Dómkirkjan í Reykjavík

Dómkirkjan í Reykjavík
Reykjavík (2023)
Almennt
Prestakall:	Dómkirkjuprestakall
Organisti:	Matthías Harðarson
Byggingarár:	1787
Breytingar:	Tekin í gegn 1817, skrúð- og líkhús byggð 1819, stækkuð 1846-48, tekin í gegn 1878 og endurvígð ári seinna. Miklar endurbætur 2000
Arkitektúr
Efni:	Höggvið grjót
Dómkirkjan í Reykjavík á Commons

Dómkirkjan í Reykjavík er embættiskirkja biskups Íslands og þar með höfuðkirkja hinnar lúthersku þjóðkirkju Íslands sem og sóknarkirkja nokkurra elstu hverfa Reykjavíkur. Hún er staðsett við Austurvöll, og við hlið hennar er Alþingishúsið.

Frá endurreisn Alþingis 1845 hefur sú hefð haldist að þingsetning hefst með messu í Dómkirkjunni og þaðan leiðir dómkirkjuprestur svo þingmenn til Alþingis.

Saga

Upphaflega var ákveðið að reist skyldi dómkirkja í Reykjavík árið 1785 í kjölfar suðurlandsskjálfta sem ollu mjög miklum skemmdum í Skálholti. Eins var ákveðið að kirkjan skyldi vera sóknarkirkja Reykvíkinga og koma í stað Víkurkirkju, sem þá var orðin of lítil og illa farin.

Upphaflega átti að reisa hina nýju kirkju utan um þá gömlu, en þegar átti að hefja þá vinnu árið 1787 kom í ljós að það var ekki hægt af ýmsum ástæðum og henni var því valinn staður örstutt frá þar sem nú er Austurvöllur. Alls kyns vandræði komu upp, og það var ekki fyrr en árið 1796 að hin nýja Dómkirkja í Reykjavík var vígð. Kirkjan dugði þó ekki vel, árið 1815 var hún ekki talin hæf til messuhalds og hún var tekin algjörlega í gegn árið 1817. Tveimur árum síðar var svo byggt við kirkjuna, bæði skrúðhús og líkhús. Árið 1825 var Stiftsbókasafnið geymt á dómkirkjuloftinu.

Kirkjan var svo aftur stækkuð árin 1846-1848. Það verkefni fékk danski arkitektinn Laurits Albert Winstrup. Hún var bæði hækkuð og byggt við hana. Sement var notað í fyrsta skipti á Íslandi við múrhúðun veggja hennar. Á kirkjuturninum er ritað ártalið 1847 og fangamark Kristjáns 8. Danakonungs. Árið 1863 bættist Forngripasafnið við á dómkirkjuloftinu.

Lítið var gert í kirkjunni þangað til árið 1878, en þá var hún í algjörri niðurníðslu. Upp úr því var hún algjörlega tekin í gegn á ný og endurvígð árið eftir. Síðan þá hefur henni verið haldið við nokkuð reglulega. Síðast var turninum breytt í upprunalegt horf.

Heimildir

• Hjörleifur Stefánsson, Guðný Gerður Gunnarsdóttir og Hjörleifur Stefánsson. 1987. Kvosin – Byggingarsaga miðbæjar Reykjavíkur. Torfusamtökin, Reykjavík.

Tenglar

• Vefsíða Dómkirkjunnar í Reykjavík
• Sagan
• Dómkirkjan á kirkjukort.net Geymt 1 maí 2012 í Wayback Machine
• Skírnarfonturinn í Dómkirkjunni; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1939^{[óvirkur tengill]}
• Dómkirkjan, altaristaflan í dómkirkjunni og þjóðminjar; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1977 Geymt 20 ágúst 2019 í Wayback Machine