Fredrik Bajer

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Fredrik Bajer
Fredrik Bajer
Fæddur 21. apríl 1837
Næstved, Danmörku
Látinn 22. janúar 1922 (84 ára)
Kaupmannahöfn, Danmörku
Þjóðerni Danskur
Starf/staða Rithöfundur, kennari, stjórnmálamaður
Maki Matilde Bajer
Verðlaun Nobel prize medal.svg Friðarverðlaun Nóbels (1908)

Fredrik Bajer (21. apríl 1837 – 22. janúar 1922) var danskur rithöfundur, liðsforingi, kennari, stjórnmálamaður og friðarsinni sem hlaut ásamt Svíanum Klas Pontus Arnoldson friðarverðlaun Nóbels árið 1908.

Æviágrip[breyta | breyta frumkóða]

Fredrik Bajer var sonur prestsins Alfreds Bajer (1807-1880) og Cecilie Louise Crone (1815-1900). Foreldrar hans höfðu gengið í hjónaband árið 1836 og Fredrik var elstur af fjórum börnum þeirra. Nafn hans var ritað Fredrik Beÿer í fæðingarvottorði hans úr kirkjubók Næstved.[1]

Fredrik Bajer gekk í gagnfræðaskólann í Sórey frá 1848 til 1854 en stuttu fyrir stúdentspróf hætti hann námi við skólann til þess að gerast herliðsforingi. Hann barðist sem lautinant í seinna Slésvíkurstríðinu árið 1864 gegn Prússlandi og Austurríki og varð yfirlautinant fyrir lok stríðsins. Hann settist síðan að í Kaupmannahöfn og vann þar fyrir sér og fjölskyldu sinni sem kennari, þýðandi og rithöfundur.

Árið 1867 gekk Baher í Alþjóðlega friðarbandalagið sem Frédéric Passy hafði stofnað og vann fyrir það í Skandinavíu.

Árið 1872 var Bajer kjörinn á danska fólksþingið fyrir Sameinaða vinstriflokkinn (da. Det forende Venstre) og sat á þingi til ársins 1895. Í stjórnmálum var Bajer virkur í umræðu um samfélagsmál og kynjajafnrétti. Hann mælti auk þess með því að hlutfallskosningar yrðu teknar upp, studdi við fríverslun og fyrir stofnun borgaralegra hersveita í stað hefðbundins atvinnuhers. Ásamt eiginkonu sinni, kvenréttindakonunni Matilde Bajer (f. Schlüter), stofnaði hann dönsku Kvennasamtökin árið 1871. Hann var ritstjóri vikublaðsins Lýðvinarins (d. Folkevennen) frá 1877 til 1879 og samdi ritverk þar sem hann lýsti hugmyndum um alþjóðlega gerðardómstóla og friðarstörf í anda frjálslyndisstefnu.

Árið 1882 stofnaði Bajer samtök fyrir hlutleysi Danmerkur, sem síðar voru kölluð danska Friðarbandalagið (d. Dansk Fredsforening). Hann var formaður samtakanna frá 1884 til 1892.

Árið 1891 var Bajer meðal stofnenda Alþjóðlegu friðarskrifstofunnar í Bern. Hann var forseti samtakanna til ársins 1907 og heiðursforseti þeirra eftir það. Hann sótti friðarráðstefnur Alþjóðabandalagsins fyrir friði og frelsi, friðarráðstefnur Norðurlandanna og næstum allar alþjóðlegar friðarráðstefnur.

Þegar Bajer hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1908 gagnrýndi hann alþjóðlegar friðarhreyfingar fyrir skipulagsleysi þeirra. Hann var ekki lengur virkur í friðarstörfum þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út árið 1914.

Flest skjöl Bajers eru geymd í Konunglega bókasafninu í Kaupmannahöfn og lítill hluti þeirra í Konunglega bókasafninu í Stokkhólmi. Bajer er grafinn í Bispebjerg-kirkjugarðinum í Kaupmannahöfn. Árið 1923 létu dönsk friðarsamtök og kvenfélög reisa minnisvarða eftir Einar Utzon-Frank til heiðurs Bajer í Fælledparken í Kaupmannahöfn. Torgið Fredrik Bajers Plads í borginni er jafnframt nefnt eftir honum.

Ritverk[breyta | breyta frumkóða]

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist
Á Wikiheimild er að finna texta sem tengist

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. https://www.sa.dk/ao-soegesider/da/billedviser?bsid=158592#158592,26642201