Alberta (fylki)

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Alberta
Fáni Alberta [[Mynd:|130px|Skjaldarmerki Alberta|alt=Skjaldarmerki Alberta]]
(Fáni Alberta) (Skjaldarmerki Alberta)
Kjörorð: Fortis et Liber (Öflug og frjáls)
Kort af Alberta
Önnur kanadísk fylki og yfirráðasvæði
Höfuðborg Edmonton
Stærsta borgin Calgary
Fylkisstjóri Norman Kwong
Forsætisráðherra Rachel Notley (New democratic party)
Svæði 661.848 km² (6. Sæti)
 - Land 642.317 km²
 - Vatn 19.531 km² (2,95%)
Fólksfjöldi (2014)
 - Fólksfjöldi 4,145,992 (4. Sæti)
 - Þéttleiki byggðar 4,63 /km² (6. Sæti)
Aðild í ríkjabandalagið
 - Dagsetning September 1, 1905 (skipting frá Northwest Territories)
 - Röð Níunda (fylki)
Tímabelti UTC-7
Skipting á þingi
 - Neðri málstofa 28
 - Öldungadeild 6
Skammstafanir
 - Póstur AB
 - ISO 3166-2 CA-AB
Póstfangsforskeyti T
Vefur www.gov.ab.ca

Alberta er eitt af fylkjum Kanada. Það er nefnt í höfuðið á prinsessu Louise Caroline Alberta (1848-1939), fjórðu dóttur Viktoríu Bretadrottningu. Louise prinsessa var einnig eiginkona Sir John Campbell, sem að var yfirlandsstjóri Kanada frá 1878-1883.

Alberta er 4. fjölmennasta og 4. stærsta fylki Kanada og var stofnað árið 1905. Fólksfjöldi árið 2014 var rúmar 4 milljónir.

Veður[breyta | breyta frumkóða]

Meginlandsloftslag er í Alberta með lítilli úrkomu, hlýjum sumrum og köldum vetrum.

Borgir[breyta | breyta frumkóða]

Höfuðborg Alberta er Edmonton. Fjölmennasta borgarsvæði þess, Calgary, er einnig miðdepill efnahags Alberta og er staðsett í suðurhluta fylkisins. Báðar borgir hafa yfir milljón íbúa. Næsta fjölmennasta borg á eftir þeim er Red Deer með tæplega 100 þúsund íbúa.

81% af íbúum Alberta búa í þéttbýli og 19% i dreifbýli. Calgary-Edmonton gangurinn er þéttbýlasta svæði fylkisins og eitt það þéttbýlasta í allri Kanada.

Landsvæði[breyta | breyta frumkóða]

Alberta á landamæri að Saskatchewan í austri og Bresku Kólumbíu vestri, Northwest territories í norðri og bandaríska fylkinu Montana í suðri. Í vesturhluta fylkisins eru Klettafjöll. Þar eru þjóðgarðarnir Jasper, Banff og Kootenay meðal annars. Hæsta fjallið er Mount Columbia (3,747m). Suður-Alberta er hluti af kanadísku sléttunum. Í norðri eru skógar og vötn. Í suðaustri eru Badlands þar sem landslag er gróðursnautt og skorið giljum. Mikið af risaeðlubeinum hafa fundist þar.

Three sisters við Canmore

Dýralíf og gróður[breyta | breyta frumkóða]

Í fylkinu má finna meðal annars: Sauðnaut, elgi, svart og grábirni, úlfa, fjallageit, dádýr og íkorna. Fuglalíf er fjölbreytt: T.d. skallaernir, haukar, uglur, gæsir, endur, himbrimar og krákur.

Miklir skógar eru í Klettafjöllum og í norðurhluta Alberta. Trjátegundir sem þar má finna eru m.a. hvítgreni, blágreni, stafafura, fjallaþinur, degli, balsamösp, elri og hlyntegundir. Reglulega koma upp skógareldar í þjóðgörðunum.

Menning[breyta | breyta frumkóða]

Í Calgary er árlega hátíðin the Stampede sem fagnar sveita og kúrekamenningu.

Í Banff er árlega Banff international film festival.


Bæjarsamfélög og héraðsumdæmi í Alberta Flag of Alberta.svg
Bæir: Airdrie | Calgary | Camrose | Cold Lake | Edmonton | Fort Saskatchewan | Grande Prairie | Leduc | Lethbridge | Lloydminster | Medicine Hat | Red Deer | Spruce Grove | St. Albert | Wetaskiwin

Héraðsumdæmi: Acadia | Athabasca | Barrhead | Beaver | Bighorn | Big Lakes | Birch Hills | Bonnyville | Brazeau | Camrose | Cardston | Clear Hills | Clearwater | Cypress | East Peace | Fairview | Flagstaff | Foothills | Forty Mile | Grande Prairie | Greenview | Kananaskis | Kneehill | Lacombe | Lac Ste. Anne | Lakeland | Lamont | Leduc | Lesser Slave Lake | Lethbridge | Mackenzie | Minburn | Mountain View Newell | Northern Lights | Opportunity | Paintearth | Parkland | Peace | Pincher Creek | Ponoka | Provost | Ranchland | Red Deer | Rocky View | Saddle Hills | Smoky Lake | Smoky River | Spirit River | Starland | Stettler | St. Paul | Strathcona | Sturgeon | Taber | Thorhild | Two Hills | Vermilion | Vulcan | Wainwright | Warner | Westlock | Wetaskiwin | Wheatland | Willow Creek | Wood Buffalo | Woodlands | Yellowhead