Wales

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Cymru
Wales
Fáni Wales Skjaldamerki Wales
(Fáni Wales) (Skjaldarmerki Wales)
Kjörorð: Cymru am byth
(velska: Wales að eilífu)
Þjóðsöngur: Hen Wlad Fy Nhadau
Land feðra minna
Staðsetning Wales
Höfuðborg Cardiff
Opinbert tungumál Velska, enska
Stjórnarfar Þingbundið konungsvald
Elísabet 2.
David Cameron
Carwyn Jones
Flatarmál
 • Samtals
 • Vatn (%)
47. sæti
20.779 km²
?
Mannfjöldi
 • Samtals (2012)
 • Þéttleiki byggðar
20. sæti
3.074.067
148/km²
VLF (KMJ)
 • Samtals
 • á mann
áætl. 2006
85.400 millj. dala (?. sæti)
30.546 dalir (?. sæti)
Gjaldmiðill Sterlingspund
Tímabelti UTC+1 (UTC+2 á sumrin)
Þjóðarlén .uk
Landsnúmer 44

Wales (borið fram /ˈweɪlz/; velska Cymru, borið fram /ˈkəmrɨ/) er land í Evrópu og eitt af þeim fjórum löndum sem tilheyra Bretlandi.[1] England liggur í austri og Atlantshaf og Írlandshaf eru í vestri. Íbúatala Wales er um það bil þrjár milljónir manna. Það er tvítyngt land, velska er studd til jafns við ensku, en flestir tala ensku sem móðurmál.

Einu sinni var Wales keltneskt ríki og í dag eru íbúar landsins taldir vera ein af keltnesku þjóðunum sex. Á 5. öldinni varð til sérstök velsk þjóðarvitund þegar Rómverjir hörfuðu úr Bretlandi.[2] Á 13. öldinni sigraði Játvarður 1. Llewelyn hinn síðasta og Wales var síðan undir stjórn Englands í nokkrar aldir. Seinna varð Wales hluti Englands með Sambandslögunum 1535–1542 og þannig var myndað land sem hét England og Wales. Á 19. öldinni þróuðust stjórnmál í Wales og árið 1881 voru lög sett um verslun á sunnudögum, þau fyrstu sem voru sérstaklega fyrir Wales. Árið 1955 var Cardiff gerð að höfuðborg landsins. Árið 1999 var Velska þingið stofnað. Það sér um öll mál sem Wales hefur fengið afhent til umfjöllunar.

Höfuðborgin Cardiff (velska: Caerdydd) er stærsta borg Wales og þar búa 317.500 manna. Einu sinni var hún stærsta kolahöfn í heimi[3] og fleiri farmar fóru í gegnum Cardiff en London eða Liverpool.[4] Um það bil tveir þriðju íbúa eiga heima í Suður-Wales. Það eru líka margir íbúar í austri í Norður-Wales. Wales er mjög vinsælt hjá ferðamönnum vegna fagurrar sveitar. Síðan á 19. öld hefur Wales verið þekkt sem „söngvalandið“.[5] Margir leikarar og söngvarar frá Wales eru þekktir um allan heim.[6] Cardiff er stærsta fjölmiðlamiðstöð á Bretlandi utan við London.[7]

Llewelyn mikli stofnaði furstadæmið Wales árið 1216. Núverandi prins af Wales er Karl.

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

  1. „Hvaða lönd tilheyra Bretlandi?“. Vísindavefurinn, skoðað þann 11. nóvember 2009.
  2. David Jones. A History of Wales. Penguin, 1994. bls: 54 ISBN: 0-14-01-4581-8
  3. „Coal Exchange to 'stock exchange'“. BBC, skoðað þann 11. nóvember 2009.
  4. „Cardiff - Coal and Shipping Metropolis of the World“. National Museum of Wales, skoðað þann 11. nóvember 2009.
  5. . The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales. Cardiff: University of Wales Press, 2008.
  6. „Why the Welsh voice is so musical“. BBC, skoðað þann 11 nóvember {{{árskoðað}}}.
  7. „Tongue tied“. BBC, skoðað þann 11 nóvember {{{árskoðað}}}.

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]


  Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.