Reykjavík

Reykjavíkurborg

Merki Reykjavíkurborgar
0000
Kjördæmi	Reykjavíkurkjördæmi norður og Reykjavíkurkjördæmi suður
Flatarmál  – Samtals	50. sæti 274 km²
Mannfjöldi  – Samtals  – Þéttleiki	1. sæti 119.764 (2013) 437,09/km²
Borgarstjóri	Jón Gnarr
Þéttbýliskjarnar	Reykjavík (íb. 119.764)
Póstnúmer	101-155
Vefsíða sveitarfélagsins

Tjörnin í Reykjavík

Reykjavík er höfuðborg Íslands, fjölmennasta sveitarfélag þess og eina borgin. Þannig er Reykjavík efnahagsleg, menningarleg og stjórnmálaleg þungamiðja landsins. Tæplega 120 þúsund manns búa í Reykjavík, þar af eru 11,1% innflytjendur.

Ingólfur Arnarson, sem talinn er fyrsti landnámsmaður Íslands, settist að á Íslandi árið 870, að því talið er, og bjó sér ból og nefndi Reykja(r)vík, þar sem borgin stendur nú. Nýlegir fornleifafundir í miðborg Reykjavíkur, einkum í Aðalstræti, Suðurgötu og Kirkjustræti benda til þess sama, og hafa fundist mannvistaleifar allt frá um 870. Sagan segir að Ingólfur hafi gefið bæ sínum nafnið vegna reykjarstróka sem ruku úr hverum í grenndinni.

Saga

Aðalgrein: Saga Reykjavíkur

Ingólfur Arnarson nam Reykjavík og með tíð og tíma byggðist fleiri bæir í kring og má þar helst nefna Laugarnes og Nes við Seltjörn. Lítið gerðist á miðöldum í Reykjavík. Árið 1226 hófst byggð á Viðey þegar munkar af Ágústínusarreglu stofnuðu þar klaustur. Ekki fór að myndast þéttbýli að ráði í Reykjavík fyrr en á 18. öld, en fram að því lágu býli af ýmsum stærðum á víð og dreif um svæðið þar sem borgin stendur nú. Á 18. öld var gerð tilraun til að reka ullariðnað í Reykjavík sem var kallað Innréttingarnar, og markaði það þáttaskil í þróun svæðisins, sem í kjölfarið fór að taka á sig einhverja þorpsmynd. Danska konungsvaldið studdi þessar tilraunir til uppbyggingar með því að gefa jarðir sem það átti í Reykjavík og Örfirisey. Sextán hús voru byggð í Reykjavík vegna Innréttinganna, sem hefur verið mikil fjölgun á þeim tíma, merki um tvö þeirra má enn sjá. Þá var fyrsta fangelsi landsins byggt á árunum 1761-71, stæðilegt steinhús, sem í dag er Stjórnarráð Íslands við Lækjargötu.

Reykjavík fékk kaupstaðarréttindi árið 1786, í kjölfar afnáms einokunarverslunar í landinu. Á nítjándu öld mynduðust þéttar þyrpingar lítilla húsa eða kofa sjómanna í bænum. Alþingi var endurreist í Reykjavík árið 1845. Ári síðar var Menntaskólinn í Reykjavík fluttur frá Bessastöðum í miðbæinn. Árið 1881 var Alþingishúsið fullbúið. Stýrimannaskólinn tók til starfa 1891 eftir að þilskip voru komin til landsins. Árið 1898 var Miðbæjarskólinn við Tjarnargötu fullbúinn. Hann var þó ekki tekinn í notkun fyrr en haustið 1908 og þá hófu tæplega þrjú hundruð grunnskólabörn nám þar.

Fyrsti borgarstjóri Reykjavíkur, Páll Einarsson, tók til starfa 1908 og fyrstu konurnar sem settust í bæjarstjórn á Íslandi voru kjörnar af kvennalistum sem buðu fram til bæjarstjórnarkosninga í Reykjavík í janúar árið 1908. Vatnsveita Reykjavíkur tók til starfa 1909. Gasstöð Reykjavíkur við Hlemm var tekinn í gagnið árið 1910. Gasstöðin starfaði til 1956. Reykjavíkurhafnir voru byggðar í áföngum á árunum 1913-17 bættu mjög skipaaðstöðu. Þaðanaf gátu hafskip lagst að bryggju en áður fyrr þurfti að ferja fólk og varning á milli smærri bryggja og hafskipa sem lágu úti fyrir. Elliðaárvirkjun var byggð 1921 til þess að sjá ört stækkandi borginni fyrir rafmagni.

Í Reykjavík hafa verið gerðar samfelldar veðurathuganir frá 1920, en elstu skráðu veðurathuganir eru frá fyrri hluta 19. aldar. Þann 3. janúar 1841 mældist þar loftþrýstingurinn 1058,5 hPa, sem er sá mesti sem mælst hefur á Íslandi.

Borgarstjórn

Aðalgrein: Borgarstjórn Reykjavíkur

Í borgarstjórn Reykjavíkur sitja 15 fulltrúar sem kjörnir eru hlutfallskosningu á fjögurra ára fresti. Síðast var kosið til borgarstjórnar í sveitarstjóranarkosningunum 29. maí 2010. Borgarstjórn kýs sér borgarstjóra, sem er framkvæmdastjóri borgarinnar.

Núverandi borgarstjóri í Reykjavík er Jón Gnarr úr Besta flokknum. Hann tók við starfinu 15. júní 2010 af Hönnu Birnu Kristjánsdóttur eftir að Besti flokkurinn og Samfylkingin mynduðu nýjan meirihluta í borginni.

Borgarstjórar

Frá árinu 1908 til dagsins í dag hafa 22 einstaklingar, þar af 18 karlmenn og fjórar konur, setið sem borgarstjórar Reykjavíkur.

Hverfaskipting

Reykjavík séð úr Hallgrímskirkjuturni

Samkvæmt samþykkt borgarráðs Reykjavíkur frá júní 2003 skiptist Reykjavík í tíu hverfi, hvert með sínu hverfisráði. Þau eru (með tilheyrandi hverfahlutum):

Hverfi 1 – Vesturbær Gamli Vesturbærinn, Bráðræðisholt, Grandar, Hagar, Melar, Skjól, Grímsstaðaholt, Skildinganes og Litli Skerjafjörður. Hverfi 2 – Miðborg Tjarnarbrekka, Víkin, Arnarhóll, Skuggahverfi, Laufás, Spítalahlíð, Þingholt, Ásgarður, og Tungan. Hverfi 3 – Hlíðar Norðurmýri, Hlíðar, Hlemmur, Holt, Suðurhlíðar, Öskjuhlíð og Nauthólsvík. Hverfi 4 – Laugardalur Tún, Teigar, Lækir, Laugarnes, Sund, Heimar, Langholt, Vogar, Skeifan og Fen. Hverfi 5 – Háaleitis- og Bústaðahverfi Múlar, Kringlan, Bústaðir, Fossvogur, Smáíbúðahverfi og Blesugróf.

Hverfi 6 – Breiðholt Hólar, Fell, Berg, Sel, Skógar, Bakkar, Stekkir og Mjódd. Hverfi 7 – Árbær Selás, Árbær, Ártúnsholt, Bæjarháls, Norðlingaholt og Grafarholt. Hverfi 8 – Grafarvogur Hamrar, Foldir, Hús, Rimar, Borgir, Víkur, Engi, Spöng, Staðir, Höfðar, Bryggjuhverfi, Geirsnef, Gufunes og Geldinganes. Hverfi 9 – Kjalarnes Kjalarnes og Álfsnes. Hverfi 10 – Grafarholt og Úlfarsárdalur (Byrjað er að byggja í hverfinu og fellur það undir hverfisráð Árbæjar til að byrja með).

Mosfellsbær Seltjarnarnes Vesturbær Miðborg Hlíðar Háaleiti Laugardalur Grafarvogur Árbær Breiðholt Grafarholt Kópavogur

Veðurfar

Golfstraumurinn gerir veðurfar í Reykjavík mun heitara og jafnara á ársmælikvarða en á flestum öðrum stöðum á sömu breiddargráðu. Hitastig að vetrarlagi fer sjaldan undir -10 °C. Lega borgarinnar á suðvesturströnd Íslands ber með sér fremur vindasamt veður og eru rok algeng, sérlega að vetrarlagi. Sumur eru svöl, hitastig venjulega á bilinu 10 °C til 15 °C og fer einstaka sinnum upp undir 20 °C. Þó svo að úrkoma sé ekki mjög mikil í Reykjavík mælist þó úrkoma að meðaltali 213 daga á ári. Lengri þurrkatímar eru sjaldgæfir. Vorið er að öllu jöfnu sólríkast og þá helst maímánuður. Árlegir sólartímar mælast um 1.300 sem er sambærilegt við stóran hluta norðurhluta Evrópu. Hitamet í borginni var sett 30. júlí 2008 og mældist þá 26,2 °C og kaldast var 21. janúar 1918 og mældist þá -24,5 °C.

Veðuryfirlit

Janúar Febrúar Mars Apríl Maí Júní Júlí Ágúst September Október Nóvember Desember  Hæsti meðalhiti 1,9 2,8 3,2 5,7 9,4 11,7 13,3 13,0 10,1 6,8 3,4 2,2  Lægsti meðalhiti -3,0 -2,1 -2,0 0,4 3,6 6,7 8,3 7,9 5,0 2,2 -1,3 -2,8  Úrkoma 75,6 71,8 81,8 58,3 43,8 50,0 51,8 61,8 66,5 85,6 72,5 78,5  Línurit hitastig í °C • mánuðarúrkoma í mm     76   2 -3     72   3 -2     82   3 -2     58   6 0     44   9 4     50   12 7     52   13 8     62   13 8     67   10 5     86   7 2     73   3 -1     79   2 -3

Tenglar

• Reykjavik.is, opinber vefur Reykjavíkurborgar
• Saga Reykjavíkur á vef Árbæjarsafnsins
• Reykjavík - Ljósmyndavefur islandsmynda.is
• Ljósmyndablogg af Reykjavík
• Upplýsingavefur fyrir ferðamenn á leið til Reykjavíkur

Saga Reykjavíkur

• Landnám í Reykjavík og þeir, sem þar bjuggu fyrst; grein í Árbók íslenzka fornleifafélagsins 1914
• Reykjavík 1786-1886; grein í Ísafold 1886
• Bernskuár borgarinnar; 1. grein; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1967
• Bernskuár borgarinnar; 2. grein; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1967
• Reykjavík um aldamótin 1900; grein í Eimreiðinni árið 1900
• Einu sinni verður allt fyrst; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966
• Einu sinni verður allt fyrst; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966
• Svipurinn á Reykjavík fyrir fimmtíu árum; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959
• Svipurinn á Reykjavík fyrir fimmtíu árum; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959
• Vindmyllurnar í Reykjavík settu sinn svip á bæinn; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1952
• Hús með sál og sögu; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985
• Brotnar eru borgirnar 1. (Lækjartorg); grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979
• Brotnar eru borgirnar 2. (Skólavarðann); grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979
• Brotnar eru borgirnar 3. (Batteríið); grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979
• Reykjavík fyrir 30 árum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994
• Áttir í Reykjavík um aldamót; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965
• Þegar rúnturinn var Reykjavík; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1990
• Reykjavík um aldamótin 1900; 1. grein í Eimreiðinni 1900
• Reykjavík um aldamótin 1900; 2. grein í Eimreiðinni 1900
• Skyndimyndir af menningarsögu Reykjavíkur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1936
• Reykjavík í fyrri tíma þjóðsögum og munnmælum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2000
• Vegleysur og fyrstu vegir; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965
• Skuggsjá Reykjavíkur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1957
• Þannig var bærinn; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1969

Skipulag Reykjavíkur

• Þáttaskil í byggingarsögu Reykjavíkur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959
• Skipulag Reykjavíkur fyrr og síðar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966
• Lesbók Morgunblaðsins; um Reykjavík og skipulag hennar; 1966
• Framtíðarsýn; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999
• Reykjavík árið 2000; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1978
• Skipulag í eina öld; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997
• Þyrnirósasvefn í heila öld; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1982
• Verður gamla Reykjavík reist á eiðinu í Viðey; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980
• Hverfi Reykjavíkur; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929
• Hverfi Reykjavíkur; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929
• Byggingarnefnd Reykjavíkur 100 ára; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1940
• Vanþróunarsvipurinn á Miðbæ Reykjavíkur; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1981

s·r·b

Sveitarfélög Íslands

Norðvesturkjördæmi
Akraneskaupstaður | Hvalfjarðarsveit | Skorradalshreppur | Borgarbyggð | Eyja- og Miklaholtshreppur | Snæfellsbær | Grundarfjarðarbær | Helgafellssveit | Stykkishólmsbær | Dalabyggð | Reykhólahreppur | Vesturbyggð | Tálknafjarðarhreppur | Bolungarvíkurkaupstaður | Ísafjarðarbær | Súðavíkurhreppur | Árneshreppur | Kaldrananeshreppur | Strandabyggð | Bæjarhreppur | Húnaþing vestra | Húnavatnshreppur | Blönduósbær | Höfðahreppur | Skagabyggð | Sveitarfélagið Skagafjörður | Akrahreppur

Norðausturkjördæmi
Fjallabyggð | Dalvíkurbyggð | Hörgársveit | Akureyrarkaupstaður | Eyjafjarðarsveit | Svalbarðsstrandarhreppur | Grýtubakkahreppur | Þingeyjarsveit | Skútustaðahreppur | Norðurþing | Tjörneshreppur | Svalbarðshreppur | Langanesbyggð | Vopnafjarðarhreppur | Fljótsdalshérað | Fljótsdalshreppur | Borgarfjarðarhreppur | Seyðisfjarðarkaupstaður | Fjarðabyggð | Breiðdalshreppur | Djúpavogshreppur

Suðurkjördæmi
Sveitarfélagið Hornafjörður | Skaftárhreppur | Mýrdalshreppur | Rangárþing eystra | Rangárþing ytra | Ásahreppur | Vestmannaeyjabær | Flóahreppur | Sveitarfélagið Árborg | Skeiða- og Gnúpverjahreppur | Hrunamannahreppur | Bláskógabyggð | Grímsnes- og Grafningshreppur | Hveragerðisbær | Sveitarfélagið Ölfus | Grindavíkurkaupstaður | Sandgerðisbær | Sveitarfélagið Garður | Reykjanesbær | Sveitarfélagið Vogar

Suðvesturkjördæmi
Hafnarfjarðarkaupstaður | Garðabær | Sveitarfélagið Álftanes | Kópavogsbær | Seltjarnarneskaupstaður | Mosfellsbær | Kjósarhreppur

Reykjavíkurkjördæmi suður og Reykjavíkurkjördæmi norður
Reykjavík