Georges Clemenceau

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Georges Clemenceau
Georges Clemenceau
Fædd(ur) Georges Benjamin Clemenceau
28. september 1841
Mouilleron-en-Pareds, Vendée, Frakkland
Látin(n) 24. nóvember 1929
París, Frakkland
Þekktur fyrir Að vera forsætisráðherra Frakklands í fyrri heimsstyrjöldinni
Maki Mary Eliza Plummer

(1869-1891, skilin)

Börn Michel Clemenceau

Georges Benjamin Clemenceau (28. september 184124. nóvember 1929) var franskur stjórnmálamaður, læknir og blaðamaður. Hann var forsætisráðherra Frakklands 1906-1909 og 1917-1920.

Æviágrip[breyta | breyta frumkóða]

Clemenceau fæddist þann 28. september 1841 í Mouilleron-en-Parades í Vendée inn í fjölskyldu lýðveldissinna. Hann var sonur læknis og nam sjálfur læknisfræði í París á unga aldri. Þar rak hann tímaritið Travail ásamt Émile Zola og hvatti til andspyrnu gegn einveldisstjórn Napóleons III. Clemenceau fékk að dúsa í fangelsi í nokkrar vikur vegna útgáfu blaðsins.[1] Eftir að honum var sleppt flutti Clemenceau til New York og vann þar sem læknir og frönskukennari. Í Bandaríkjunum kynntist hann og kvæntist Bandaríkjakonunni Mary Elizabeth Plummer.[2]

Stjórnmálaferill[breyta | breyta frumkóða]

Clemenceau sneri aftur til Frakklands í kjölfar fransk-prússneska stríðsins og var kjörinn borgarstjóri í Montmartre-hverfi í París við fall Napóleons III og stofnun þriðja franska lýðveldisins. Auk þess var hann forseti héraðsráðs borgarinnar við lýðveldisstofnunina og sat á þingi fyrir Róttæka lýðveldisflokkinn árin 1871 og 1876 – 1893.

Clemenceau háði um sex eða sjö einvígi á stjórnmálaferli sínum; hið fyrsta gegn herforingja sem sakaði hann um að hafa ekki gert nóg til að vernda hermenn sem höfðu látið líf sín í uppþoti í Montmartre og annað eftir að hafa verið sakaður um fjárdrátt.[3]

Clemenceau kom til varnar þeirra sem höfðu átt þátt í Parísarkommúnunni og bað um náðun fyrir þá. Hann var óvinveittur prestastéttinni og studdi aðskilnað ríkis og kirkju. Auk þess var hann andstæðingur frönsku nýlendustefnunnar og kom því til leiðar að Jules Grévy sagði af sér sem forseti Frakklands vegna ágreinings um hana.

Clemenceau var stofnandi tímaritsins La Justice og samtaka um borgararéttindi auk þess sem hann vann lengi hjá dagblaðinu L'Aurore. Hann tók virkan þátt í málsvörn Alfreds Dreyfusar í Dreyfusmálinu og birti margar helstu varnarritgerðir Émile Zola í L'Aurore. Hann var ákafur stuðningsmaður þess að Frakkland legði áherslu á að endurheimta héröðin Alsace-Moselle, sem Þýskaland hafði haft af Frakklandi í lok fransk-prússneska stríðsins árið 1871.

Forsætisráðherra[breyta | breyta frumkóða]

Árið 1902 var Clemenceau kjörinn á þing í Var-kjördæmi í suðurhluta Frakklands og var gerður að innanríkisráðherra árið 1906. Hann leit á sig sem „yfirlöggu Frakklands“ og hlaut gælunafnið „Tígrisdýrið“ eða „le Tigre“. Í lok ársins 1906 var hann gerður að forsætisráðherra og gegndi þeirri stöðu í þrjú ár ásamt innanríkisráðherraembættinu. Eftir að ráðherratíð hans lauk gekk Clemenceau aftur á þing og stofnaði tímaritið L'Homme libre („Frjálsi maðurinn“) en breytti nafni blaðsins í L'Homme enchaîné („Hlekkjaði maðurinn“) eftir að hafa orðið fyrir ritskoðun í byrjun fyrri heimsstyrjaldarinnar.

Þann 16. nóvember 1917 skipaði Raymond Poincaré Frakkaforseti Clemenceau forsætisráðherra á ný og Clemenceau kom á fót nýrri ríkisstjórn tileinkaðri stríðsrekstrinum. Clemenceau heimsótti skotgrafirnar oft, var dögum saman meðal hermannana á víglínunum og talaði kjark í þá. Hann var ákafur stuðningsmaður þess að stefnt yrði að gersigri á þýska keisaradæminu og eftir uppgjöf Þjóðverja varð hann óbilgjarnastur leiðtoga Bandamanna í garð Þjóðverja við gerð Versalasamninganna. Margir franskir áhrifamenn, þ.á.m. Poincaré forseti og Ferdinand Foch marskálkur, voru þó enn harðari í garð Þjóðverja og fannst Clemenceau sýna óvininum of mikla linkind þar sem hann krafðist þess ekki að endingu að Rínarlandið yrði hernumið til þess að skapa höggpúða á milli Frakklands og Þýskalands.

Eftir stjórn Clemenceau í síðasta hluta stríðsins var hann mjög vinsæll meðal almennings og fékk gælunafnið „Père la Victoire“ eða faðir sigursins. Þrátt fyrir það tókst honum ekki að vera kjörinn frambjóðandi í undankjöri fyrir forsetakosningar Frakklands árið 1920 og dró hann sig í kjölfarið úr stjórnmálum og settist í helgan stein.

Heimild[breyta | breyta frumkóða]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Georges Benjamin Clemenceau, forsætisráðherra Frakka. Almanak Ólafs S. Thorgeirssonar, 1. Tölublað (01.01.1920), Blaðsíða 21.
  2. Almanak Ólafs S. Thorgeirssonar, bls. 24.
  3. Almanak Ólafs S. Thorgeirssonar, bls. 26.


Fyrirrennari:
Ferdinand Sarrien
Forsætisráðherra Frakklands
(1906 – 1909)
Eftirmaður:
Aristide Briand
Fyrirrennari:
Paul Painlevé
Forsætisráðherra Frakklands
(1917 – 1920)
Eftirmaður:
Alexandre Millerand