Iðnó

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Sjá aðgreiningarsíðuna fyrir yfirlit yfir aðrar merkingar „Iðnó“
Megas og Spilverk þjóðanna á leiksviðinu í Iðnó
Lækjargata 14 a er við hliðina á Iðnó

Iðnaðarmannahúsið, oftast kallað Iðnó, er veitingahús og samkomuhús sem stendur við Vonarstræti 3 í miðbæ Reykjavíkur. Þar var Leikfélag Reykjavíkur lengi vel til húsa. Húsið var reist á landfyllingu í norðausturhorni Tjarnarinnar 1896.

Leikfélag Reykjavíkur hóf starfsemi sína í Iðnó með frumsýningu á tveimur dönskum gamanleikjum 18. desember 1897 og hafði aðsetur í húsinu til ársins 1989 er það flutti í Borgarleikhúsið. Einar Pálsson trésmíðameistari teiknaði og byggði húsið. Einar sá einnig um byggingu á Búnaðarfélagshúsinu og Iðnskólanum gamla en þessi hús eru öll byggð í ný-klassískum stíl.

Í tvo áratugi var rekinn húsmæðraskóli á efri hæð hússins.

Húsið var um árabið helsta samkomuhús Reykjavíkur. Þar var heimastjórn fagnað 1.febrúar 1904, þar var veisla þegar danakonungur kom til Íslands og sýning á lifandi myndum hófst þar árið 1903. Það voru vinsælar revíusýningar í húsinu á fjórða og fimmta áratug tuttugustu aldar.

Salurinn rúmaði á fyrstu árunum 256 manns í sæti og voru tveir fremstu bekkirnir voru ætlaðir börnum og nefndir barna-bekkir.

Eigendasaga hússins[breyta | breyta frumkóða]

Iðnaðarmannafélag Reykjavíkur átti húsið til 1918 og seldi það þá dönskum bakarameistara Frantz Håkansson að nafni. Hann rak veitingasölu í Iðnó til 1929 en þá keypti Fulltrúaráð verkalýðsfélaganna húsið. Árið 1940 seldi Fulltrúaráðið húsið aftur hlutafélaginu Alþýðuhúsi Reykjavíkur. Sú sala var tilkomin vegna klofnings Alþýðuflokksins og mun hafa verið gjörningur til að hindra að húsið lenti í höndum pólítískra andstæðinga. Það urðu málaferli út af sölunni á Iðnó en Hæstiréttur dæmdi að hún skyldi standa óhögguð.

Iðnó endurgert og glerskáli byggður og rifinn[breyta | breyta frumkóða]

Þegar Leikfélagið flutti úr Iðnó var allt óráðið um framtíð hússins. Alþýðuleikhúsið setti þar upp tvær leiksýningar, skömmu áður en það leið undir lok. Á sérstökum hátíðarfundi við vígslu Ráðhúss Reykjavíkur 1992 samþykkti borgarstjórn að kaupa Iðnó í félagi við nokkra aðila og gera húsið upp. Viðbyggingar frá 1930 og sjöunda áratugnum voru fjarlægðar og í staðinn var settur glerskáli með dökku gleri. Hann þótti ekki fara vel við húsið og var hann fjarlægður. Í maí 1998 tóku Leikfélag Íslands og Iðnó við Tjörnina tóku við lyklavöldum. Frá árinu hefur Iðnó ehf séð um rekstur á húsinu.

Sjá einnig[breyta | breyta frumkóða]

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

  Þessi Reykjavíkurgrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.