Finnska

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Finnska
suomi
Málsvæði Finnland, Eistland, Svíþjóð (Tornedalur), Noregur (Finnmörk), Norðvestur-Rússland (Karelía)
Heimshluti Norður-Evrópa
Fjöldi málhafa 6 milljónir
Sæti ekki með efstu 100
Ætt úrölsk mál

 finnsk-úgrísk mál
  finnsk-permísk mál
   finnsk-volgaísk mál
    finnsk-lappnesk mál
     eystrasaltsfinnska
      finnska

Stafróf Finnsk-sænska stafrófið
Opinber staða
Opinbert
tungumál
Finnland, Evrópubandalagið og Lýðveldið Karelía
Fyrsta mál
heyrnarlausra
{{{fyrsta mál}}}
Stýrt af Finnska tungumálastofnunin [1]
Tungumálakóðar
ISO 639-1 fi
ISO 639-2 fin
ISO 639-3 {{{iso3}}}
SIL FIN
ATH: Þessi grein gæti innihaldið hljóðfræðitákn úr alþjóðlega hljóðstafrófinu í Unicode.

Finnska (suomi) er tungumál rúmlega fimm milljóna manna, aðallega í Finnlandi en einnig í Bandaríkjunum og Svíþjóð. Finnska tilheyrir flokki finnsk-úgrískra tungumála, en málaflokkurinn nær yfir landsvæði frá Noregi, inn í Síberíu og Karpatafjöll. Þessi málaflokkur nær einnig yfir tungumál eins og ungversku og eistnesku.

Saga[breyta]

Saga fólksins og tungumálsins í Finnlandi er mörgum nokkuð viðkvæmt viðfangsefni. Finnska, eins og mörg önnur tungumál, hefur orðið fyrir miklum menningaráhrifum frá öðrum löndum um langt skeið og er enn í þróun. Hin rétta saga tungumálsins er dularfull og jafnframt forvitnileg. Þar til nýlega var því haldið fram að forfeður þeirra Finna, sem nú byggja Finnland, hafi numið þar land fyrir um tvö þúsund árum og hafi komið úr austri. En núverandi tilgátur staðhæfa að Finnland hafi þegar verið byggt fólki fyrir um níu þúsund árum.

Finnska virðist eiga rætur að rekja langt aftur til fortíðar. Sú finnska, sem töluð er af innfæddum í dag, er hinsvegar nokkuð nýleg smíð en ritmálið var búið til á 16. öld. Nútímafinnska kom til sögunnar á 19. öld og er sprottin af sterkri hreyfingu þjóðernissinna. Þegar Finnland varð sjálfstætt ríki árið 1917 varð Finnland að ríki þar sem töluð eru tvö tungumál, finnska og sænska. Þessi tvö tungumál teljast nú bæði opinber tungumál Finnlands þrátt fyrir að finnska sé ríkjandi í landinu (um 300.000 hafa sænsku að móðurmáli).

Málfræði[breyta]

Í finnsku er hvorki ákveðinn né óákveðinn greinir. Fleirtala er mynduð með viðskeytinu -t í nefnifalli og þolfalli en -i- í eignarfalli og í öllum öðrum föllum. Ef persónulegu eigendaviðskeyti er bætt við nefnifall eða þolfall í fleirtölu er t-viðskeytið ekki notað og fleirtölumerking látin skiljast af samhenginu. Nafnorð hafa fimmtán föll: nefnifall, þolfall, eignarfall, verufall, deildarfall, áhrifsfall, íverufall, úrferðarfall, íferðarfall, nærverufall, sviptifall, áferðarfall, aðferðarfall, samvistarfall og fjarverufall. Stafsetning er næsta stafrétt, það er að segja lítill sem enginn munur er á því hvernig málið er ritað og talað. Sérhljóðin a, o og ö eru eins og í íslensku, [i] er borið fram sem í, [e] sem i og [ä] (a með tvípunkti) sem e, [y] sem u og [u] sem ú. Samhljóðin [b], [g] og [f] koma aðeins fyrir í nýlegum tökuorðum, það er að segja þessi hljóð eru ekki til í orðum af finnskum uppruna.

Tenglar[breyta]

Einkennismerki Wikiorðabókar
Wikiorðabókin er með skilgreiningu á orðinu
  Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.