Aðalskipulag

Aðalskipulög eru gerð fyir svæði til þess að tryggja að íbúabyggð er ekki á áhættusvæði, og til þess að tryggja að iðnaður sé í sátt og samlindi við ráðandi öfl.

Aðalskipulag er skipulagsáætlun fyrir eitt sveitarfélag og skal taka til alls lands viðkomandi sveitarfélags. Í aðalskipulagi setur sveitarstjórn fram stefnu sína um landnotkun, byggðaþróun, byggðamynstur, samgöngu- og þjónustukerfi og umhverfismál í sveitarfélaginu til minnst 12 ára.

Ný skipulags- og byggingarlög tóku gildi í byrjun árs 1998. Samkvæmt lögunum er allt landið skipulagsskylt og því þarf aðalskipulag að ná yfir allt land sveitarfélagsins en ekki eingöngu þéttbýlisstaði eins og oft var þegar unnið var skv. eldri skipulagslögum. Miðað við núverandi sveitarfélagaskiptingu eru 30 sveitarfélög með aðalskipulag unnið skv. gildandi lögum, þar af eru 21 með aðalskipulag sem nær yfir allt sveitarfélagið. Vegna sameiningar sveitarfélaga á undanförnum árum eru 9 sveitarfélög með nýlegt aðalskipulag sem nær eingöngu yfir hluta viðkomandi sveitarfélags.

Í 50 sveitarfélögum er í gildi aðalskipulag unnið skv. eldri skipulagslögum og í flestum þeirra, eða í 39 talsins, nær skipulagið eingöngu til hluta sveitarfélagsins og þá yfirleitt þéttbýlisstaða. Í 11 tilvikum nær aðalskipulagið yfir allt land sveitarfélagsins. Þess má geta að í 5 sveitarfélögum eru í gildi fleiri en eitt aðalskipulag, unnin á grundvelli eldri og núgildandi laga, sem skýrist af sameiningu sveitarfélaga á undanförnum árum.

Í 23 sveitarfélögum er ekkert aðalskipulag í gildi en skv. skipulags- og byggingarlögum þurfa öll sveitarfélög að vera komin með aðalskipulag sem nær yfir allt land sveitarfélagsins árið 2008. Í mörgum þessara sveitarfélaga er unnið að gerð aðalskipulags.

Skipulagsvinna

Skipulagsvinna hefur átt sér stað um heim allan, fyrstu byggðaskipulög í vestanverðri evrópu byggðu á þörfinni til að geta bælt niður borgaruppreistnir með hervaldi. Breiðstrætin í París eru dæmi um slíkt skipulag, þar sem hægt var að beyta stórskotaárás á almenna borgara sem voru að mótmæla, og þannig náð tökum á óreðu með góðu skipulagi. Breiðstrætin skiluðu sér í auðveldari vöru og fólksflutningum til og frá borgarkjarnanum, sem varð til þess að viðskipti og mannlíf blómstruðu.

Skipulagsstofnun

Umhverfisráðherra fer með yfirstjórn skipulags- og byggingarmála og Skipulagsstofnun er honum til ráðgjafar. Hlutverk Skipulagsstofnunar er meðal annars að hafa eftirlit með framkvæmd skipulagslaga, veita ráðgjöf og fylgjast með stöðu skipulagsmála hjá sveitarfélögunum.

Auglýsingar um breytingu á aðalskipulagi - B deild Stjórnartíðinda

Útdráttur úr Skipulags- og byggingarlögum nr. 73/1997.

Alþingi setur lög.

Skipulagsskylda

Landið allt er skipulagsskylt. Bygging húsa og annarra mannvirkja ofan jarðar og neðan og aðrar framkvæmdir og aðgerðir, sem hafa áhrif á umhverfið og breyta ásýnd þess, skulu vera í samræmi við skipulagsáætlanir. Í skipulagsáætlunum er mörkuð stefna um landnotkun og þróun byggðar. Þar eru sett fram markmið um einstaka þætti varðandi íbúðarbyggð, atvinnusvæði, náttúruvernd, samgöngur o.fl. Í skipulagsáætlunum skal meðal annars lýsa náttúru og aðstæðum öllum á skipulagssvæðinu við upphaf áætlunarinnar og forsendum þeirrar stefnu sem hún felur í sér. Útdráttur úr 9. grein.

Skipulagsferillinn

Ákvörðun um gerð skipulags. Samráð við almenning og hagsmunaaðila um mótun tillögu. Kynning á tillögu áður en hún verður lögð fyrir bæjarstjórn til formlegrar afgreiðslu. Kynning fyrir „umsagnaraðilum“. Formleg kynning á tillögu skv. 18. grein skipulags- og byggingarlaga. Umsögn um athugasemdir. Endanleg tillaga. Afgreiðsla í nefndum. Samþykkt bæjarstjórnar. Umsögn Skipulagsstofnunar. Auglýsing á umsögnum við athugasemdum. Staðfesting. Útgáfa.

Kynning

Við gerð skipulagsáætlana skal eftir föngum leita eftir sjónarmiðum og tillögum íbúa og annarra þeirra sem hagsmuna eiga að gæta um mörkun stefnu og skipulagsmarkmið. Samráð við almenning og hagsmunaaðila um mótun tillögu. Kynning á tillögu áður en hún verður lögð fyrir bæjarstjórn til formlegrar afgreiðslu. 18. grein

Kynning á skipulagstillögu

Áður en tillaga að aðalskipulagi eða verulegum breytingum á því er tekin til formlegrar afgreiðslu í sveitarstjórn skal tillagan, markmið hennar og forsendur kynnt íbúum sveitarfélagsins á almennum fundi eða á annan fullnægjandi hátt. Skal kynningin auglýst með áberandi hætti. Einnig skulu tillögurnar kynntar sveitarstjórnum aðliggjandi sveitarfélaga. Að lokinni kynningu skal tillagan lögð fyrir sveitarstjórn til fyrri umræðu. Sveitarstjórn skal að henni lokinni senda Skipulagsstofnun tillöguna til athugunar. Hafi Skipulagsstofnun ekki gert athugasemdir innan fjögurra vikna frá því að tillagan barst henni skal tillagan auglýst óbreytt samkvæmt 18. grein. Telji Skipulagsstofnun að tillagan fullnægi ekki settum kröfum um aðalskipulag skal hún leita samkomulags við sveitarstjórn um breytingar. Náist ekki samkomulag er sveitarstjórn engu að síður heimilt að auglýsa tillöguna en sýna skal athugasemdir Skipulagsstofnunar við hana. 17. grein

Ríó-yfirlýsingin

Með Ríó-yfirlýsingunni frá 1992, sem Ísland er aðili að, voru staðfestar nokkrar grundvallarreglur í samskiptum manns og umhverfis, er stuðla eiga að sjálfbærri þróun. Þar á meðal eru fjórar meginreglur og yfirlýsingar sem settar eru fram til að treysta grundvöll sjálfbærrar þróunar, réttindayfirlýsingar, varúðarreglan, mengunarbótareglan og nytjagreiðslureglan. Yfirlýsingin leggur þær skyldur á herðar ríkisstjórna að vinna eigin framkvæmdaáætlun (Dagskrá 21) í umhverfismálum og skyldar sveitarstjórnir að vinna að staðbundinni framkvæmdaáætlun, svokallaðri Staðardagskrá 21. Lykilhugtakið í yfirlýsingunni er sjálfbær þróun en það er þróun samfélags sem tekur mið af vistfræðilegum, hagrænum, menningarlegum og félagslegum þörfum núlifandi og komandi kynslóða. Grundvallarhugsunin er sú að aðgerðir og breytni á heimavelli stuðli að betra umhverfi á heimsvísu.

• Heimild: Aðalskipulag Kópavogs 2000 - 2012.

Ríó-yfirlýsingin

Í Ríó-yfirlýsingunni segir að mannkyninu beri réttur til að lifa heilbrigðu og auðgandi lífi í sátt við náttúruna. Þar er einnig minnst á réttinn til þróunar, sem beri að nýta með þeim hætti að komið sé af sanngirni til móts við umhverfisog þróunarþarfir núlifandi og komandi kynslóða. Tekið er fram að hver einstaklingur eigi rétt á upplýsingum um umhverfið, ástand þess og aðgerðir á sviði umhverfismála. Einnig á hver einstaklingur rétt á þátttöku í ákvarðanatöku sem snertir nánasta umhverfi hans.

• Heimild: Sjálfbær þróun í íslensku samfélagi - framkvæmdaáætlun til aldamóta. Heimasíða umhverfisráðuneytisins.

Varúðarreglan

kveður á um að ekki skuli ráðast í framkvæmd sem kann að hafa alvarleg áhrif á umhverfið nema að sýnt sé fram á að hún hafi ekki slík áhrif.

Mengunarbótareglan

kveður á um að þeir sem spilla umhverfinu beri kostnað við mótvægisaðgerðir og bætur á þeim skaða sem þeir valda.

Nytjagreiðslureglan

kveður á um að þeir sem nýta náttúrulegar auðlindir til ágóða og ánægju greiði kostnað sem til fellur við stjórn, viðhald og verndun auðlindanna.

• Heimild um reglurnar: Heimasíða Náttúruverndar

ríkisins, www.natturuvernd.is.

Aðalskipulög á Íslandi

Skýringar við skipulag töflu

Númer	Sveitarfélag	Gildistími	Aðalskipulagsuppdráttur	Heimasíða	Hönnun
Sveitarfélagsnúmer	Nafn sveitarfélags	Gildistími aðalskipulags	Uppdrættir sem eru í gildi (oft eru þeir ekki aðgengilegir á netinu eða þá að vísað er í eldri uppdrætti sem ekki eru lengur í gildi, varast ber að nota þessa uppdrætti semheimild beint, heldur hafa samband við viðkomandi sveitarfélag og fá upplýsingar um gildandi uppdrátt)	Heimasíða sveitarfélags og heimasíða skipulagssviðs viðkomandi sveitarfélags	Hönnun, skipulagsfræðingur eða fyrirtæki

Suðvestur hornið 0000 - 3504

Númer	Sveitarfélag	Gildistími	Aðalskipulagsuppdráttur	Heimasíða	Hönnun
0000	Reykjavíkurborg	2001-2024	Aðalskipulag Reykjavíkur	www.skipbygg.is	Kortagerð Sigurgeirs Skúlasonar. Kortagrunnur: LUKR Hönnun, umsjón og umbrot: Athygli ehf.
1000	Kópavogsbær	2000-2012	Aðalskipulag Kópavogs - þéttbýlisuppdráttur Aðalskipulag Kópavogs - yfirlitskort Aðalskipulag Kópavogs - skýrsla	www.kopavogur.is	Hönnun og umbrot: Kristinn Gunnarsson Bæjarskipulag: Birgir H. Sigurðsson, ofl. Bæjarverkfræðingur, Þórarinn Hjaltason, ofl Félagsmálasvið: AðalsteinnSigfússon og Ragnar Snorri Magnússon Fræðslu- og menningarsvið: Hrafnhildur Sigurðardóttir ofl.
1100	Seltjarnarneskaupstaður	2004-2024	Aðalskipulag	www.seltjarnarnes.is
1300	Garðabær
1400	Hafnarfjarðarkaupstaður
1603	Sveitarfélagið Álftanes
1604	Mosfellsbær
1606	Kjósarhreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
2000	Reykjanesbær
2300	Grindavíkurbær
2503	Sandgerðisbær
2504	Sveitarfélagið Garður	1998 - 2018	19. október 1999 - 1:5000	sv-gardur.is	Verkfræðistofa Suðurnesja ehf. Kortagrunnur: Ísgraf Landskerfi, Lamber
2506	Sveitarfélagið Vogar	2006-2026	1:5000 tilaga 18. apríl 2006	vogar.is	Landslag ehf.
3000	Akraneskaupstaður	2005-2017	Uppdráttur skipulagtssíða	akranes.is
3501	Hvalfjarðarsveit - Hvalfjarðarstrandarhreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
3502	Hvalfjarðarsveit - Skilmannahreppur
3503	Hvalfjarðarsveit - Innri-Akraneshreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
3504	Hvalfjarðarsveit - Leirár- og Melahreppur	2008	Adalskipulag Hreppanna

Vesturland og Vestfirðir 3506 - 4910

Númer	Sveitarfélag	Gildistími	Aðalskipulagsuppdráttur	Heimasíða	Hönnun
3506	Skorradalshreppur
3510	Borgarbyggð - Borgarfjarðarsveit	2004-2016	Aðalskipulag Borgarfjarðarsveitar	www.borgarfjordur.is
3601	Borgarbyggð - Hvítársíðuhreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
3609	Borgarbyggð - sameinað	1997-2017	Link vantar á aðalskipulag Staðardagskrá 21
3701	Borgarbyggð - Kolbeinsstaðahreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
3709	Grundarfjarðarbær	2003-2015	þéttbýlishluti	Frétt af skipulagsvinnu
3710	Helgafellssveit	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
3711	Stykkishólmsbær	2002-2022	1985-2005 2002-2022 2002-2022 greinargerð	stykkisholmur.is	Gláma Kím
3713	Eyja- og Miklaholtshreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
3714	Snæfellsbær
3809	Dalabyggð - Saurbæjarhreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi Hinn 10. júní 2006 sameinaðist Saurbæjarhreppur Dalabyggð
3811	Dalabyggð - sameinað
4100	Bolungarvíkurkaupstaður
4200	Ísafjarðarbær		Þingeyri 1985 - 2005		Þingeyri - Teikn á lofti ehf.
4502	Reykhólahreppur
4604	Tálknafjarðarhreppur
4607	Vesturbyggð
4803	Súðavíkurhreppur
4901	Árneshreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
4902	Kaldrananeshreppur
4908	Bæjarhreppur
4909	Strandabyggð - Broddaneshreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
4910	Strandabyggð - Hólmavíkurhreppur

Norðurland 5000 - 6707

Númer	Sveitarfélag	Gildistími	Aðalskipulagsuppdráttur	Heimasíða	Hönnun
5000	Siglufjarðarkaupstaður	2003-2023	Aðalskipulag Siglufjarðar		Teikn design
5200	Sveitarfélagið Skagafjörður
5508	Húnaþing vestra	2002-2014	GREINARGERÐ Aðalskipulags	Síða skipulagsin	Landmótun ehf Yngvi Þór Loftsson Hermann Georg Gunnlaugsson Jón Gauti Jónsson
5601	Húnavatnshreppur - Áshreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
5604	Blönduósbær
5609	Höfðahreppur
5611	Skagabyggð	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
5612	Húnavatnshreppur
5706	Akrahreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
6000	Akureyrarkaupstaður	1998 - 2018	Þéttbýlisuppdráttur 1:10000 Sveitarfélagsuppdráttur 1:35000 NORÐURLANDSSKÓGAR, SÉRSTAKT SVÆÐISSKIPULAG	www.akureyri.is
6100	Húsavíkurbær	2005 - 2025	Sveitarfélagsuppdráttur 1:50000 þéttbýli og nágrenni 1:10000 Þéttbýlisuppdráttur 1:5000	www.husavik.is	Per Christensen akritekt FAÍ Tækniþing ehf Bygginga- og skipulagsnefnd Húsavíkurbæjar Bæjarstjórn
6200	Ólafsfjarðarbær
6400	Dalvíkurbyggð
6501	Grímseyjarhreppur
6506	Arnarneshreppur
6513	Eyjafjarðarsveit
6514	Hörgárbyggð	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
6601	Svalbarðsstrandarhreppur
6602	Grýtubakkahreppur
6607	Skútustaðahreppur
6609	Aðaldælahreppur
6611	Tjörneshreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
6612	Þingeyjarsveit	2020	Stefna varðandi aðalskipulag	www.thingeyjarsveit.is
6701	Kelduneshreppur
6702	Öxarfjarðarhreppur
6705	Raufarhafnarhreppur
6706	Svalbarðshreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
6707	Langanesbyggð - Þórshafnarhreppur	2003-2023	Inter-map - Aðalskipulag Þórshafnarhrepps	Langanesbyggð varð til við sameiningu Þórshafnarhrepps og Skeggjastaðahrepps	Teikn á Lofti ehf. / Teikn design inc.

Austurland 7000 - 7620

Númer	Sveitarfélag	Gildistími	Aðalskipulagsuppdráttur	Heimasíða	Hönnun
7000	Seyðisfjarðarkaupstaður	1978-1998	Seyðisfjörður	Byggingarfulltrui Eldri vefur byggingarfulltrúa	Skipulag Ríkisins
7300	Fjarðabyggð - sameinað
7501	Langanesbyggð - Skeggjastaðahreppur	2004-2024	í vinnslu		Teikn á lofti ehf. / Teikn design inc.
7502	Vopnafjarðarhreppur	2004-2024	í vinnslu		Teikn á lofti ehf. / Teikn design inc.
7505	Fljótsdalshreppur
7509	Borgarfjarðarhreppur		2004 –2016 Greinargerð
7605	Fjarðabyggð - Mjóafjarðarhreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
7610	Fjarðabyggð - Fáskrúðsfjarðarhreppur	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
7613	Breiðdalshreppur
7617	Djúpavogshreppur
7619	Fjarðabyggð - Austurbyggð
7620	Fljótsdalshérað		Aðalskipulag Austur-Héraðs 2002-2017 Fellahreppur Norður-Hérað

Suðurland 7708 - 8721

Númer	Sveitarfélag	Gildistími	Aðalskipulagsuppdráttur	Heimasíða	Hönnun
7708	Sveitarfélagið Hornafjörður	1998-2018	Þetta aðalskipulag hefur tekið breytingum, og er vistað á nýrri síðu www.hornafjordur.is Eldra aðalskipulag: Aðalskipulag Austur Skaftafellssýsla yfirlitskort Lón - Nes Suðursveit - Mýrar Öræfi, austurhluti Öræfi, vesturhluti Þéttbýliskort Höfn - Nes Holtabæir á Mýrum Miðþorpið í Suðursveit Fagurhólsmýri í Öræfum Hof í Öræfum Svínafell og Freysness í Öræfum skyringar	www.hornafjordur.is	Hönnuður: Óþekktur
8000	Vestmannaeyjabær
8200	Sveitarfélagið Árborg (Selfoss, Stokkseyri, Eyrarbakki)	2005-2025	Blað 1 - Árborg í heild Blað 2 - Selfoss Blað 3 - Eyrarbakki blað 4 - Stokkseyri Greinargerð - Samþykkt í bæjarstjórn Árborgar 15. janúar 2006	www.arborg.is Aðalskipulagsvefur uppdrættir	Valdís Bjarnadóttir arkitekt FAÍ Gunnar Ingi Ragnarsson verkfr. FVFÍ Vinnustofan Þverá ehf. Verkfræðistofa Suðurlands ehf.
		1997 - 2017	Eyrarbakki	www.arborg.is	Jon Nordsteien arkitekt MNAL Ólöf Flygering arkitekt FAÍ Verkfræðistofa Suðurlands
		1995 - 2015	Selfoss undiritað Selfoss Uppfært	www.arborg.is	Vinnuhópur Bæjarstjórnar Selfoss Verkfræðistofa Suðurlands
		1996 - 2016	Stokkseyri	www.arborg.is	Hönnuður: Óþekktur Uppteiknað: Verkfræðistofa Suðurlands 2001
8508	Mýrdalshreppur (Vík)
8509	Skaftárhreppur (Klaustur)
8610	Ásahreppur
8613	Rangárþing eystra (Hvolsvöllur)
8614	Rangárþing ytra (Hella)
8722	Flóahreppur		Skipulagsmal Yfirlit í vinnslu
	(Gaulverjabæjarhreppur 8701)		Adalskipulag Greinargerd
	(Hraungerðishreppur 8706)		Adalskipulag Greinargerd
	(Villingaholtshreppur 8707)	2008	Ekkert aðalskipulag er í gildi
8710	Hrunamannahreppur (Flúðir)
8716	Hveragerðisbær	1993 - 2013	Hveragerði	hveragerdi.is	Aðalskipulag: Teiknistofan Skólavörðustíg 28 SF. Umhverfisskipulag: Landslagsarkitektar Þingholtsstræti 27 Kortagrunnur: Verkfræðistofa Suðurlands HF. Hæðalínur: Verkfræðistofan Hnit HF. Loftmyndir: landmælingar íslands.
8717	Sveitarfélagið Ölfus (Þorlákshöfn)
8719	Grímsnes- og Grafningshreppur (Sólheimar)
8720	Skeiða- og Gnúpverjahreppur	2004 - 2016	Greinargerð Láglendið Hálendið	www.skeidgnup.is
8721	Bláskógabyggð (Laugarvatn / Reykholt / Skálholt)

Heimildir

• Íslensk sveitarfélög eftir sveitarfélagsnúmerum
• „Skipulags- og byggingarlög“, skoðað þann 11. júlí 2006.
• „Upplýsingar um íslensk sveitarfélög“, skoðað þann 12. nóvember 2005.
• „Staða aðalskipulags“, skoðað þann 7. júlí 2006.

Tenglar

• LISTI YFIR ÞÁ SEM RÉTTINDI HAFA TIL AÐ SINNA SKIPULAGSGERÐ
• Umhverfisraduneyti
• Skipulagsstofnun