Kórónaveirufaraldur 2019-2020

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search

Kórónaveirufaraldurinn 2019-2020 er heimsfaraldur af völdum kórónaveiru sjúkdómsins COVID-19 en hann er af völdum veirunar SARS-CoV-2.

Kórónaveirufaraldur 2019-2020[1]
Land eða landsvæði [a] Staðfest smit Dauðsföll Bati[b]
Bandaríkin 165.000 3.200 6.000
Kína 81.093 3.300 73.159
Ítalía 102.000 11.500 15.000
Spánn 95.000 8.300 19.000
Kína 81.093 3.300 73.159
Íran[c] 45.000 2.900 15.000
Frakkland 44.000 3.000 7.200
Þýskaland 68.000 700 8.000
Suður-Kórea 10.000 162 5.400
Bretland 22.000 1.400 79
Belgía 13.000 705 1.700
Japan 2.000 56 400
Sviss 16.000 400 15
Austurríki 10.000 128 9
Holland 13.000 1.000 0
Tyrkland 11.000 168 162
Ástralía 4.500 19 27
Malasía 2.800 43 87
Brasilía 4.600 165 6
Kanada 7.500 89 8
Noregur 4.600 36
Svíþjóð 4.500 191 1
Danmörk 2.800 90 0
Portúgal 7.500 160 7
Írland 2.900 54
Síle 2.500 8 156
Pólland 2.200 32 35
Ísland 1.135 2 173
Argentína 1.000 24 4
Diamond Princess skipið [d] 672 10 245
Líbanon 500 12 1
Ísrael 5.000 17 4
Finnland 1.300 13 1
Hong Kong 700 4 77
Singapúr 900 3 93
Kúveit 159 0 1
Barein 95 0 4
Taíland 50 1 33
Taívan 45 1 15
Írak 60 6 0
Sameinuðu arabísku furstadæmin 59 0 12
Víetnam 31 0 16
Makaó 10 0 10
San Marínó 36 2 0
Króatía 900 6
Grikkland 1.200 47
Katar 18 0
Ekvador 15 0
Óman 16 0 2
Indland 1.300 32 3
Alsír 20 0
Tékkland 3.000 24
Pakistan 1.900 25
Mexíkó 1.000 28
Filippseyjar 2.100 88 1
Aserbaídsjan 9 0
Georgía 15 0
Rúmenía 2.200 69
Rússland 2.400 17 3
Indónesía 1.500 136
Egyptaland 55 1 12
Afganistan 4 0
Andorra 1 0
Armenía 1 0
Hvíta-Rússland 6 0
Dóminíska lýðveldið 5 0
Eistland 10 0
Jórdanía 1 0
Lettland 6 0
Litháen 1 0
Lúxemborg 3 0
Mónakó 1 0
Marokkó 2 0
Nýja-Sjáland 5 0
Nígería 2 0
Norður-Makedónía 3 0
Sádi-Arabía 1.500 8
Senegal 4 0
Túnis 2 0
Kambódía 2 0 1
Nepal 1 0 1
Srí Lanka 1 0 1
Alls 800.000 39.000 163.000
Miðað við 31. mars 2020·
Notes
  1. Miðað við landið þar sem smitið greindist, ekki ríkisfang hins smitaða eða landið þar sem smit átti sér stað.
  2. Athuga að "–" þýðir að gögn vantar.
  3. Ósamræmi er í upplýsingum um fjölda smitaðra og dauðsföll í Íran. Samkvæmt BBC Persian voru dauðsföll í Íran orðin 210 28. Febrúar.[2] Ríkisstjórn Írans hafnar þessu.[3]
  4. Hér er átt við smit um borð í skipinu Diamond Princess sem var í sóttkví innan japönsku landhelginnar.

Smitleið sjúkdómsins milli einstaklinga mun vera snerti- og dropasmit. Það þýðir að veiran dreifast þegar veikur einstaklingur hóstar, hnerrar eða snýtir sér í návígi við aðra í sama rými og heilbrigður einstaklingur andar að sér agnarsmáu dropunum. Veiran getur einnig lifað í stuttan tíma á öðrum snertiflötum þar sem droparnir lenda. Það að snerta veika einstaklinga eða sameiginlega snertifleti felur þannig í sér ákveðna áhættu.

Útsettir fyrir smiti eru því allir þeir sem hafa verið innan við 1–2 metra frá veikri manneskju meðan viðkomandi var með hósta eða hnerra, eða hafa snert viðkomandi, sofið í sama rúmi, dvalið í sama húsnæði eða verið í sama farartæki.[4]

Þann 29. mars 2020 hafa um 800.000 tilvik verið staðfest í yfir 200 löndum og landsvæðum. Dauðsföll sem rekja má til sjúkdómsins eru um 39.000 í það minnsta og er þessi faraldur orðinn skæðari en SARS faraldurinn árið 2003. Yfir 160.000 hafa náð sér af veikindum vegna veirunnar.

Veiran var fyrst greind í desember 2019 í borginni Wuhan í Kína.

Ísland[breyta | breyta frumkóða]

Fyrsta tilvik COVID-19 á Íslandi var greint 28. febrúar 2020. Það var maður á fimmtugsaldri sem hafði verið í bænum Andalo á Norður-Ítalíu. Í kjölfarið var vinnustaður mannsins settur í sóttkví sem og þeir sem búa á sama heimili og maðurinn.[5]

Fjöldi smitaðra heldur áfram að hækka og hafa alls 1135 tilvik greinst á Íslandi (31. mars 2020).[6][7][8][9] Einnig voru um 9.000 í sóttkví (6200 hafa lokið sóttkví). Um 18.000 sýni höfðu verið tekin sem er eitt það mesta miðað við höfðatölu. Tveir hafa látist.

Fyrstu smitin (til 6. mars 2020) voru öll rakin til Norður-Ítalíu og til Austurríkis.[10]

Ríkislögreglustjóri lýsti yfir neyðarstigi almannavarna í samráði við sóttvarnalækni vegna kórónaveiru eftir að fyrstu smit innanlands voru staðfest 6. mars 2020.[11] Strax í kjölfarið var tekin ákvörðun um að banna heimsóknir gesta til allra starfsstöðva Landspítalans frá og með kl. 17, 6. mars 2020, þ.m.t. Landspítalans í Fossvogi, á Hringbraut, Vífilsstaða, Grensáss, Landakots og Klepps. Undantekningar verða aðeins gerðar í sérstökum tilvikum.[12] Samdægurs var tekin ákvörðun um að loka starfs­stöðum og starf­sein­ing­um Reykja­víkurborgar sem viðkvæm­ir hópar sækja, m.a. dagdvalir fyrir eldra fólk, vinnu- og virknimiðuð stoðþjónusta fyrir fatlað fólk og skammtímadvalir fyrir fötluð börn, ungmenni og fullorðna einstaklinga.[13]

Fyrir ferðamenn sem kunna að vera smitaðir með COVID-19 og aðra sem þurfa á því að halda verður Fosshótel Lind við Rauðarárstíg breytt í sóttkví.[14]

Íslensk erfðagreining tekur að sér að skima Íslendinga fyrir veirunni um miðjan mars undir stjórn sóttvarnarlæknis. [15]

Frá 15. mars var sett samkomubann til 13. apríl og viðburðum þar sem fleiri en 100 manns kæmu saman var aflýst. Það bann var endurskoðað 23. mars og frá og með þeim degi máttu ekki fleiri en 20 koma saman.

Frá 19. mars 2020 var Íslendingum og öðrum með búsetu á Íslandi sem koma til landsins skylt að fara í tveggja vikna sóttkví án tillits til hvaðan þeir eru að koma. Þetta gilti einnig um Íslendinga sem voru búsettir erlendis.[16]

Danmörk[breyta | breyta frumkóða]

Handspritt og grímur seljast fljótlega upp í apótekum í Danmörku

COVID-19 barst til Danmerkur í lok febrúar 2020 og fyrsta smitið var staðfest þann 27. febrúar í Hróarskeldu. Mörg smit voru rakin til skíðasvæða í Tirol, sérstaklega til Ischgl, og var viðurkennt af Statens Serum Institut að það hefði ekki tekist að koma nógu snemma auga á uppruna þessara smita.[17]

Vegna hraða útbreiðslunnar í Danmörku var gripið til aðgerða. Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, tilkynnti á blaðamannafundi 11. mars að sett yrði samkomubann á viðburði þar sem fleiri en eitt hundrað koma saman. Skólahaldi var aflýst í 2 vikur frá og með 13. mars og biðlað var til almennings um að vera heima en að forðast að hamstra matvæli og lyf.[18]

Þann 13. mars tilkynnti utanríkisráðuneytið að Danir í útlöndum ættu að koma heim sem fyrst og að íbúar Danmerkur ættu ekki að ferðast til útlanda nema í neyðartilvikum.[19] Um kvöldið 13. mars tilkynnti forsætisráðherra Danmerkur að landamæri Danmerkur munu lokast 14. mars frá klukkan 12 að dönskum tíma.[20]

Smitvarnir[breyta | breyta frumkóða]

Almennt hreinlæti skiptir máli í að hindra dreifingu veirunnar. Vandaður handþvottur með sápu og vatni í a.m.k. 20 sekúndur er mikilvægur þáttur í að forðast smit og einnig að hreinsa með handspritti eftir að koma við sameiginlega snertifleti (t.d. hurðahúna og takka) eða að taka við hlutum úr annarra höndum.[4] Almennt er ekki mælt með að heilbrigt fólk noti grímur nema í návígi við veika.

Miðað út frá SARS veiru er líftími veirunnar á pappír og sambærilegum flötum sennilega mjög stuttur.[21] Landlæknirinn á Íslandi telur útilokað að vörusendingar frá áhættusvæðum gætu mögulega smitað frá sér.[4]

Framlínustarfsmenn í faraldrinum eru meðal annars skilgreindir sem þeir sem veita þjónustu og vinna í nálægð sinna viðskiptavina.[21] Við þrif eftir aðra ætti að nota einnota hanska og jafnframt að þvo hendurnar með sápu og vatni áður en hanskar eru settir upp og eftir að taka hanskana af sér og henda þeim.

Ekki er til bóluefni gegn veirunni.

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Taflan kemur frá Wikipedíu síðunni á ensku um faraldurinn.
  2. „Coronavirus: Iran's deaths at least 210, hospital sources say". . (BBC News). 28. febrúar 2020. Skoðað 1. mars 2020.
  3. Dehghanpisheh, Babak og Nebehay, Stephanie 28. febrúar 2020, in Macfie, Nick.„Iran rejects BBC Persian report of at least 210 coronavirus deaths". . (Dubai: Reuters). Skoðað 1. mars 2020.
  4. 4,0 4,1 4,2 „Spurningar og svör varðandi kórónaveiruna (COVID-19)“. Landlæknir. 27. janúar 2020. Sótt 3. mars 2020.
  5. Freyr Gígja Gunnarsson; Hólfríður Dagný Friðjónsdóttir (28. febrúar 2020). „Vinnustaður mannsins kominn í sóttkví“. RÚV. Sótt 3. mars 2020.
  6. „Lýsa yfir neyðarstigi eftir fyrsta innanlandssmitið“.
  7. „Inn­an­lands­smit­um kór­ónu­veiru fjölg­ar“.
  8. „5 ný smit greind í dag - þar af 3 innanlands“.
  9. „Þrír farþegar úr Veróna fluginu smitaðir af COVID-19“.
  10. „Fréttatilkynning vegna COVID-19 kl. 16:30“.
  11. „Neyðarstig almannavarna vegna COVID-19“. 6. mars, 15.30 2020.
  12. „Banna allar heimsóknir á Landspítala“.
  13. https://reykjavik.is/frettir/lokanir-til-ad-vernda-vidkvaema-hopa/.
  14. Stefán Ó. Jónsson; Andri Eysteinsson (29. febrúar 2020). „Hóteli á Rauðarárstíg breytt í sóttkví“. Vísir. Sótt 3. mars 2020.
  15. Giskar á að veiran sé orðin töluvert útbreidd á Íslandi Rúv, skoðað 10. mars, 2020
  16. „Tilkynningar“. www.covid.is . Sótt 20. mars 2020.
  17. „139 skiturister slæbte coronavirusset med hjem til Danmark: Island testede bredere end andre og fik øjene op for Tyrol“.
  18. Birta Björnsdóttir (11. mars 2020). „Danmörk skellir í lás vegna Covid-19“. RÚV. Sótt 13. mars 2020.
  19. „Klar besked til 100.000 danskere i udlandet: Kom hjem nu!“.
  20. „Statsministeren: Danmarks grænser lukker fra klokken 12 i morgen“.
  21. 21,0 21,1 „Sýkingar af völdum nýrrar kórónaveiru 2019 (COVID-19): Leiðbeiningar til framlínustarfsmanna í atvinnulífinu“ (PDF). Landlæknir. 18. febrúar 2020. Sótt 3. mars 2020.