Fara í innihald

Gustav Heinemann

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Gustav Heinemann
Gustav Heinemann árið 1969.
Forseti Vestur-Þýskalands
Í embætti
1. júlí 1969 – 30. júní 1974
KanslariKurt Georg Kiesinger
Willy Brandt
Helmut Schmidt
ForveriHeinrich Lübke
EftirmaðurWalter Scheel
Persónulegar upplýsingar
Fæddur23. júlí 1899
Schwelm, Konungsríkinu Prússlandi, þýska keisaradæminu
Látinn7. júlí 1976 (76 ára) Essen, Vestur-Þýskalandi
ÞjóðerniÞýskur
StjórnmálaflokkurJafnaðarmannaflokkurinn (1957–1976)
Alþýski þjóðarflokkurinn (1952–1957)
Kristilegi demókrataflokkurinn (1945–1952)
MakiHilda Ordemann ​(g. 1926)​
Börn4
Undirskrift

Gustav Walter Heinemann (23. júlí 1899 – 7. júlí 1976) var þýskur stjórnmálamaður sem var forseti Vestur-Þýskalands frá 1969 til 1974. Hann var borgarstjóri Essen frá 1946 til 1949, innanríkisráðherra Vestur-Þýskalands frá 1949 til 1950 og dómsmálaráðherra frá 1966 til 1969.

Gustav Heinemann fæddist þann 23. júlí 1899 í Schwelm í Vestfalíu. Faðir hans var starfsmaður í verksmiðju Krupp-fjölskyldunnar. Heinemann gekk í ýmsa þýska háskóla og lauk embættisprófi í þjóðfélagsfræðum árið 1922 og doktorsprófi í lögfræði árið 1929.[1]

Heinemann gegndi herþjónustu í fyrri heimsstyrjöldinni en að henni lokinni snerist hann gegn róttækri þjóðernishyggu sem breiddist út í Þýskalandi. Á millistríðsárunum vann Heinemann sem lögfræðingur og síðan sem framkvæmdastjóri „Rínsku stálsmiðjanna“. Hann var jafnframt framámaður Vitnisburðar kirkunnar, tímarits þýskra mótmælenda.[2] Heinemann var ávallt harður andstæðingur nasista og var virkur í andspyrnu allan þann tíma sem Hitler var við völd í Þýskalandi.[3]

Stjórnmálaferill

[breyta | breyta frumkóða]

Eftir seinni heimsstyrjöldina tók Heinemann þátt í stofnun Kristilega demókrataflokksins. Hann hóf beina þátttöku í stjórnmálum og varð borgarstjóri í Essen frá 1946 til 1949, þar sem hann gegndi mikilvægu hlutverki í endurbyggingu borgarinnar eftir eyðileggingu stríðsins.[1]

Árið 1949 var Heinemann skipaður innanríkisráðherra í fyrstu stjórn Konrads Adenauer kanslara.[4] Heinemann sagði hins vegar af sér sem innanríkisráðherra og yfirgaf Kristilega demókrataflokkinn árið 1959 vegna skoðanaágreinings við Adenauer.[2] Heinemann var á móti endurhervæðingu Þýskalands, sem hann taldi að myndi hindra endursameiningu landsins. Heinemann stofnaði í kjölfarið eigin stjórnmálaflokk, Alþýska þjóðarflokkinn, sem átti að vera fulltrúi þriðju stefnunnar á milli Kristilegra demókrata og jafnaðarmanna. Þessi flokkur náði aldrei miklu fylgi og því gekk Heinemann árið 1958 í Jafnaðarmannaflokkinn.[1]

Heinemann varð dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Kurts Georgs Kiesinger árið 1966 þegar Kristilegir demókratar mynduðu samsteypustjórn með Jafnaðarmönnum. Á meðan Heinemann var dómsmálaráðherra stýrði hann umræðum sem leiddu til þess að starfsemi nýs þýsks kommúnistaflokks var leyfð, en gamli þýski kommúnistaflokkurinn hafði þá verið bannaður í Vestur-Þýskalandi. Kristilegir demókratar í Bæjaralandi, sér í lagi fjármálaráðherrann Franz Josef Strauss, gagnrýndu Heinemann harðlega fyrir að heimila stofnun nýs kommúnistaflokks. Heinemann sagðist ekki gera þetta af neinu dálæti á kommúnistum, heldur þar sem þetta myndi gefa Vestur-Þýskalandi lýðræðislegra yfirbragð en Austur-Þýskalandi og nýr kommúnistaflokkur væri ólíklegur til að ná miklu fylgi.[1]

Forseti Vestur-Þýskalands (1969-1974)

[breyta | breyta frumkóða]

Jafnaðarmannaflokkurinn valdi Heinemann sem forsetaefni sitt í forsetakosningum á vestur-þýska sambandsþinginu árið 1969. Heinemann sigraði Gerhard Schröder, frambjóðanda Kristilegra demókrata, með 512 atkvæðum gegn 506. Var þetta naumasti sigur í forsetakosningum á sambandsþinginu fram til þessa.[4]

Heinemann var forseti þegar hundrað ár voru liðin frá stofnun Þýskalands árið 1971. Í ræðu sem hann hélt við tilefni aldarafmælisins gagnrýndi Heinemann gamlar hugmyndir um stofnun ríkisins, fyrsta kanslarann Otto von Bismarck og ýmis atriði í sögu síðari tíma. Meðal annars gagnrýndi hann það að engir fulltrúar byltinganna 1848 hefðu verið viðstaddir yfirlýsinguna um stofnun Þýskalands í Versölum og sagði að pólitískt vald í þýska keisaradæminu hefði eingöngu verið í höndum aðalsmanna og herforingja en ekki lýðræðislegra stofnana.[5]

Heinemann naut mikilla vinsælda undir lok kjörtímabils síns í forsetaembætti. Hann gaf þó ekki kost á sér til endurkjörs árið 1974 vegna hás aldurs.[6] Heinemann lést árið 1976, tveimur árum eftir að hann lét af forsetaembætti.[7]

Tilvísanir

[breyta | breyta frumkóða]
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 „Gustav Heinemann – nýkjörinn forseti Vestur-Þýzalands“. Morgunblaðið. 8. mars 1969. bls. 3.
  2. 2,0 2,1 „Gustav Heinemann: Forseti V-Þýzkalands“. Lesbók Morgunblaðsins. 7. september 1969. bls. 4; 12.
  3. „Gustav Heinemann – forseti Vestur-Þýzkalands“. Alþýðublaðið. 17. september 1970. bls. 5.
  4. 4,0 4,1 Karl Willy Beer (16. ágúst 1969). „Gustav Heinemann - þriðji forseti þýzka Sambandslýðveldisins“. Tíminn. bls. 7; 11.
  5. „Hann horfist í augu við staðreyndir“. Alþýðublaðið. 26. janúar 1971. bls. 7.
  6. „Scheel tekinn við sem forseti“. Morgunblaðið. 2. júlí 1974. bls. 28.
  7. „Heinemann fyrrum forseti horfinn á vit feðranna“. Vísir. 8. júlí 1976. bls. 6.


Fyrirrennari:
Heinrich Lübke
Forseti Vestur-Þýskalands
(1. júlí 196930. júní 1974)
Eftirmaður:
Walter Scheel