Landsvirkjun

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Landsvirkjun
LV Brandmark positive-colour.jpg
Rekstrarform Opinbert fyrirtæki
Slagorð Óþekkt
Hjáheiti Óþekkt
Stofnað Fáni Íslands Reykjavík, Íslandi (1965)
Staðsetning Reykjavík, Ísland
Lykilmenn Jónas Þór Guðmundsson, stjórnarformaður,

Hörður Arnarson, forstjóri

Starfsemi Raforkuvinnsla og sala
Heildareignir Óþekkt
Tekjur Óþekkt
Hagnaður f. skatta Óþekkt
Hagnaður e. skatta Óþekkt
Eiginfjárhlutfall Óþekkt
Móðurfyrirtæki Óþekkt
Dótturfyrirtæki Óþekkt
Starfsmenn 248 (2013)
Vefsíða www.landsvirkjun.is

Landsvirkjun er sameignarfélag í eigu Íslenska ríkisins og er stærsti raforkuframleiðandi Íslands. Landsvirkjun rekur 13 vatnsaflsvirkjanir, tvær jarðvarmavirkjanir og eina gasaflsstöð. Rafmagnið er selt annars vegar í heildsölu fyrir almennan markað og hins vegar beint til stóriðju.

Saga[breyta | breyta frumkóða]

Landsvirkjun var stofnuð af íslenska ríkinu og Reykjavíkurborg 1. júlí 1965. Þá féll í skaut Landsvirkjunar fyrirtækið Sogsvirkjun sem var helmingafélag ríkisins og Reykjavíkurborgar. Það fyrirtæki átti og rak aflstöðvarnar við Sogið: Ljósafossstöð, Steingrímsstöð og Írafossstöð. Fyrst um sinn beitti Landsvirkjun sér eingöngu á Suðvestur- og Vesturlandi. Fyrsta stórframkvæmd Landsvirkjunar var bygging Búrfellsvirkjunar sem lauk á árunum 1969-70. Þá byggði Landsvirkjun Sigölduvirkjun á árunum 1973-77. Árið 1977 hófust framkvæmdir við Hrauneyjafossvirkjun og var hún tilbúin 1981.

Árið 1983 keypti Akureyrarbær 5% eignarhlut í Landsvirkjun af Reykjavíkurborg. Við þau kaup rann fyrirtækið Laxárvirkjun inn í Landsvirkjun. Það var helmingafélag ríkisins og Akureyrarbæjar og því tilheyrðu þrjár litlar aflstöðvar í Laxá í Aðaldal og gufuaflstöð í Bjarnarflagi.

Árið 1984 réðist Landsvirkjun í framkvæmdir við Blönduvirkjun og hóf hún rekstur 1991. Árið 1997 hófust framkvæmdir við Sultartangavirkjun í Þjórsá og var hún fullbúin árið 2000. Árið 1999 var Vatnsfellsvirkjun byggð og lauk þeim framkvæmdum 2001. Landsvirkjun keypti Kröflustöð af RARIK árið 1986.

Við gildistöku nýrra raforkulaga árið 2005 var flutningur raforkunnar aðgreindur frá framleiðslunni. Flutningssvið Landsvirkjunar var skilið frá Landsvirkjun og rann það inn í fyrirtækið Landsnet sem nú hefur umsjón með flutningkerfi raforkunnar á Íslandi.

Í nóvember 2006 samþykktu borgarstjórn Reykjavíkur og bæjarstjórn Akureyrar að selja hluti sína í Landsvirkjun. Lögum þar að lútandi var breytt í desember.[1][2] Lögum þar að lútandi var breytt í desember.[3][4] Við það varð Landsvirkjun sameignarfyrirtæki í eigu ríkisins.

Byggingu Kárahnjúkavirkjunar norðan Vatnajökuls lauk haustið 2008 og hófst raforkuframleiðsla í aflstöð virkjunarinnar, Fljótsdalsstöð í lok mars 2007.

Árið 2005 kom út bókin „Landsvirkjun 1965 - 2005, fyrirtækið og umhverfi þess“.[5]

Starfsemin[breyta | breyta frumkóða]

Landsvirkjun er orkufyrirtæki í eigu íslenska ríkisins og vinnur rafmagn úr vatnsafli, jarðvarma og vindi. Fyrirtækið vinnur 73% allrar raforku á Íslandi.

Stjórn[breyta | breyta frumkóða]

Stjórn Landsvirkjunar er samkvæmt lögum um Landsvirkjun skipuð af fjármálaráðherra á aðalfundi fyrirtækisins sem haldinn skal fyrir lok aprílmánaðar ár hvert. Ber hún ábyrgð á fjármálum og rekstri Landsvirkjunar. Stjórn Landsvirkjunar ræður forstjóra sem veitir fyrirtækinu forstöðu. Stjórn og forstjóri fara með stjórn fyrirtækisins.[6]

Í stjórn Landsvirkjunar sitja:

Forstjóri Landsvirkjunar er Hörður Arnarson.

Mannauður[breyta | breyta frumkóða]

Samkvæmt ársskýrslu Landsvirkjunar 2013 var meðalfjöldi starfsmanna árið 2013 298 en þar gætti mikilla áhrifa frá sumarstarfsfólki fyrirtækisins. Við árslok 2013 var svo heildarfjöldi starfsmanna 248 í alls 242,25 stöðugildum.[7]

Skipurit Landsvirkjunar

Framkvæmdastjórar Landsvirkjunar eru eftirfarandi:

Aflstöðvar[breyta | breyta frumkóða]

Landsvirkjun starfrækir fjórtán vatnsaflsstöðvar og tvær jarðvarmastöðvar víðs vegar um landið á fimm starfssvæðum. Íslendingar vinna 99% allrar raforku með endurnýjanlegum orkugjöfum. Landsvirkjun vinnur þrjá fjórðu hluta þessarar orku úr vatnsafli og jarðvarma en árleg orkuvinnsla fyrirtækisins er um 12.500 GWst.[8]

Aflstöð Gangsetning Orkugjafi Uppsett afl (MW) Orkuvinnsla (GWst/ár)
Bjarnarflag 1969 Jarðvarmi 3 18
Blöndustöð 1991 Vatnsafl 150 990
Búðarhálsstöð 2014 Vatnsafl 95 585
Búrfellsstöð 1972 Vatnsafl 270 2.300
Fljótsdalsstöð 2007 Vatnsafl 690 5.000
Hrauneyjafossstöð 1981 Vatnsafl 210 1.300
Írafossstöð 1953 Vatnsafl 48 236
Kröflustöð 1977 Jarðvarmi 60 500
Laxárstöð I 1939 Vatnsafl 5 3
Laxárstöð II 1953 Vatnsafl 9 78
Laxárstöð III 1973 Vatnsafl 13,5 92
Ljósafossstöð 1937 Vatnsafl 16 105
Sigöldustöð 1978 Vatnsafl 150 920
Steingrímsstöð 1959 Vatnsafl 27 122
Sultartangastöð 1999 Vatnsafl 120 1.020
Vatnsfellsstöð 2001 Vatnsafl 90 490

Rannsóknir og þróun[breyta | breyta frumkóða]

Landsvirkjun stundar rannóknir á lífríki landsins, veðurfari, vatnafari, jöklum, jarðfræði og fleiru í samstarfi við vísindamenn, háskóla, menntastofnanir og fyrirtæki, innan sem utan landsteina Íslands.

Rammaáætlun[breyta | breyta frumkóða]

Landsvirkjun er með virkjunarkosti til rannsókna víðs vegar um landið en kostirnir eru misjafnlega langt komnir í undirbúnings- og leyfisferli. Þingsályktunartillaga um vernd og nýtingu landsvæða (rammaáætlun) var samþykkt í janúar 2013 og flokkar hún virkjunarkosti í orkunýtingar-, bið- og verndarflokk á grundvelli laga um verndar- og orkunýtingaráætlun. Flokkunin tekur til alls 67 virkjunarkosta en þar af eru 16 í orkunýtingarflokki, 31 í biðflokki en 20 í verndarflokki.[9]

Þróunarverkefni[breyta | breyta frumkóða]

Landsvirkjun stendur að þróunarverkefnum varðandi sæstreng, djúpborun og vindmyllur.

Sæstrengur[breyta | breyta frumkóða]

Í rúmlega 60 ár hafa verið uppi hugmyndir um lagningu sæstrengs milli íslenska raforkukerfisins og Skotlands. Á árunum 2009 til 2010 fóru fram at huganir á vegum Landsvirkjunar og Landsnets um hvort slíkt verkefni væri tæknilega framkvæmanlegt og arðbært en frekari athuganir fara nú fram. Talið er að ef ráðist verður í lagningu sæstrengs þá muni taka um það bil fimm ár að framleiða og leggja strenginn, reisa landsstöðvar, háspennulínur og fleira.[10]

Djúpborun[breyta | breyta frumkóða]

Íslenska djúpborunarverkefnið er alþjóðlegt rannsóknarverkefni sem hefur það að markmiði að bora dýpra niður í jörðina en áður hefur verið gert og skila þannig allt að tíu sinnum meiri orku úr hverri holu en hefðbundnar aðferðir. Þegar hefur verið borað niður á kviku í um 2100 km dýpi en sú hola reyndist kvikuhola, ekki djúpborunarhola. Frá árinu 2010 hafa farið fram rannsóknir til að reyna að finna leiðir til að nýta þessa orku.[11]

Vindmyllur[breyta | breyta frumkóða]

Tvær vindmyllur voru settar upp á Hafinu (sem er sléttlendi ofan Búrfells) í desember 2012 í rannsóknarskyni. Vindmyllurnar eru hvor um sig 900 kW og samanlögð raforkuframleiðsla þeirra er 5,4 GWst/ári, sem nægir til að sjá 1.200 heimilum fyrir rafmagni. Turn vindmyllanna er 55 metra hár og hver spaði 22 metrar á lengd svo heildarhæð myllanna í efstu stöðu er 77 metrar. Safnað er upplýsingum um arðsemi og rekstur vindmyllanna við séríslenskar aðstæður, ísingu, skafrenning, ösku- og sandfok.[12]

Samfélagsábyrgð[breyta | breyta frumkóða]

Landsvirkjun hefur sérstaka samfélagsábyrgðarstefnu og hefur frá árinu 2010 rekið sérstakan Samfélagssjóð.[13]

Umhverfi[breyta | breyta frumkóða]

Landsvirkjun er með vottað umhverfisstjórnunarkerfi samkvæmt alþjóðastaðlinum ISO 14001 og hefur farið í gegnum ferli sem felur í sér stefnumótun á sviði umhverfismála og ítarlega skoðun á hvaða umhverfisáhrif starfsemi fyrirtækisins hefur.[14]

Gagnrýni[breyta | breyta frumkóða]

Meðal margvíslegrar gagnrýni sem birst hefur á starfsemi Landsvirkjunar, einkum virkjanaframkvæmdirnar við Kárahnjúka, má telja bókina Draumalandið eftir Andra Snæ Magnason.

Tengt efni[breyta | breyta frumkóða]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Landsvirkjun í fjölmiðlum