Dyflinn

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Þessi grein er um borgina Dyflinni (e. Dublin) á Írlandi. Sjá Dublin (aðgreining) fyrir aðra notkun nafnsins Dublin.
Dyflinn
Coat of arms of Dublin.png
Dyflinn er staðsett í Írland
Land Írland
Íbúafjöldi 1 495 781
Flatarmál 114,99 km²
Póstnúmer D1-24, D6W
City of Dublin
Skjaldarmerki borgar

Obedientia Civium Urbis Felicitas

„Glöð er sú borg þar sem íbúar hlýða“

Kort
Kort sem sýnir City of Dublin
borg innan sýslu
WGS-84 (GPS) hnit:
Bre. 53,3472°N, Len. 6,2592°V
Flatarmál: 114,99 km²
Sýsla: Dyflinnarsýsla
Íbúafjöldi: 495.781 (2002)
Hérað: Leinster

Dyflinn, Dyflinni eða Dublin (írska: Dubh Linn eða Baile Átha Cliath, enska: Dublin) er höfuðborg og jafnframt stærsta borg Írska Lýðveldisins. Hún stendur við miðja austurstönd Írlands við árósa Liffey-ár, í Dyflinnarsýslu. Dyflinni hefur verið höfuðborg Írlands síðan á miðöldum.

Stóra Dyflinnarsvæðið vísar til Dyflinnarsýslu, Dun Laoghaire-Rathdown, Fingal, Kildare, Meath, Suður-Dyflinnar og Wicklow, en fólk ferðast enn lengri leiðir til þess að komast til vinnu.

Íbúafjöldi Dyflinnar var 495,781 við manntal 2002, en Dyflinnarsýsla hafði 1,122,821 íbúa og alls voru 1,565,446 íbúar á stóra Dyflinnarsvæðinu.

Nafn[breyta]

Orðsifjafræði orðsins Dyflinn [1] eða Dublin er á þá leið að það sé komið af Dubh Linn (írska: „Svartipollur“ eða „Svartalón“), sem er rétt nafn sýslunnar. Í forneskju var ‚bh‘ ritað ‚ḃ‘, þ.e. ‚b‘ með punkti fyrir ofan, og er það borið fram eins og ‚v‘. Í hinni normönskuskotnu ensku hvarf þessi punktur og þær framburðarupplýsingar sem honum fylgdu, og um síðir varð úr samsetta orðið „Dublin“. Sumir hafa þó haldið því fram að Dyflinn sé af Norrænum uppruna, af orðunum „djúp lind“. Þetta er þó ólíklegt þar sem nafnið Dubh Linn varð til áður en víkingar komu til Írlands. Í íslensku er orðið kvenkyns og beygist þannig: Dyflinn, Dyflinni, Dyflinni, Dyflinnar. Þess má geta að vanalega er orðið dubh ritað sem duff í germönskum málum, samanber bæina Carryduff og Gulladuff.

Á nútímaírsku heitir borgin Baile Átha Cliath, sem merkir „Bærinn við grindavaðið“. Allt frá tímum Rómverja hafði verið þorp á þessum stað. Um 840 náðu víkingar yfirráðum í borginni og stofnuðu þar konungdæmi, sem segja má að hafi staðið að nafninu til 1171, með nokkrum hléum. Mikilla írskra áhrifa gætti þó í borginni, einkum eftir 1036.

Árið 980 vann Mael Sechnaill II, hákonungur Írlands, sigur á Ólafi kvaran við Tara, og átta árum síðar, 988 náði hann Dyflinni á sitt vald. Miða margir Írar upphaf borgarinnar við það. Norrænir konungar sátu þó áfram í borginni, en völd þeirra minnkuðu verulega og írsk áhrif jukust.

Ítarefni: Konungar í Dyflinni

Tilvísanir[breyta]