Angela Merkel

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Angela Merkel
Angela Merkel Juli 2010 - 3zu4.jpg
Angela Merkel árið 2010.
Kanslari Þýskalands
Núverandi
Tók við embætti
22. nóvember 2005
Persónulegar upplýsingar
Fædd(ur)

17. júlí 1954 (1954-07-17) (64 ára)

Hamborg, Vestur-Þýskalandi (nú Þýskalandi)
Þjóðerni Þýsk
Stjórnmálaflokkur Kristilegi demókrataflokkurinn
Maki Ulrich Merkel (g. 1977; skilin 1982)
Joachim Sauer (g. 1998)
Börn Viktoria, Gregor
Háskóli Háskólinn í Leipzig
Undirskrift

Dr. Angela Dorothea Merkel (fædd 17. júlí 1954 í Hamborg í Þýskalandi), fædd Angela Dorothea Kasner, er þýskur stjórnmálamaður og eðlisfræðingur. Hún er dóttir Lútherstrúar-prests og kennslukonu. Hún ólst upp að mestu í Templin, litlum í þáverandi Austur-Þýskalandi, 70 km norður af Berlín. Á árunum 1973 til 1978 nam hún eðlisfræði við Háskólann í Leipzig. Hún vann að doktorsverkefni sínu í kennilegri efnafræði í Berlín og kynntist þar núverandi eiginmanni sínum, prófessor Sauer. Hún komst á þýska þingið árið 1991 sem þingmaður Mecklenburg-Vorpommern.

Hún varð formaður flokks Kristilegra demókrata (CDU) 10. apríl 2000. Merkel var kjörin kanslari Þýskalands af þýska sambandsþinginu 22. nóvember 2005. Sem ríkisstjórnarleiðtogi stærstu þjóðar innan Evrópusambandsins hefur Merkel haft mikil áhrif á viðbrögð Evrópumanna við evrópsku skuldakreppunni og evrópska flóttamannavandanum.

Æviágrip[breyta | breyta frumkóða]

Angela Merkel (þá Kasner) fæddist árið 1954 í Hamborg í Vestur-Þýskalandi. Hún var aðeins nokkurra vikna gömul þegar foreldrar hennar fluttu með hana til Austur-Þýskalands, þar sem faðir hennar hafði fengið vinnu sem lúterskur prestur.[1] Kasner lærði eðlisfræði í háskóla og fékk að námi loknu starf við rannsóknir í vísindaháskóla í Berlín. Í háskólanum kynntist hún samnemanda sínum, Ulrich Merkel, og giftist honum árið 1977. Hjónaband þeirra entist aðeins í fimm ár áður en þau skildu, en Angela hélt nafni fyrrum eiginmanns síns.[1]

Angela Merkel vakti á þessum tíma athygli austur-þýskra stjórnvalda og var jafnvel boðið starf hjá leyniþjónustunni Stasi, sem hún afþakkaði með þeirri tylliástæðu að hún kynni ekki að þegja yfir leyndarmálum.[1] Merkel var ekki áhugasöm um stjórnmál á yngri árum sínum en var þó gagnrýnin á austur-þýsk stjórnvöld.

Stjórnmálaferill[breyta | breyta frumkóða]

Merkel hóf virka þátttöku í þýskum stjórnmálum eftir fall Berlínarmúrsins árið 1989. Hún gekk í nýstofnaðan hægriflokk sem rann síðan saman við Kristilega demókrataflokkinn eftir að austur- og vesturhlutar Þýskalands sameinuðust á ný árið 1990. Merkel var kjörin á þýska ríkisþingið fyrir Kristilega demókrata í fyrstu þingkosningum sameinaðs Þýskalands og stuttu síðar bauð Helmut Kohl kanslari henni ráðherrasæti kvenna- og fjölskyldumála í stjórn sinni.[2] Þá var Angela Merkel 35 ára og þar með yngsti ráðherra í sögu Þýskalands.[1]

Ríkisstjórn Kohl féll í kosningum fyrir Jafnaðarmönnum árið 1998. Eftir ósigurinn var Merkel útnefnd ritari Kristilega demókrataflokksins. Eftir að upplýst var um hneykslismál er varðaði óeðlileg fjárframlög til flokksins sem snerti bæði Kohl og eftirmann hans á formannsstól, Wolfgang Schäuble, fór Merkel að gagnrýna Kohl og leggja til að Kristilegir demókratar segðu skilið við hann.[3] Þessi svik Merkel á pólitískum læriföður sínum vöktu mikla athygli þýskra fjölmiðla og var talað um gagnrýni hennar á Kohl sem „föðurmorð“.[1] Merkel var kjörin formaður Kristilega demókrataflokksins í apríl árið 2000.[4]

Kanslaratíð (2005 –)[breyta | breyta frumkóða]

Merkel var kjörin kanslari Þýskalands í stjórnarsamstarfi Kristilegra demókrata og Jafnaðarmanna eftir mjög jafnar þingkosningar árið 2005.[5] Merkel hafði í aðdraganda kosninganna boðað róttækar umbætur í anda markaðshyggju en í stjórnarmyndunarviðræðunum þurftu flokkarnir að miðla málum um margt. Meðal þess sem flokkarnir komu sér saman um í stjórnarsáttmálanum var að draga úr fjárhagshalla með aukinni skattlagningu.[6] Auk þess boðaði Merkel bætt samskipti við Bandaríkin. Árið 2007 sat Merkel í forsæti evrópska ráðsins og gegndi þar með lykilhlutverki í samningu og viðræðum um Lissabon-sáttmálann, sem var samþykktur í lok ársins.

Merkel ásamt íhaldsleiðtogunum Mariano Rajoy og Viktor Orbán á flokksþingi Evrópska þjóðarflokksins árið 2012.

Kristilegir demókratar bættu við sig sætum í þingkosningum árið 2009 og gátu myndað hægristjórn án Jafnaðarmanna. Merkel sat áfram sem kanslari í stjórnarsamstarfi Kristilegra demókrata við hinn miðhægrisinnaða Frjálsa demókrataflokk. Á öðru kjörtímabili Merkel skall evrópska skuldakreppan á. Á kjörtímabilinu var herskylda lögð niður og atvinnuleysi fór niður fyrir þrjár milljónir manns.[7]

Kristilegir demókratar unnu þingkosningarnar árið 2013 en Frjálsi demókrataflokkurinn fékk ekki nægt fylgi til að komast inn á þing. Því neyddist Merkel til að stofna til nýs stjórnarsamstarfs við Jafnaðarmannaflokkinn. Árið 2015 sór Merkel þess eið að veita flóttamönnum úr sýrlensku borgarastyrjöldinni hæli í Þýskalandi. Merkel hefur bæði hlotið lof og last fyrir viðbrögð hennar við evrópska flóttamannavandanum og margir íhaldssamari meðlimir Kristilegra demókrata hafa gagnrýnt hana fyrir að hleypa um milljón flóttamönnum[8] inn í landið. Segist hún þó ekki sjá eftir ákvörðun sinni og að hún hafi tekið ákvörðun sína af pólitískum ástæðum og af mannúðarsjónarmiðum.[9]

Í kosningum árið 2017 voru Kristilegir demókratar áfram stærsti flokkurinn en töpuðu þó nokkru fylgi.[10] Jafnaðarmenn höfðu tapað enn meira fylgi á stjórnarsamstarfinu og því lýsti Martin Schulz, þáverandi formaður Jafnaðarmanna, því yfir að flokkurinn myndi sitja í stjórnarandstöðu frekar en að taka aftur þátt í ríkisstjórn með Merkel. Úr varð stjórnarkreppa sem entist fram í mars næsta árs, en eftir nokkrar misheppnaðar stjórnarmyndunarviðræður létu Jafnaðarmenn til leiðast og endurnýjuðu stjórnarsamstarfið við flokk Merkel. Merkel hóf sitt fjórða kjörtímabil sem kanslari Þýskalands þann 14. mars 2018.[11]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Vera Illugadóttir 1. september 2017, „Undraverður uppgangur Angelu Merkel". . (RÚV). Skoðað 1. september 2018.
  2. „Merkel á grasrótarstuðning vísan". Morgunblaðið. 9. apríl 2000. Skoðað 1. september 2018.
  3. „Heimta að Kohl leysi frá skjóðunni". Dagblaðið Vísir. 23. desember 1999. Skoðað 1. september 2018.
  4. „Angela Merkel kjörin formaður CDU". Morgunblaðið. 16. apríl 2000. Skoðað 1. september 2018.
  5. „Stjórnarmyndunarviðræður að hefjast". Morgunblaðið. 11. október 2005. Skoðað 1. september 2018.
  6. „Erfið stjórnarmyndun en Merkel hvergi bangin". Morgunblaðið. 23. nóvember 2005. Skoðað 1. september 2018.
  7. „Arbeitsmarkt: Arbeitslosigkeit 2011 meist unter drei Millionen". . (Þýska) 27. október 2010.
  8. „Milljón flóttamenn til Þýskalands í ár". Viðskiptablaðið. 11. október 2015. Skoðað 3. september 2018.
  9. „Merkel segist ekki sjá eftir neinu". Vísir. 28. ágúst 2017. Skoðað 3. september 2018.
  10. „Bandalag Merkel stærst en stuðningurinn minni". Kjarninn. 25. september 2017. Skoðað 3. september 2018.
  11. „Ang­ela Merkel end­ur­kjör­in". mbl.is. 14. mars 2018. Skoðað 3. september 2018.


Fyrirrennari:
Gerhard Schröder
Kanslari Þýskalands
(22. nóvember 2005 – )
Eftirmaður:
Enn í embætti