Eistland

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Lýðveldið Eistland
Eesti Vabariik
Fáni Eistlands Skjaldamerki Eistlands
Fáni Skjaldarmerki
Kjörorð:
„ekkert“
Þjóðsöngur:
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm
Staðsetning Eistlands
Höfuðborg Tallinn
Opinbert tungumál eistneska
Stjórnarfar Þingræði
Toomas Hendrik Ilves
Taavi Rõivas
Sjálfstæði frá Þýskalandi, Rússlandi og Sovétríkjunum
 - Yfirlýst 24. febrúar 1918 
 - Viðurkennt 2. febrúar 1920 
 - Hertekið af SSSR 16. júní 1940 
 - Enduryfirlýst 20. ágúst 1991 
Flatarmál
 - Samtals
 - Vatn (%)
132. sæti
45.227 km²
4,45%
Mannfjöldi
 - Samtals (2014)
 - Þéttleiki byggðar
154. sæti
1.315.819
29/km²
VLF (KMJ)
- Samtals
- á mann
áætl. 2015
36,947 millj. dala (109. sæti)
27.729 dalir (41. sæti)
VÞL (2013) 0.840 (33. sæti)
Gjaldmiðill evra
Tímabelti EET (UTC+2) (sumartími: EEST (UTC+3))
Þjóðarlén .ee
Landsnúmer 372

Eistland (eistneska: Eesti) er land í Norður-Evrópu við Eystrasalt og Kirjálabotn. Það á landamæri að Rússlandi í austri og Lettlandi í suðri en norðan við Kirjálabotn er Finnland. Það er eitt Eystrasaltslandanna, en hin eru Lettland og Litháen.

Í Eistlandi er þingræði. Landinu er skipt í fimmtán sýslur, þar sem höfuðborgin og stærsta borgin er Tallinn. Í Eistlandi búa 1,3 milljónir manna. Landið er einn af fámennustu aðilum Evrópusambandsins, NATO og Schengen-svæðisins. Opinbera tungumálið, eistneska, er finnsk-úgrískt tungumál sem er nátengt finnsku og samísku.

Landið er iðnríki með öflugt hagkerfi. Það er aðili að OECD. Það er ofarlega á lista yfir lönd eftir vísitölu um þróun lífsgæða og efnahagslegt frelsi, lýðfrelsi, menntun og frelsi fjölmiðla mælist þar hátt (í þriðja sæti árið 2012).

Saga[breyta | breyta frumkóða]

Eistland hefur verið byggt finnsk-úgrískum þjóðflokkum síðan á forsögulegum tíma. Landið var kristnað af þýskum riddurum og Dönum sem höfðu lagt það undir sig 1227. Erlend ríki sem stjórnað hafa Eistlandi í gegnum söguna eru Danmörk, Svíþjóð, Pólland og Rússland.

Eftir hrun Rússneska keisaradæmisins vegna Októberbyltingarinnar lýsti Eistland yfir sjálfstæði sínu þann 24. febrúar 1918. Landið var svo innlimað í Sovétríkin með valdi í júní 1940 og var það eitt af lýðveldum Sovétríkjanna til 20. ágúst 1991 er þau liðu undir lok og Eistland lýsti yfir sjálfstæði sínu á ný. Þjóðhátíðardagur Eistlendinga er 24. febrúar.

Rússneskur her var í landinu allt til 1994 en síðan þá hefur Eistland nýtt sér nýfengið frelsi til að mynda efnahagsleg og stjórnmálaleg tengsl við vestræn ríki. Eistland fékk ingöngu í Atlantshafsbandalagið og Evrópusambandið árið 2004.

Stjórnmál[breyta | breyta frumkóða]

Eistland er stjórnarskrárbundið lýðræðisríki. Forseti þess er kosinn á 5 ára fresti af þinginu. Ríkisstjórnin er handhafi framkvæmdavaldsins og mynduð af forsætisráðherra og 14 öðrum ráðherrum sem forsetinn setur í embætti eftir að þingið hefur samþykkt þá.

Löggjafarvald liggur hjá þinginu sem starfar í einni deild og er kallað Riigikogu. Þingmenn eru 101 og er kjörtímabil þingsins 4 ár. Hæstiréttur landsins er handhafi dómsvalds og eru dómarar 17. Forseti hæstaréttar er valinn af þinginu og í kjölfarið skipaður af forseta ævilangt.

Sýsluskipan[breyta | breyta frumkóða]

Sýsluskipan í Eistlandi

Eistlandi er skipt í fimmtán sýslur: