-próf gegn COVID-19 áður en þeir stíga um borð í flugvél eða skip á leið til Íslands. Ferðamenn gátu sleppt sóttkví að því tilskyldu að þeir skiluðu bólusetningarvottorði. Ríkisstjórnin ákvað að leyfa ferðamönnum að koma til landsins frá 1. maí og miðað verður við litakóðunarkerfi hvers lands fyrir sig hvort fólk þarf í skimun og sóttkví. [17]

Smitum fjölgaði í lok mars og var ákveðið að setja hömlur í 3 vikur eða fram yfir páska; 10 manna samkomubann, líkamsrækt o.fl. Frá 1. apríl var fólk sem kom frá áhættusvæðum skikkað í 5 daga sóttkví á farsóttahúsi, það stærsta var Fosshótel í Reykjavík með 320 herbergi. Þessar aðgerðir voru umdeildar og umræða um mannréttindi og frelsissviptingu áttu sér stað. [18] Svo fór að dómstólar dæmdu gegn ákvörðunum sóttvarnarlæknis og fólk var ekki skylt til að dvelja í farsóttarhúsi. [19]

Í lok apríl jukust smit enn á ný þegar einstaklingar sem áttu að vera í sóttkví brutu hana. Smit varð í leikskóla og í matvöruverslun.

Bylgjur[breyta | breyta frumkóða]

Talað er um bylgjur í faraldrinum á Íslandi. Fyrsta bylgjan hófst í lok febrúar 2020 og endaði í byrjun júní 2020. Önnur bylgja hófst í lok júlí 2020 og endaði í byrjun september 2020. Þriðja bylgjan hófst í lok september 2020 og var tekin að hjaðna um miðjan nóvember. Talað var um fjórðu bylgju þegar smitum fjölgaði í lok mars.

Einstaka lönd[breyta | breyta frumkóða]

Danmörk[breyta | breyta frumkóða]

Handspritt og grímur seldust fljótlega upp í apótekum í Danmörku

COVID-19 barst til Danmerkur í lok febrúar 2020 og fyrsta smitið var staðfest þann 27. febrúar í Hróarskeldu. Mörg smit voru rakin til skíðasvæða í Tirol, sérstaklega til Ischgl, og var viðurkennt af Statens Serum Institut að það hefði ekki tekist að koma nógu snemma auga á uppruna þessara smita.[20]

Vegna hraða útbreiðslunnar í Danmörku var gripið til aðgerða. Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, tilkynnti á blaðamannafundi 11. mars að sett yrði samkomubann á viðburði þar sem fleiri en eitt hundrað koma saman. Skólahaldi var aflýst í 2 vikur frá og með 13. mars og biðlað var til almennings um að vera heima en að forðast að hamstra matvæli og lyf.[21]

Þann 13. mars tilkynnti utanríkisráðuneytið að Danir í útlöndum ættu að koma heim sem fyrst og að íbúar Danmerkur ættu ekki að ferðast til útlanda nema í neyðartilvikum.[22] Um kvöldið 13. mars tilkynnti forsætisráðherra Danmerkur að landamærum Danmerkur yrði lokað 14. mars frá klukkan 12 að dönskum tíma.[23]

Danir afléttu hömlum í byrjun maí og var skólahald leyft. Hömlur voru settar aftur á fyrir jólin. Í nóvember var fjölda minka slátrað í landinu þar sem dýrin voru talin smita menn. Í byrjun apríl var svo einhverjum hömlum aflétt á nýjan leik og í maí t.d. veitingahúsum ætlað að opna. [24]

Svíþjóð[breyta | breyta frumkóða]

Ólíkt öðrum Evrópulöndum voru ekki lokanir settar á þegar faraldurinn breiddist út í landinu. Faraldsfræðingurinn Anders Tegnell var í forsvari fyrir sænsk heilbrigðisyfirvöld á meðan faraldrininum stóð. Hann og stjórnvöld hlutu talsverða gagnrýni fyrir nálgun sína en smit og dauðsföll hafa verið hlutfallslega mun fleiri í Svíþjóð en annars staðar á Norðurlöndum. Stjórnvöld gáfu út viðmiðanir varðandi hreinlæti og æskilega hegðun en valfrjálst var að fara eftir þeim. Íbúar á hjúkrunarheimilum voru ekki verndaðir sem skyldi. Stefan Löfven forsætisráðherra og Karl Gústav konungur sögðu síðar að sænska nálgunin hefði verið mistök.

Bretland[breyta | breyta frumkóða]

Bretland fór í lokanir 23. mars 2020 og bannaði óþarfa ferðalög, lokaði skólum, búðum og þar sem fólk safnaðist saman. Boris Johnson tilkynnti í lok apríl að hápunktinum hafði verið náð. Smitum og dauðsföllum fækkaði um sumarið og hömlum var aflétt. Í lok september fjölgaði svo smitum og hömlur voru aftur settar á yfir vetrarmánuðina, misharðar eftir svæðum. Skólum var ekki lokað. Í desember fannst nýtt mjög smitandi afbrigði af Covid í landinu og í kjölfarið bönnuðu lönd ferðalanga frá Bretlandi. Í janúar var sóttkví sett á alla þá sem komu til landsins og þeir skimaðir. Bretland varð fyrsta landið til að nota Pfizer–BioNTech-bóluefnið í miklum mæli og á fyrri hluta árs tókst að bólusetja allmarga og var landið með eitt hæsta hlutfall bólusettra í heiminum. [25]

Í byrjun apríl 2021 var hömlum aflétt þegar til að mynda barir, verslanir og líkamsrækt opnuðu. [26]

Ítalía[breyta | breyta frumkóða]

Ítölsk gjörgæsluhjúkka eftir 12 tíma vakt í Pesaro í mars 2020.

Vírusinn kom fyrst til Ítalíu í janúar 2020 þegar tveir kínverskir ferðamenn greindust jákvæðir í Róm. Þann 11. mars fóru 15 héruð landsins eða 60 milljónir í lokanir. Matvörubúðir og apótek voru einungis opin. Í maí var lokunum og ferðahömlum aflétt. Í október kom önnur bylgja og lokanir voru áfram settar á. Barir og veitingastaðir máttu þó hafa opið til 18:00.

Bandaríkin[breyta | breyta frumkóða]

Bandaríkin eru það ríki þar sem flest smit og dauðsföll (tæp 600 þúsund í apríl 2021) hafa átt sér stað. Í byrjun faraldursins þar voru viðbrögð hæg, skimanir og ferðatakmarkanir voru settar á þegar faraldurinn var kominn í óefni. Donald Trump lýsti yfir neyðarástandi um miðjan mars 2020. New York-borg fór illa út úr fyrstu bylgjunni með gífurlegt álag á sjúkrahús og dauðsföll voru svo yfirþyrmandi á tímabili að fjöldagrafir voru grafnar til að anna fjölda líka. Sóttvarnarlæknirinn Anthony Fauci var Trump innan handar til að byrja með en forsetinn var ósammála honum í mörgum tilvikum. Bandaríkin sögðu sig úr WHO, Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni í júlí. Þau höfðu m.a. verið gagnrýnd að opna aftur of snemma fyrir takmarkanir þegar smit voru í vexti.

Brasilía[breyta | breyta frumkóða]

Brasilía er með annað hæsta hlutfall dauðsfalla vegna Covid-19 á eftir Bandaríkjunum (apríl 2021). Jair Bolsonaro forseti landsins hefur gert lítið úr sjúkdómnum og kallað hann smá flensu. Hann hefur lent í útistöðum við heilbrigðisyfirvöld og fylkisstjóra um viðbrögð vegna veirunnar. Í mars/apríl 2021 hafði ástandið í landinu náð nýjum hæðum, spítalar voru yfirfullir og dauðsföll á sólarhring náðu yfir 4000.

Smitvarnir[breyta | breyta frumkóða]

Almennt hreinlæti skiptir máli í að hindra dreifingu veirunnar. Vandaður handþvottur með sápu og vatni í a.m.k. 20 sekúndur er mikilvægur þáttur í að forðast smit og einnig að hreinsa með handspritti eftir að koma við sameiginlega snertifleti (t.d. hurðahúna og takka) eða að taka við hlutum úr annarra höndum.[2] Almennt er ekki mælt með að heilbrigt fólk noti grímur nema í návígi við veika.

Miðað út frá SARS veiru er líftími veirunnar á pappír og sambærilegum flötum sennilega mjög stuttur.[27] Landlæknirinn á Íslandi telur útilokað að vörusendingar frá áhættusvæðum gætu mögulega smitað frá sér.[2]

Framlínustarfsmenn í faraldrinum eru meðal annars skilgreindir sem þeir sem veita þjónustu og vinna í nálægð sinna viðskiptavina.[27] Við þrif eftir aðra ætti að nota einnota hanska og jafnframt að þvo hendurnar með sápu og vatni áður en hanskar eru settir upp og eftir að taka hanskana af sér og henda þeim.

Bóluefni[breyta | breyta frumkóða]

Bóluefni gegn veirunni var þróað seinni hluta árs 2020 og varð Bretland fyrsta landið til að samþykkja bóluefni lyfjafyrirtækisins Pfizer/BioNTech. Það á að veita 95% vörn gegn Covid og verður fyrst í boði fyrir eldri borgara og heilbrigðis- og umönnunarfólk. [28] Níræð kona í Coventry varð sú fyrsta til að fá bóluefnið 8. desember. [29] Í Bandaríkjunum fékk hjúkrunarfræðingur frá New York fyrsta bóluefnið þar í landi. [30] Önnur bóluefni hafa einnig verið þróuð í löndum eins og Rússlandi og Kína.

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Taflan kemur frá Wikipedíu síðunni á ensku um faraldurinn. Námundaðar tölur.
  2. 2,0 2,1 2,2 „Spurningar og svör varðandi kórónaveiruna (COVID-19)“. Landlæknir. 27. janúar 2020. Sótt 3. mars 2020.
  3. Freyr Gígja Gunnarsson; Hólfríður Dagný Friðjónsdóttir (28. febrúar 2020). „Vinnustaður mannsins kominn í sóttkví“. RÚV. Sótt 3. mars 2020.
  4. Magnús Geir Eyjólfsson (6. mars 2020). „Lýsa yfir neyðarstigi eftir fyrsta innanlandssmitið“. RÚV. Sótt 20. apríl 2020.
  5. „Inn­an­lands­smit­um kór­ónu­veiru fjölg­ar“. mbl.is. 6. mars 2020. Sótt 20. apríl 2020.
  6. Sólveig Klara Ragnarsdóttir (7. mars 2020). „5 ný smit greind í dag - þar af 3 innanlands“. RÚV. Sótt 20. apríl 2020.
  7. Sólveig Klara Ragnarsdóttir (8. mars 2020). „Þrír farþegar úr Veróna fluginu smitaðir af COVID-19“. RÚV. Sótt 20. apríl 2020.
  8. „Fréttatilkynning vegna COVID-19 kl. 16:30“. Embætti landlæknis. 3. mars 2020. Sótt 20. apríl 2020.
  9. „Neyðarstig almannavarna vegna COVID-19“. 6. mars 2020. Sótt 20. apríl 2020.
  10. Sólveig Klara Ragnarsdóttir (6. mars 2020). „Banna allar heimsóknir á Landspítala“. RÚV. Sótt 20. apríl 2020.
  11. https://reykjavik.is/frettir/lokanir-til-ad-vernda-vidkvaema-hopa/.
  12. Stefán Ó. Jónsson; Andri Eysteinsson (29. febrúar 2020). „Hóteli á Rauðarárstíg breytt í sóttkví“. Vísir. Sótt 3. mars 2020.
  13. Giskar á að veiran sé orðin töluvert útbreidd á Íslandi Rúv, skoðað 10. mars, 2020
  14. „Tilkynningar“. www.covid.is . Sótt 20. mars 2020.
  15. Þríeykið þakkaði fyrir með söngRúv, skoðað 3. júní, 2020
  16. Svandís féllst á tillögur Þórólfs - barir opna á ný Rúv, skoðað 5. febrúar, 2021
  17. Ákvörðun um litakóðunarkerfi ekki í samráði við Þórólf Rúv, skoðað 18. mars, 2021
  18. Illnauðsynleg eða ólögmæt frelsissvipting? Rúv, skoðað 2. apríl 2021
  19. Lands­rétt­ur vís­að­i kær­u­mál­i sótt­varn­a­lækn­is frá dómi Rúv, skoðað 8. apríl 2021.
  20. „139 skiturister slæbte coronavirusset med hjem til Danmark: Island testede bredere end andre og fik øjene op for Tyrol“.
  21. Birta Björnsdóttir (11. mars 2020). „Danmörk skellir í lás vegna Covid-19“. RÚV. Sótt 13. mars 2020.
  22. „Klar besked til 100.000 danskere i udlandet: Kom hjem nu!“.
  23. „Statsministeren: Danmarks grænser lukker fra klokken 12 i morgen“.
  24. Hægt að fá sér húðflúr og hárgreiðslu í Danaveldi Rúv, skoað 12. apríl, 2021
  25. Bretar ná tilsettu bólusetningarmarkmiði Rúv, skoðað 17. apríl, 2021
  26. Verslanir, barir og líkamsrækt opnuð á ný í Bretlandi Rúv, skoðað 12. apríl 2021
  27. 27,0 27,1 „Sýkingar af völdum nýrrar kórónaveiru 2019 (COVID-19): Leiðbeiningar til framlínustarfsmanna í atvinnulífinu“ (PDF). Landlæknir. 18. febrúar 2020. Sótt 3. mars 2020.
  28. Covid-19: Pfizer/BioNTech vaccine judged safe for use in UK from next week BBC. Skoðað 2. des. 2020
  29. BBC News - Covid-19 vaccine: First person receives Pfizer Covid-19 vaccine in UKBBC, skoðað 8. desember 2020.
  30. Hjúkrunarfræðingur fékk fyrstu sprautuna Rúv, skoðað 14. des. 2020