Hannibal Valdimarsson
Hannibal Valdimarsson (13. janúar 1903 – 1. september 1991) var einn umdeildasti og um leið litríkasti stjórnmálaleiðtoginn á vinstri kantinum á Íslandi um og upp úr miðri 20. öld. Hann var mikill baráttumaður fyrir réttindum verkafólks og trúði á nauðsyn sterkrar verkalýðshreyfingar. Hannibal var formaður í tveimur stjórnmálaflokkum, Alþýðuflokknum og Samtökum frjálslyndra og vinstri manna og kosningabandalaginu Alþýðubandalaginu. Hann var þó alla tíð eindreginn jafnaðarmaður. Hann barðist oft af kappi fyrir skoðunum sínum en þótti ekki alltaf auðveldur í samstarfi og var lítið gefinn fyrir málamiðlanir. Hannibal hóf þátttöku í pólitík á Ísafirði upp úr 1930 og varð fljótlega leiðtogi þeirra sem kallaðir voru "Ísafjarðarkratar" og þóttu mjög harðsnúnir og róttækir þó þeir ættu litla samstöðu með kommúnistum. Hannibal neitaði meðal annars að fylgja Héðni Valdimarssyni til liðs við kommúnista þegar Sósíalistaflokkurinn var stofnaður 1938. Hann var fyrst kosinn á þing 1946 fyrir Alþýðuflokkinn. Seinna klauf hann þó Alþýðuflokkinn og gekk til samstarfs við Sósíalistaflokkinn í kosningabandalagi 1956 sem forsvarsmaður Málfundafélags jafnaðarmanna. Þegar Alþýðubandalaginu var breytt úr kosningabandalagi í stjórnmálaflokk árið 1968 og hann sá fyrir að sósíalistar mundu ráða lögum og lofum í honum sagði hann skilið við fyrri samstarfsmenn og stofnaði nýjan flokk, Samtök frjálslyndra og vinstri manna. Hannibal var einnig forseti Alþýðusambands Íslands 1954 - 1971. Eftir að Hannibal hætti afskiptum af stjórnmálum gerðist hann bóndi í Selárdal í Arnarfirði og átti þar heima.
Fjölskylda
[breyta | breyta frumkóða]Hannibal var fæddur í Fremri-Arnardal í Eyrarhreppi 13. janúar 1903, dó 1. september 1991. Foreldrar hans voru Valdimar Jónsson bóndi og Elín Hannibalsdóttir. Hannibal var bróðir Finnboga Rúts Valdimarssonar alþingismanns. Hann er faðir Jóns Baldvins Hannibalssonar, fyrrum utanríkisráðherra, og Arnórs Hannibalssonar, fyrrum heimspekiprófessors við Háskóla Íslands.
Foreldrar Hannibals hófu búskap 1895 á Eiríksstöðum í Laugardal í Ögurhreppi við Ísafjarðardjúp, fluttu ári síðar að Strandseljum í sömu sveit og 1898 í Fremri-Arnardal, þar sem Hannibal fæddist 1903. Hann var þriðji í röð sex systkina sem upp komust. Fjögur börn misstu foreldrar hans í frumbernsku. Hannibal gekk í barnaskóla sem haldinn var á grundunum í Arnardal á þeim árum. Fjölskyldan flutti 1912 í Ketildali í Arnarfirði og bjó þar á þremur stöðum næstu fimm ár, síðast á Melstað í Selárdal. Þar fermdist Hannibal. Árið 1917 flutti fjölskyldan aftur norður í Ísafjarðardjúp og bjó fyrsta árið í Hnífsdal og síðar á Ísafirði.[1]
Hannibal var kvæntur Sólveigu Sigríði Ólafsdóttur (fædd 24. febrúar 1904). Þau áttu saman börnin: Arnór Kjartan (1934-2012), Ólaf Kristján (1935-2015), Elínu (fædd 1936), Guðríði (fædd 1937) og Jón Baldvin (fæddur 1939). Hannibal átti einnig synina Ingjald (1951-2014) með Hólmfríði Ingjaldsdóttur og Isleif Weinem (Ísleifur Jóhann Gilbert Hannibalsson í Íb., fæddur 1934). Móðir hans: Gustel Weinem.
Menntun
[breyta | breyta frumkóða]Hannibal gekk í barnaskóla í Arnardal í tvo vetur, þrjá mánuði hvorn vetur, og fékk síðar farkennslu í Ketildölum í Arnarfirði. Hann fór til náms í Gagnfræðaskólann á Akureyri haustið 1919 og tók þaðan gagnfræðapróf árið 1922. Sumarið 1924 sigldi hann til Danmerkur og settist í kennaraskólann Johnstrup Statsseminarium í Verlöse skammt fyrir utan Kaupmannahöfn. Þaðan lauk hann kennaraprófi vorið 1927.[2]
Verkalýðsmál og kennsla
[breyta | breyta frumkóða]Heim kominn frá Danmörku 1927 flutti Hannibal Valdimarsson til Ísafjarðar, þar sem móðir hans bjó. Ísafjörður var þá undir stjórn jafnaðarmanna sem stjórnuðu "Rauða bænum" samfellt frá 1921-1946. Mikil átök einkenndu stjórnmál bæjarins þessi ár. Hannibal hélt sína fyrstu stjórnmálaræðu fyrir alþingiskosningarnar 1927 þar sem Alþýðuflokkurinn fékk í fyrsta sinn kosinn þingmann kaupstaðarins. Hannibal stundaði einkakennslu á Ísafirði fyrsta veturinn, en árið eftir var hann ráðinn kennari á Akranes. Þar var hann aðeins einn vetur. Haustið 1929 var hann ráðinn kennari og skólastjóri vestur í Súðavík við Álftafjörð og sinnti því starfi til 1931 þegar hann var kallaður til starfa fyrir verkalýðshreyfinguna og jafnaðarmenn á Ísafirði. Í Súðavík tók hann við formennsku í Verkalýðsfélagi Álftfirðinga, fyrir þrábeiðni forsvarsmanna verkafólks í þorpinu, sem höfðu orðið fyrir atvinnumissi vegna starfa sinna að verkalýðsmálum. Þar með hófst ferill Hannibals sem forystumanns í verkalýðshreyfingunni, sem leiddu hann til forystu í Verkalýðsfélaginu Baldri á Ísafirði 1932-1938, í Alþýðusambandi Vestfjarða 1935-1954 og sem forseti Alþýðusambandi Íslands í sautján ár, 1954-1971. Hannibal var ekki hættur afskiptum af skólamálum, því hann var skólastjóri Gagnfræðaskólans á Ísafirði 1938-1954 og aftur í forföllum veturinn 1974-1975.[3][4]
Á þeim árum sem Hannibal Valdimarsson var formaður verkalýðsfélagsins í Súðavík og Baldurs á Ísafirði hafði hann forgöngu um byggingu Samkomuhússins í Súðavík sumarið 1930 og byggingu Alþýðuhússins á Ísafirði 1934-1935. Hannibal var formaður bygginganefndar Alþýðuhússins og framkvæmdastjóri hússins og Ísafjarðarbíós fyrstu árin, auk þess sem hann og fjölskylda hans bjó á efstu hæð hússins. Fyrsta kvikmyndasýningin fór fram í Ísafjarðarbóí 23. nóvember 1935.[5]
Stjórnmál
[breyta | breyta frumkóða]Hannibal sat á alþingi frá 1946 til 1974 fyrir Alþýðuflokkinn, Alþýðubandalagið og Samtök frjálslyndra og vinstri manna. Hann var félags- og heilbrigðismálaráðherra 1956 — 1958, samgöngu- og félagsmálaráðherra 1971 — 1973. Hann var formaður Alþýðuflokksins 1952 — 1954, Alþýðubandalagsins (kosningabandalags Sósíalistaflokksins og Málfundafélags jafnaðarmanna) 1956 — 1968 og Samtaka frjálslyndra og vinstri manna frá stofnun þeirra 1969 — 1974.
Heimildir
[breyta | breyta frumkóða]- Alþingi, æviágrip: Hannibal Valdimarsson. Skoðað þann 24. maí 2006.
- Sigurður Pétursson, Hannibal Valdimarsson, Andvari, 1. Tölublað (01.01.2003), Blaðsíða 11
- ↑ Sigríður Valdimarsdóttir. (1977). Elín Hannibalsdóttir, Arnardal. Móðir mín húsfreyjan. Gísli Kristjánsson bjó til prentunar. Skuggsjá. bls. 23-56.
- ↑ Sigurður Pétursson. (2003). Hannibal Valdimarsson. Andvari nýr flokkur XLV, 128. ár. Hið íslenska þjóðvinafélag. bls. 11-87.
- ↑ Sigurður Pétursson (2003). Hannibal Valdimarsson. Andvari nýr flokkur XLV, 128. ár. Hið íslenska þjóðvinafélag. bls. 11-87.
- ↑ Sigurður Pétursson. (2015). Vindur í seglum III. Saga verkalýðshreyfingar á Vestfjörðum 3. bindi, Ísafjörður og Ísafjarðardjúp 1931-1970. Alþýðusamband Vestfjarða. bls. 15-145.
- ↑ Sigurður Pétursson. (2015). Vindur í seglum III. Saga verkalýðshreyfingar á Vestfjörðum 3. bindi, Ísafjörður og Ísafjarðardjúp 1931-1970. Alþýðusamband Vestfjarða. bls. 92-100.