Prússland
Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Prússland (þýska: Preußen, pólska: Prusy, litháenska: Prūsija, latína: Borussia) hefur ólíkar (og oft andstæðar) merkingar:
- Land baltneskra Prússa sem er nú hluti af Suður-Litháen, rússnesku útlendunni Kaliníngrad og Norðaustur-Póllandi;
- Ríki norrænna krossferðariddara á hámiðöldum;
- Hluti af landi pólskra konunga sem kallað var Konungs-Prússland;
- Lén í Póllandi sem Hohenzollern-ættin ríkti yfir og var kallað Prússalén;
- Allt Hohenzollern-ríkið, hvort sem er innan eða utan Þýskalands;
- Sjálfstætt ríki sem náði yfir norðausturhluta Þýskalands og norðurhluta Póllands frá 17. öld fram til 1871;
- Stærsta fylkið innan Þýskalands frá 1871 til 1945;
Prússland sem ríki var í raun afnumið af nasistum árið 1934 og formlega af Bandamönnum árið 1947. Síðan þá hefur notkun hugtaksins miðast við sögulega, landfræðilega og menningarlega merkingu þess.
Nafn sitt dregur Prússland af Borussi eða Prussi, baltneskri þjóð sem er skyld Litháum. Prússalén var lén pólska konungsdæmisins fram til 1660 og Konungs-Prússland var hluti af Póllandi fram til 1772. Með vaxandi þýskri þjóðernishyggju á síðari hluta 18. og fyrri hluta 19. aldar fóru flestir þýskumælandi Prússar að líta á sig sem hluta af þýsku þjóðinni, oft með áherslu á það sem kallað var „prússnesk gildi“: frábært skipulag, fórnarlund og réttarríki. Í lok 18. aldar hafði Prússland vaxið svo að það ríkti yfir norður Þýskalandi stjórnmálalega, efnahagslega og hvað varðar íbúafjölda og var kjarni hins sameinaða Þýska keisaradæmis sem stofnað var 1871.
