Kopar
| Nikkel | Kopar | Sink | |||||||||||||||||||||||
| Silfur | |||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||
Kopar[1][2][3] eða eir[1][2][3] er frumefni með efnatáknið Cu og er númer 29 í lotukerfinu.
Efnisyfirlit |
Almennir eiginleikar [breyta]
Kopar er rauðleitur málmur með mikla raf- og varmaleiðni (af hreinum málmum við stofuhita hefur einungis silfur hærri rafleiðni). Kopar er að líkindum elsti málmur í notkun í dag. Fundist hafa tilbúnir hlutir úr kopar sem taldir eru vera frá um 8700 f.Kr. Auk þess að finnast í margvíslegu málmgrýti, finnst kopar sums staðar í hreinu formi.
Á tímum Forn-Grikkja, var málmurinn þekktur undir nafninu khalkos. Á tíma Rómverja varð hann svo þekktur sem aes Cyprium (aes er almennt latneskt orð yfir koparmálmblöndur eins og brons og aðra málma og mikið af því var unnið úr námum á Kýpur). Heitið var einfaldað yfir í cuprum og þaðan, með breytingum, yfir í íslenska orðið kopar.
Notkun [breyta]
Kopar er þjáll og sveigjanlegur og er notaður mikið í vörur eins og:
- Koparvír.
- Pípulagnir úr kopar.
- Hurðarhúna og aðra húsmuni.
- Styttur: Frelsisstyttan inniheldur, til dæmis, 81.3 tonn af kopar.
- Rafsegulstál.
- Hreyfla, þá sérstaklega rafmagnshreyfla.
- Gufuvélar.
- rafliða, safnteina, og rofa.
- Rafeindalampi, bakskautslampa, og örbylgjuvaka í örbylgjuofnum.
- Bylgjuleiðara fyrir örbylgjur.
- Það hefur aukist útskipting á áli fyrir kopar í samrásum sökum betri leiðni kopars.
- Mynt. Íslenska 5- og 10-krónu myntin er 0,2% kopar.
- Í eldunarvörum eins og steikarpönnum.
- Flestur borðbúnaður (hnífar, gafflar, skeiðar) innihalda kopar (nikkelsilfur).
- Sterlingsilfur, ef það á að notast í borðbúnaði, verður að innihalda nokkur prósent af kopar.
- Sem hluti af leirgljáa og til að lita gler.
- Hljóðfæri, þá sérstaklega látúnshljóðfæri.
Sjá einnig [breyta]
- Eirgræna, spanskgræna (verdigris)
- Eirgrænn
Tilvísanir [breyta]
- ↑ 1,0 1,1 Orðið „kopar“ á Orðabanka íslenskrar málstöðvar
- íslenska: „kopar“, „eir“
- ↑ 2,0 2,1 Orðið „kopar“ á Orðabanka íslenskrar málstöðvar
- íslenska: „kopar“, „eir“
- ↑ 3,0 3,1 Orðið „kopar“ á Orðabanka íslenskrar málstöðvar
- íslenska: „kopar“, „eir“