Saarland

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Fáni Saarlands Skjaldarmerki Saarlands
Flagge von Hessen
Landeswappen Hessens
Upplýsingar
Höfuðstaður: Saarbrücken
Stofnun: 1. janúar 1957
Flatarmál: 2.568,70 km²
Mannfjöldi: 1.023.000 (30. nóvember 2009)
Þéttleiki byggðar: 400/km²
Vefsíða: saarland.de
Stjórnarfar
Forsætisráðherra: Annegret Kramp-Karrenbauer (CDU)
Lega
Germany Laender Saarland.png

Saarland er minnsta sambandsland Þýskalands utan borgríkjanna Berlín, Hamborg og Bremen, með aðeins 2.568 km². Það er einnig yngsta sambandslandið, en það var ekki stofnað fyrr en 1957. Íbúarnir eru aðeins rétt rúmlega ein milljón, sem gerir Saarland að næstfámennasta sambandslandi Þýskalands. Aðeins Bremen er fámennari. Saarland hefur lengi verið bitbein milli Þýskalands og Frakklands, rétt eins og Elsass (Alsace) og Lothringen (Lorraine).

Lega[breyta]

Saarland liggur suðvestarlega í Þýskalandi og á löng landamæri að Frakklandi í vestri. Vestasti oddinn tengist einnig Lúxemborg. Að öðru leyti er Saarland hálf umlukið af sambandslandinu Rínarlandi-Pfalz.

Fáni og skjaldarmerki[breyta]

Fáni Saarlands er eins og þýski fáninn, nema hvað búið er að setja skjaldarmerki sambandslandsins í miðjuna. Fáni þessi var tekinn upp 1957, þegar Saarland var stofnað sem sambandsland, gagngert til að sýna fram á að landið væri þýskt. Skjaldarmerki Saarlands er fjórskipt. Efst til vinstri er hvítt ljón á bláum grunni en það var merki greifanna frá Saarbrücken. Efst til hægri er rauður kross á hvítum grunni en það var merki kjörbiskupanna frá Trier. Neðst til vinstri er þrír hvítir ernir á rauðum borða á gulum grunni, en það var merki hertogadæmisins Lothringen (Lorraine), sem í dag er franskt. Neðst til hægri er gullitað ljón á svörtum grunni en það var merki hertogadæmisins Pfalz-Zweibrücken. Skjaldarmerki þetta var tekið upp 1. janúar 1957, daginn sem Saarland varð að sambandslandi.

Orðsifjar[breyta]

Saarland er nefnt eftir ánni Saar sem rennur í gegnum landið og er þverá Mósel. Áin hét Saravus á 3. öld og er heitið dregið af indógermanska orðinu ser, sem merkir að fljóta. Áin Saar á upptök sín í Frakklandi og heitir Sarre á frönsku.[1]

Söguágrip[breyta]

Saarfrankar frá 1955
  • 925 verður landið hluti af heilaga rómverska ríki þýskrar þjóðar. Mörg greifadæmi myndast. Þeirra helst er greifadæmið Saarbrücken.
  • Næstu aldir ráða ýmis greifadæmi landinu, s.s. hertogadæmið Lothringen, kjörfurstadæmið Trier, hertogadæmið Pfalz-Zweibrücken og Nassau-Saarbrücken.
  • 1680 réðist Loðvík XIV inn í þýska ríkið í 9 ára stríðinu. Landsvæðið allt var innlimað Frakklandi (Reunion) og myndar í fyrsta sinn eina heild, Saarsvæðið.
  • 1697 varð Frakkland að skila Saarsvæðinu aftur í friðarsamningunum í Rijswijk.
  • 1793 innlimuðu Frakkar Saarsvæðið aftur í byltingarútrásinni.
  • 1814 úrskurðaði Vínarfundurinn að Frakkar skyldu skila Saarsvæðinu og skyldi því skipt milli Prússlands og Bæjaralands og nokkurra smærri furstadæma.
  • Síðla á 19. öld hófst kola- og stáliðnaðurinn í héraðinu.
  • 1871 sigraði Bismarck Frakka í orrustunni við Spichern, nálægt Saarbrücken, og innlimaði Elsass og Lothringen. Prússland verður að keisaradæmi og er Saarsvæðið hluti af því.
  • 1918 tapar Þýskaland heimstyrjöldinni fyrri. Saarhéraðið er hernumið af Frakklandi.
  • 1920 úrskurðaði þjóðabandalagið að Saarhéraðið skyldi vera undir stjórn Frakklands í 15 ár.
  • 1935 fór fram þjóðaratkvæðagreiðsla í Saarhéraðinu og kusu rúmlega 90% íbúanna sameiningu við Þýskaland. Það verður að eigið héraði og fær í fyrsta sinn heitið Saarland.
  • 1945 töpuðu Þjóðverjar í heimstyjröldinni síðari. Frakkar áforma að innlima Saarland endanlega, en var meinað af þjóðabandalaginu.
  • 1946 var Saarland splittað frá franska hernámssvæðinu og breytt í franskt verndarsvæði með eigin stjórn, stjórnarskrá og mynt (Saarmark og síðar Saarfranki 1947).
  • 1955 fór fram þjóðaratkvæðagreiðsla í Saarland og kusu 67% íbúanna sameiningu við Þýskaland.
  • 1957 varð Saarland að yngsta sambandslandi Þýskalands (utan Austur-Þýskalands).

Borgir[breyta]

Stærstu borgir Saarlands eftir íbúafjölda:

Röð Borg Íbúar Ath.
1 Saarbrücken 176 þúsund Höfuðborg sambandslandsins
2 Neunkirchen 48 þúsund
3 Homburg 43 þúsund

Tilvísanir[breyta]

  1. Geographische Namen in Deutschland. Duden. 1993. Bls. 230.

Heimildir[breyta]