Schengen-samstarfið

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Schengen-samstarfið er samstarf Evrópuríkja á sviði landamæraeftirlits og löggæslu sem byggir á Schengensamningnum. Markmið samstarfsins er að auðvelda ferðir fólks innan Schengensvæðisins með því að afnema persónueftirlit (vegabréfaskoðun) á innri landamærum þess en styrkja jafnframt eftirlitið á sameiginlegum ytri landamærum svæðisins. Schengenríkin hafa einnig samræmt þær reglur sem gilda um vegabréfsáritanir þannig að áritun gefin út í einu aðildarríki gildir í þeim öllum. Hinn meginþáttur samstarfsins felst í aukinni lögreglusamvinnu ríkjanna til þess að berjast gegn alþjóðlegri glæpastarfsemi. Til þess var Schengen upplýsingakerfið sett á fót en lögregla í öllum aðildarríkjum hefur aðgang að því og geymir það upplýsingar um eftirlýsta einstaklinga, framsalsbeiðnir o.s.frv.

Alls hafa 28 Evrópuríki skrifað undir Schengensamninginn, það eru öll aðildarríki Evrópusambandsins, fyrir utan Bretland og Írland, og Noregur, Ísland og Sviss að auki. Hinsvegar hefur samningurinn ekki tekið gildi ennþá nema í 15 ríkjum, hann hefur ekki tekið gildi í nýju ESB ríkjunum sem gengu í sambandið 2004 og 2007 og Sviss.

Norðurlöndin fimm hafa átt með sér álíka samstarf, Norræna vegabréfasambandið, um afnám vegabréfsskoðunar vegna ferða milli þeirra síðan 1954. Það var ekki síst til þess að varðveita það sem Noregur og Ísland afréðu að taka þátt í Schengen með hinum Norðurlöndunum þrátt fyrir að vera ekki í ESB.

Upphaflegi Schengensamningurinn var undirritaður af fimm ríkjum (Belgíu, Frakklandi, Hollandi, Lúxemborg og Þýskalandi) 14. júní 1985 um borð í skipi á ánni Mósel rétt hjá þorpinu Schengen í Lúxemborg. Samstarfið var upphaflega óháð Evrópusambandinu og fór þá sérstök framkvæmdanefnd með völdin innan þess en árið 1999 var Schengensamstarfið fellt undir stofnanir ESB og tók þá ráðherraráðið við þeim völdum sem framkvæmdanefndin hafði áður. Þetta þýðir að þau Schengenríki sem ekki eru í ESB (Noregur, Ísland og Sviss) hafa engin formleg völd þegar ákvarðanir eru teknar sem varða samstarfið og hafa í raun aðeins kost á því að taka upp þær reglubreytingar sem því fylgja eða segja sig úr því ella.

Aðildarríki[breyta]

Aðildarríki Undirritun Gildistaka
Fáni Belgíu Belgía 14. júní 1985 26. mars 1995
Fáni Frakklands Frakkland 14. júní 1985 26. mars 1995
Fáni Hollands Holland 14. júní 1985 26. mars 1995
Fáni Lúxemborgar Lúxemborg 14. júní 1985 26. mars 1995
Fáni Þýskalands Þýskaland 14. júní 1985 26. mars 1995
Fáni Portúgals Portúgal 25. júní 1992 26. mars 1995
Fáni Spánar Spánn 25. júní 1992 26. mars 1995
Fáni Ítalíu Ítalía 27. nóvember 1990 26. október 1997
Fáni Austurríkis Austurríki 28. apríl 1995 1. desember 1997
Fáni Grikklands Grikkland 6. nóvember 1992 26. mars 2000
Fáni Danmerkur Danmörk 19. desember 1996 25. mars 2001
Fáni Finnlands Finnland 19. desember 1996 25. mars 2001
Fáni Noregs Noregur 19. desember 1996 25. mars 2001
Fáni Íslands Ísland 19. desember 1996 25. mars 2001
Fáni Svíþjóðar Svíþjóð 19. desember 1996 25. mars 2001
Fáni Eistlands Eistland 1. maí 2004 21. desember 2007
Fáni Lettlands Lettland 1. maí 2004 21. desember 2007
Fáni Litháen Litháen 1. maí 2004 21. desember 2007
Fáni Möltu Malta 1. maí 2004 21. desember 2007
Fáni Póllands Pólland 1. maí 2004 21. desember 2007
Fáni Slóvakíu Slóvakía 1. maí 2004 21. desember 2007
Fáni Slóveníu Slóvenía 1. maí 2004 21. desember 2007
Fáni Tékklands Tékkland 1. maí 2004 21. desember 2007
Fáni Ungverjalands Ungverjaland 1. maí 2004 21. desember 2007
Fáni Sviss Sviss 16. október 2004 12. desember 2008
Fáni Kýpur Kýpur 1. maí 2004 -
Fáni Búlgaríu Búlgaría 1. janúar 2007 -
Fáni Rúmeníu Rúmenía 1. janúar 2007 -

Heimildir[breyta]