Pólland
|
|||
 |
|||
| Opinbert tungumál | pólska | ||
| Höfuðborg | Varsjá | ||
| Forseti | Bronisław Komorowski | ||
| Forsætisráðherra | Donald Tusk | ||
| Flatarmál - Heildar - Þar af vötn |
68. sæti 340,030 km2 0,26% |
||
| Mannfjöldi
|
30. sæti
|
||
| Gjaldmiðill | złoty | ||
| Tímabelti | UTC+1 (UTC+2 á sumrin) | ||
| Þjóðsöngur | Mazurek Dąbrowskiego | ||
| Rótarlén | .pl | ||
| Landsnúmer | 48 | ||
Pólland (pólska: Polska), að fullu nafni Lýðveldið Pólland (pólska: Rzeczpospolita Polska, kassúbíska: Pòlskô Repùblika, silesíska: Polsko Republika), er land í Evrópu. Það á landamæri að Þýskalandi í vestri, Tékklandi og Slóvakíu í suðri, Úkraínu, Hvíta-Rússlandi og Litháen í austri og Rússlandi í norðri. Landið á strönd að Eystrasalti og renna þar árnar Odra og Visla í sjó. Pólland er 312.679 ferkílómetrar að flatarmáli og er það níunda stærsta land Evrópu. Íbúar landsins eru rúmlega 38 milljónir og er það sjötta fjölmennasta ríki Evrópusambandsins.
Efnisyfirlit |
[breyta] Söguágrip
Oft er talið að Pólland hafi orðið til þegar furstinn Mieszko 1. innleiddi kristna trú árið 966. Þá náði ríki hans nokkurn veginn yfir það svæði sem nú telst til Póllands. Pólland varð konungsríki árið 1025 og árið 1569 voru aldalöng tengsli við stórhertogadæmið Litháen innsigluð með undirritun Lublin-samkomulagsins og Pólsk-litháíska samveldið myndað.
Samveldið leystist upp árið 1795 og Póllandi var síðan skipt á milli Prússlands, Rússlands og Austurríkis. Pólland fékk sjálfstæði að nýju sem lýðveldi árið 1918 en í september var landið hernumið af Þjóðverjum og Sovétmönnum og leiddi það til heimsstyrjaldarinnar síðari. Yfir sex milljónir Pólverja féllu í stríðinu og eftir stríð lenti Pólland á áhrifasvæði Sovétríkjanna og Alþýðulýðveldið Pólland var stofnað. Landamæri þess voru töluvert frábreytt þeim sem voru fyrir stríð, og voru pólsk svæði tekin af Sovétríkjunum í austri en Pólland fékk mjög stór landssvæði af hinu fallna Þýskalandi.
Stjórn kommúnista var bolað frá árið 1989 og þriðja pólska lýðveldið stofnað. Pólland er nú meðlimur í Evrópusambandinu og NATO.
[breyta] Héraðaskipting
-
Aðalgrein: Héruð Póllands
Við endurreisn Póllands eftir heimsstyrjöldina síðari var landinu skipt upp í 14 héruð (pl: województwo - þýðir upphaflega hertogadæmi). 1950 var þeim fjölgað í 17. Árið 1975 var stjórnkerfinu breytt og stjórnstigum fækkað um eitt. Héruðin urðu þá 49 talsins og hélst svo til næstu stjórnkerfisbreytingar árið 1999. Var héruðum þá aftur fækkað, að þessu sinni í 16:
| Hérað | Pólskt heiti | Höfuðborg |
|---|---|---|
| Neðri-Slesía[1] | Województwo dolnośląskie | Wrocław |
| Kujavíska-Pommern | Województwo kujawsko-pomorskie | Bydgoszcz og Toruń |
| Lublin | Województwo lubelskie | Lublin |
| Lubusz | Województwo lubuskie | Gorzów Wielkopolski og Zielona Góra |
| Łódź | Województwo łódzkie | Łódź |
| Litla-Pólland[2] | Województwo małopolskie | Kraká (Kraków) |
| Masóvía[3] | Województwo mazowieckie | Varsjá (Warszawa) |
| Opole | Województwo opolskie | Opole |
| Neðri-Karpatía[3] | Województwo podkarpackie | Rzeszów |
| Podlasía | Województwo podlaskie | Białystok |
| Pommern | Województwo pomorskie | Gdańsk |
| Slesía[4] | Województwo śląskie | Katowice |
| Święty Krzyż | Województwo świętokrzyskie | Kielce |
| Ermland-Masúría[5] | Województwo warmińsko-mazurskie | Olsztyn |
| Stóra-Pólland | Województwo wielkopolskie | Poznań |
| Vestur-Pommern | Województwo zachodniopomorskie | Szczecin |
[breyta] Borgir og bæir
Bielsko-Biała, Białystok, Bydgoszcz, Częstochowa, Gdańsk, Gdynia, Gniezno, Karpacz, Katowice, Kołobrzeg, Kraków, Lublin, Łódź, Malbork, Olsztyn, Opole, Poznań, Sopot, Szczecin, Toruń, Varsjá, Wrocław, Zakopane
[breyta] Myndir
-
Sukiennice Kraków
-
KATEDRA Lublin 2005.jpg
-
Lublin Old Town - Castle Square.JPG
_01.jpg)
[breyta] Heimildir
- ↑ http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=490658
- ↑ http://www.icelandonline.is/ferdaheimurisl/polland.htm
- ↑ 3,0 3,1 http://fararheill.is/afangastadir/evropa/polland
- ↑ http://snara.is/vefbaekur/g.aspx?dbid=2&action=search&sw=Sles%C3%ADa
- ↑ http://snara.is/s4.aspx?sw=ermland&dbid=Íslenska&action=search
[breyta] Tenglar
 Norður-Evrópa: |
Danmörk · Eistland · Finnland · Ísland · Noregur · Svíþjóð |
 Austur-Evrópa: |
Armenía 1 · Aserbaídsjan 1 · Georgía 1 · Hvíta-Rússland · Kasakstan (að hluta) · Rússland (að hluta) · Úkraína |
 Mið-Evrópa: |
Austurríki · Lettland · Litháen · Pólland · Slóvakía · Sviss · Tékkland · Ungverjaland · Þýskaland |
 Vestur-Evrópa: |
Belgía · Bretland (England, Skotland, Wales, Norður-Írland) · Frakkland · Holland · Írland · Liechtenstein · Lúxemborg |
 Suðaustur-Evrópa: |
Albanía · Bosnía og Hersegóvína · Búlgaría · Grikkland · Kosóvó · Króatía · Kýpur 1 · Makedónía · Moldóva · Rúmenía · Serbía · Slóvenía · Svartfjallaland · Tyrkland (að hluta) |
 Suður-Evrópa: |
Andorra · Ítalía · Malta · Mónakó · Portúgal · San Marínó · Spánn · Vatíkanið |
| Undir yfirráðum annarra ríkja: Álandseyjar · Færeyjar · Gíbraltar · Guernsey · Jersey · Mön · Svalbarði | 1 Oft talin landfræðilega til Asíu en skilgreind sem Evrópulönd af menningarlegum ástæðum. |
|
|
|---|
| Albanía • Andorra • Armenía • Aserbaídsjan • Austurríki • Belgía • Bosnía og Hersegóvína • Bretland • Búlgaría • Danmörk • Eistland • Finnland • Frakkland • Georgía • Grikkland • Holland • Írska lýðveldið • Ísland Ítalía • Króatía • Kýpur • Lettland • Liechtenstein • Litháen • Lúxemborg • Makedónía • Malta • Moldóva • Mónakó • Noregur • Portúgal • Pólland • Rúmenía • Rússland • San Marínó • Serbía • Slóvakía Slóvenía • Spánn • Svartfjallaland • Sviss • Svíþjóð • Tékkland • Tyrkland • Ungverjaland • Úkraína • Þýskaland |
