Endurnýjanleg orka

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Vindmyllur í Norðvestur-Englandi. Vindmyllur safna vindorku sem umbreyta má í rafmagn.

Endurnýjanleg orka er sú orka sem kemur frá orkulind sem minnkar ekki, heldur endurnýjar sig stöðugt þegar tekið er af henni og helst þannig í jafnvægi.[1] Ekki má rugla saman hugtökunum endurnýtanlegur og endurnýjanlegur. Orðið endurnýtanlegur (e. recyclable) vísar til þess að hægt sé að nýta eitthvað aftur. Sem dæmi má nefna dagblöð og flöskur sem við förum með til endurvinnslu. Orðið endurnýjanlegur (e. renewable) vísar hins vegar til þess að eitthvað endurnýjar sig þegar tekið er af því. Einnig kemur fyrir að hugtökunum „sjálfbær“ og „endurnýjanlegur“ er ruglað saman, en hafa skal í huga að sjálfbærni lýsir því hvernig orkulind er nýtt en endurnýjanleiki eðli hennar. Ekki er rétt að segja að orka sé endurnýtanleg, og ekki er heldur alveg rétt að segja að orka sé endurnýjanleg. Það sem átt er við þegar talað er um endurnýjanlega orku er að hún komi frá endurnýjanlegri orkulind.[2]

Samkvæmt tilskipun Evrópusambandsins frá árinu 2009 er endurnýjanleg orka skilgreind þannig: orka sem ekki kemur frá jarðefnaeldsneyti heldur endurnýjanlegum orkulindum, þ.e.a.s. frá sól, vindi, jarðhita, haforku, lofthita, varma úr yfirborðsvatni og vatnsorku, lífmassa, haugagasi, skolphreinsistöðvum og lífgasi.[3]

Orkulindir[breyta]

Orkulindir jarðefna, þ.e. olíu, kola og gass, teljast ekki endurnýjanlegar sökum þess hversu langur nýmyndunartími þeirra er miðað við nýtingarhraðann.[4] Ekki er vitað með nákvæmni hversu langan tíma það tekur fyrir jarðefnaeldsneyti að myndast, en ljóst er að um er að ræða þúsundir eða milljónir ára, eftir aðstæðum. Flest ef ekki öll lönd eru mjög háð jarðefnaeldsneyti, en sökum þess hversu hratt gengur á þær byrgðir sem til staðar eru, með tilheyrandi verðhækkunum, og losun koltvísýrings (CO2) við bruna þess hefur þörfin fyrir endurnýjanlega orkugjafa aukist til muna undanfarin ár.[5]

Jarðhiti[breyta]

Jarðhiti er endurnýjanleg orkuauðlind sé hún nýtt á sjálfbæran hátt (Nesjavallavirkjun)
Aðalgrein: Jarðhiti

Hugtakið jarðhiti er í dag fyrst og fremst notað um það fyrirbæri þegar heitt vatn og gufa koma upp úr jörðinni á svokölluðum jarðhitasvæðum, auk fyrirbæra þessu tengd s.s. efnaútfellingu. Þessi svæði skiptast í lág- og háhitasvæði. Forsendurnar fyrir jarðhita í þessum skilningi eru að jarðskorpan sé gljúp sem gerir vatni kleift að hripa niður og flytja svo með sér varmaorku frá neðri jarðlögum. Hitastigið hækkar eftir því sem neðar dregur og á það sérstaklega við á eldfjallasvæðum og heitum reitum líkt og á Íslandi.[6]

„Þegar greina þarf á milli fyrirbærisins jarðhita og þeirrar orku sem berst með vatni og gufu upp til yfirborðs er orðið jarðvarmi notað um orkuna“. [7]

Nýting jarðhita á Íslandi[breyta]

Þegar kemur að nýtingu jarðhita hafa Íslendingar skipað sér í fremstu röð. Lengi skorti kunnáttu til að beisla þessa orku, en rannsóknir hófust fyrst um 18.öld miðja. Sú ákvörðun að safna upplýsingum og reynslu á þessu sviði hefur stuðlað að því að hér á landi hefur byggst upp sérþekking á heimsmælikvarða. Til marks um það má nefna að við stofnun Jarðhitaskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna árið 1978 var ákveðið að hann yrði staðsettur á Íslandi. Fjárhagslegur ávinningur þjóðarbúsins af nýtingu jarðvarma til upphitunar húsa er gríðarlegur enda er um að ræða innlenda orkulind sem ekki er háð sveiflum á erlendum markaði.[8]

Jarðhitinn hefur að að mestu verið nýttur til upphitunar húsa og í dag njóta þess u.þ.b. 90% heimila auk fjölda sundlauga víðsvegar um landið. Einnig hefur áhersla á raforkuframleiðslu með jarðhita aukist síðustu ár.[9] Til þess að framleiða rafmagn með jarðhita er borað eftir gufu sem þá kemur upp með þrýstingi. Gufan er svo notuð til þess að keyra túrbínur sem drífa rafal, sem aftur skilar rafmagni.[10]

Háhitasvæðin eru notuð til raforkuframleiðslu og einnig til húshitunar, í minna mæli til iðnaðar. Ekki er unnt að nota vatn háhitasvæðanna beint til neyslu og erfitt er að nota það beint til húshitunar án vandamála við útfellingar og tæringu... Þegar varmaorka er nýtt til að framleiða raforku nýtast aðeins um 10% varmans en 90% er skilað sem afgangsvarma við lægri hita. Þennan varma má nýta til hitunar ef markaður finnst en að öðrum kosti er honum dreift til umhverfis eða dælt aftur niður í jarðhitakerfið.“[11]

Vatnsorka[breyta]

Aðalgreinar: Vatnsorka og Vatnsafl

Vatn er orkumiðill og vatnsorka er sú orka sem vatn býr yfir á vissum stað í náttúrulegri hringrás sinni, en mikil orka felst í vatnsföllum. Fyrir tilstuðlan sólarinnar gufar vatn í sífellu upp af jörðinni og við það að kólna þéttist gufan í ský, sem aftur skilar sér til jarðar sem úrkoma. Vatn sem rennur til sjávar ber orku sem fólgin er í falli þess. Þetta er sú orka sem beisluð er með vatnsaflsvirkjunum.[12] Vatnsafl er virkjað til þess að framleiða rafmagn. Það er gert þannig að vatnið er látið falla, og þungi þess og fallhæð nýtt til þess að knýja túrbínur. Því meira vatnsmagn og fallhæð, því meiri orka.

Nýting vatnsorku á Íslandi[breyta]

Þann 12.desember árið 1904 var fyrsta vatnsaflsvirkjunin á Íslandi tekin í notkun í Hafnarfirði. Hún var nefnd Hörðuvallavirkjun og skilaði 9kW, sem nægði til þess að lýsa 16 hús og knýja ýmsan vélbúnað.[13]Rafvæðingin fór hægt af stað og það var ekki fyrr en um sumarið 1921 að Elliðaárvirkjun var tekin í notkun og straumi hleypt á Reykjavík, stækka þurfti og bæta virkjunina á næstu árum þar til hún skilaði 3160kW, sem hún gerir enn.[14] Fleiri virkjanir voru reistar í kjölfarið og má nefna Ljósafossvirkjun í Soginu sem var tekin í notkun árið 1937 með 8.800kW í uppsett afl, nokkrum árum síðar var stöðin orðin 14.600kW. Árið 1953 voru vélasamstæður Írafossvirkjunar ræstar og 10 árum síðar var afkastagetan orðin 48MW. Þriðja virkjunin í Soginu er Steingrímsstöð gangsett 1959 og 26MW.[15] Upp úr 1960 var Landsvirkjun stofnuð vegna fyrirhugaðra álversframkvæmda í Straumsvík, og ætlað að setja upp raforkuver og reka það í tengslum við stóriðjuna sem og selja almenningi raforku. Landsvirkjun byggði á næstu árum Búrfellsvirkjun enda jókst eftirspurnin hratt og Járnblendifélagið bættist við sem stórkaupandi. Sigölduvirkjun fylgdi fast á eftir og loks Hrauneyjafossvirkjun sem gangsett var árið 1981.[16] Samkvæmt vef Orkustofnunar eru í dag um 37 vatnsaflsvirkjanir á Íslandi auk u.þ.b. 200 smávirkjana. Stærstu virkjanirnar eru Sultartangi 120MW, Sigalda 150MW, Hrauneyjafoss 210MW, Búrfell 270MW og Kárahnjúkar 690MW.

Heildar raforkuvinnsla landsins árið 2006 var alls 9.925 GWh. Mest eða um 73% var unnið úr vatnsorku og restin 27% kom frá jarðhitarafstöðvum. Heildar uppsett afl vatnsaflsvirkjana var 1.162MW og árið eftir bættust Kárahnjúkar við með 690MW [17]

Vindorka[breyta]

Aðalgrein: Vindorka

Vindorka er orka á formi hreyfiorku sem vindurinn felur í sér og á uppruna í geislum sólar. Maðurinn hefur beislað þessa orku í vel yfir 5.500 ár, þá með seglum báta og skipa. Á 7.öld að talið er voru fyrstu vindmyllurnar hannaðar, sem gerði mönnum kleift að nýta þessa orku til þess að mala korn og dæla vatni á milli staða. Síðar var farið að nota hana til þess að knýja ýmsan vélbúnað. Það var þó ekki fyrr en upp úr aldamótunum 1900 að vindmyllur voru fyrst notaðar til rafmagnsframleiðslu. Þróun vindmylla var hæg allt til ársins 1990 þegar stórt stökk varð í kjölfar umræðna um umhverfismál.

Vindorka er ókeypis og ótæmandi orkulind sem felur í sér ýmsa kosti varðandi nýtingu. Hún er vissulega ódýr virkjunarkostur, veldur lítilli röskun á umhverfi og er almennt umhverfisvæn.[18] Þó eru ýmsir vankantar á og má þá helst nefna hversu óstöðug orkulind vindurinn er og stuttan líftíma vindmylla. Vindmylla þarf lágmarks vindhraða, um 4 m/s til þess að framleiða rafmagn og nær fullum afköstum við 15 m/s, þeim heldur hún að 25 m/s. Þá aftengist hún þar til vindhraði er kominn niður í 20 m/s. Það getur því verið vandasamt að finna góða staðsetningu fyrir vindorkuver og þar að auki að nauðsynlegt að hafa varaaflstöð til þess að tryggja stöðuga orku.

Nýting vindorku á Íslandi[breyta]

Á Íslandi er bæði jarðhiti og vatnsorka nýtt en hvor tveggja er stöðugri og hagkvæmari en vindorkan. Af þessum sökum hefur lítil þörf verið fyrir vindmyllur hér á landi. Margar þjóðir hafa þó séð hag sinn í því að beisla vindorkuna og greiða jafnvel með vindorkuverum, til þess að draga úr brennslu jarðefnaeldsneytis.[19] Þó skal tekið fram að vindorkuver hafa þróast mikið og hratt á undanförnum árum svo kostnaður við rafmagnsframleiðslu frá vindorku hefur stórlega dregist saman. Samkvæmt bandaríska orkumálaráðuneytinu er uppsetningar- og rekstrarkostnaður vindorkuvera orðinn mjög svipaður því sem kostar að setja upp og reka raforkuver knúin jarðefnaeldsneyti. Í dag eru stærstu vindorkuverin staðsett á hafi, en þó eru litlar líkur á því að slíkt vindorkuver hér á landi yrði samkeppnishæft við vatnsaflsvirkjanir.[20]

„Áður fyrr var nokkuð um að reistar væru litlar vindrafstöðvar við sveitabæi á Íslandi. Þær lögðust af með rafvæðingu landsins eftir miðja öldina og á tímabili munu Rafmagnsveitur ríkisins meira að segja hafa gert þá kröfu að slíkum heimarafstöðvum væri lokað... Á Íslandi hefur aldrei risið neitt vindorkuver í þeim stærðarflokki sem nú þekkist víða um heim. Hér er einungis að finna mjög litlar vindrafstöðvar sem t.d. Vegagerðin mun hafa nýtt sér. Ekki er kunnugt um að almennar hagkvæmnisathuganir hafi verið gerðar um að reisa vindorkuver hér á landi, en einhverjar staðbundnar athuganir í tengslum við vindmælingar hafa verið gerðar, svo sem í Grímsey og Vestmannaeyjum." [21]

Unnið hefur verið að því síðustu ár að gera vindatlas fyrir Ísland í samtarfi Orkustofnunar og Veðurstofu Íslands. Vindatlas þessi er kortlagning vindorku landsins og gefur góða mynd af vindafari sem og heppilegum stöðum fyrir hugsanleg vindorkuver. Þó þyrfti ítarlegri rannsóknir á tilteknum svæðum áður en hægt væri að taka ákvörðun um að setja upp slíkt orkuver. Vindatlasinn er aðgengilegur um „gagnavefsjá“, og í gegnum vef Orkustofnunnar. [22]

Sólarorka[breyta]

Aðalgrein: Sólarorka

Á hverri sekúndu gefur sólin frá sér um 3,9 \cdot 10^{26} júl af orku á formi rafsegulgeislunar. Til samanburðar samsvarar heildar orkuframleiðsla á jörðinni á ári því sem sólin framleiðir á einum billjónasta hluta úr sekúndu. Þessi orka er kölluð sólarorka og hluti af henni streymir til jarðar. Gufuhvolfið endurkastar svo eða gleypir flest alla skaðlega geisla áður en þeir ná til yfirborðs jarðar. [23] Sólarorkan er uppspretta allra orkulinda jarðar að undanskildum jarðhitanum og kjarnorku. Hún er orkan sem drífur veðrakerfi og hafstrauma jarðar og því má rekja upptök vind- og vatnsorku til sólarinnar. Sama gildir um þá orku sem losnar við brennslu trjáa og plantna , því sú orka er í raun sólarorkan sem plönturnar beisluði við vöxt sinn. Þetta gildir einnig um jarðefnaeldsneyti enda myndast það úr gömlum jurtaleifum og má þess vegna rekja til sólar.[24]

Hægt er að nýta sólarorku á ýmsa vegu bæði í iðnaði og á heimilum til dæmis til hitunar vatns og lýsingar. Sólarljósið er þó ekki stöðugt og orkumagnið á hverjum stað misjafnt. Það fer eftir staðsetningu, árstíma, tíma dags og veðráttu, og því hentar best að beisla þessa orku á sólríkari svæðum.[25] „Hér“, má sjá á korti hver meðaldreifing sólarorku um jörðina á ári er, dekksti liturinn sýnir hvar hún er mest.

Nýting sólarorku á Íslandi[breyta]

Þó sólarorka sé mikið nýtt erlendis hefur lítið farið fyrir beinni nýtingu hennar hér. Hún hefur hingað til nær eingöngu verið verið nýtt af hjólhýsa- og sumarhúsaeigendum sem og fleirum sem ekki hafa beinann aðgang að veitukerfum, og gefið góða raun. Þessi kostur er hagkvæmur fyrir minni aðila en þó hefur ekki verið gerð nein heildarúttekt á mögulegri nýtingu sólarorku í stærri stíl.[26]

Í Sesseljuhúsi á Sólheimum hefur verið sett upp stærsta sólarsellusamstæða landsins, hún er um 2kW og reynist vel yfir sumartímann.[27]

Lífmassi[breyta]

Dæmi um framleiðslu lífmassa, hampræktun á Möðruvöllum 2008
Aðalgrein: Lífmassi

Lífmassi er í grunninn lífrænt efni sem gengur af í líffræðilegum ferlum.[28] „Þegar rætt er um lífmassa sem orkulind er yfirleitt átt við afurðir eða aukaafurðir úr skógrækt og landbúnaði, en etanól, metan og lífdísill eru helstu lífmassa-orkumiðlarnir. Því kemur ekki á óvart að þau lönd sem komin eru einna lengst í þróun á lífmassa sem eldsneyti í stað jarðefnaeldsneytis eru Brasilía, þar sem sykurreyr er hráefnið, Svíþjóð og Finnland, þar sem skóglendi er mikið, þó fleiri lönd standi einnig framarlega í þessum efnum.“ [29]

Lífmassi er meðal þeirra orkugjafa sem munu koma í stað jarðefnaeldsneytis til að draga úr aukningu gróðurhúsaáhrifa. Með því að vinna gas úr sorpi og búfjáráburði er einnig dregið úr losun metans sem er mjög virk gróðurhúsalofttegund, og afgangar úr grisjun skóga og timburvinnslu eru mikilvægt hráefni. Úrgangur sem til fellur dugir þó skammt. Hér á landi kemur til greina að hirða lífmassa af túnum eða rækta tún sérstaklega með tegundum eins og strandreyr, byggi og alaskalúpínu. Víði ætti að mega rækta með góðum árangri. Minni líkur eru á að rækta megi olíujurtir til að fá dísileldsneyti.[30] Orkan sem fæst úr lífmassa er ekki jafn þétt og sú úr jarðefnaeldsneyti og því þarf aukna tækni til þess að lífmassaorka sé samkeppnisfær. Því er ljóst að landbúnaðurinn og iðnaður þarf meiri gróður og hagkvæmari vinnslu til þess að unnt sé að auka notkun lífmassa. Mögulegar afurðir úr lífmassa er eldsneyti í vökva- og gasformi auk fleiri gagnlegra efnasambanda sem nú eru framleidd úr jarðefnum.[31]

Nýting lífmassa á Íslandi[breyta]

Árið 1997 var Íslenska lífmassafélagið stofnað með það fyrir augum að styðja verkefni um etanól framleiðslu sem og annarra efna með nýtingu jarðgufu. Í grunninn var hugmyndin að nýta háhitasvæðin og lífmassa. Meginhráefnin áttu að vera úrgangspappír, alaskalúpína, bygg, hey og mysa og afurðirnar m.a. etanól. „Gróft séð virðist vera möguleikar á framleiðslu allt að 50.000 tonnum af etanóli úr innlendum gerjunarmassa og hugsanlega um 700.000 tonn með fáanlegri jarðgufu. Þar með er ekki sagt að þessar leiðir væru þær hagkvæmustu í úrvinnslu lífmassa á Íslandi. Hugsanlegt er að etanólið nýtist með hagkvæmari hætti í ýmiskonar efnaframleiðslu en athuganir á þessum þáttum liggja ekki fyrir. Því er varlegt að áætla um lífmassa sem orkugjafa þangað til frekari rannsóknir og hagkvæmniathuganir liggja fyrir.“ [32]

Árið 2009 var opnuð á kurlkyndistöð á Hallormsstað sem Skógarorka ehf. rekur. Þar er viður sem fellur til við grisjun á svæðinu nýttur sem orkugjafi. Kyndistöðin er sú fyrsta sinnar tegundar hér á landi og kemur til með að þjóna bæði opinberum byggingum og heimilum á svæðinu þegar fram líða stundir. Kurlkyndistöð sem þessi er kolefnishlutlaus enda losar tré sem hefur verið kurlað og brennt einungis kolefnið sem bundið var í því. Fengi tréð að standa, deyja og fúna myndi sama magn kolefnis losna út í andrúmsloftið.[33]

Endurnýjanleg orka á Íslandi[breyta]

Ísland hefur mikla sérstöðu þegar kemur að orkumálum. Hér á landi er notuð meiri orka af hverjum íbúa en þekkist annarsstaðar og sömuleiðis er hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa óvenju hátt. Orkubúskapur þjóðarinnar byggist aðallega á jarðhita, vatnsafli og innfluttu jarðefnaeldsneyti.[34] Samkvæmt Hagstofu Íslands var heildar orkunotkun þjóðarinnar árið 2008, 227,6 PJ (petajúl). Rúmlega 80% kom frá innlendum og endurnýjanlegum orkulindum og 18% innfluttu jarðefnaeldsneyti, en þessi hlutföll eru alveg öfugt við það sem gerist annarsstaðar í heiminum.

Af innlendri orku kom 19,6% frá vatnsafli en mest eða 61,3% frá jarðhita. Notkun jarðefnaeldsneytis einskorðast að mestu við bíla- og skipaflotann eða um 16% og tæp 2% eru kol sem notuð eru í iðnaði.[35]


Íslensk stjórnsýsla[breyta]

Ísland er í samstarfi á alþjóðavettvangi um orkumál og þannig fengið tækifæri til þess að miðla reynslu og upplýsingum á þessu sviði. Í dag heyra orkumál því undir utanríkisráðuneytið sem er samvinnu við umhverfisráðuneytið og iðnaðarráðuneytið.[36] Orkustofnun er stjórnsýslustofnun orkumála í umboði stjórnvalda og gefur ráðleggingar í þeim efnum. Stofnunin aflar þekkingar um orkumál og varðveitir þann þekkingarbrunn; aflar undirstöðugagna um vatnafar og vatnsbúskap, jarðhita, náttúrufar og umhverfi; miðlar þurfandi þjóðum af þekkingu okkar í rannsóknum og nýtingu á jarðhita.[37] Kröfur um samræmda stefnu og aðgerðir á heimsvísu hafa aukist mjög og því er alþjóðlegt samstarf engu síður mikilvægt svo markmiðum verði náð. Slíkt samstarf er sérstaklega mikilvægt fyrir Ísland sem að miklu leyti byggir efnahag sinn á sjálfbærri nýtingu náttúruauðlinda og hreinni náttúru.[38]

Vinna að aukinni þekkingu og tækniþróunar á sviði endurnýjanlegrar orku hefur verið sett í forgang á Norðurlöndunum. Náttúrulegar aðstæður eru þó mjög ólíkar á milli landa eða svæða, og því misjafnt hvaða orkulindir hentar að nýta á hverjum stað. Þær orkulindir sem mest er horft til á norðurlöndum eru: vindorka, vatnsorka, jarðhiti, lífræn orka og sólarorka.[39]

Tilvísanir[breyta]

  1. http://www.landsvirkjun.is/i-orkuumraedunni/nr/780, skoðað 1.apríl 2010
  2. http://www.isor.is/Apps/WebObjects/Orkustofnun.woa/wa/dp?detail=27358&name=isor_ein_frett, skoðað 3.apríl 2010
  3. http://www.eutrainingsite.com/download/newsletter_june_2009.pdf, skoðað 1.apríl 2010
  4. http://www.landsvirkjun.is/i-orkuumraedunni/nr/780
  5. http://www.geotech.org/survey/geotech/Oil.pdf, skoðað 1.apríl
  6. http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=2687
  7. Guðmundur Pálmason, 2005
  8. Guðmundur Pálmason, 2005
  9. http://www.landogsaga.is/section.php?id=1554&id_art=1348, sótt 9.apríl 2010
  10. http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=2302
  11. http://orkustofnun.is/page/ald_orkuaudlindir, sótt 12.apríl 2010
  12. http://www.landsvirkjun.is/media/fraedsla/samk_veggspj_1_solarorka_A4.pdf, sótt 5.apríl 2010
  13. http://gamli.almenna.is/frettir/?path=Controls/8&ID=24, skoðað 14.apríl 2010
  14. https://archive.is/20120530052453/www.or.is/UmOR/Veiturogveitusvaedi/Virkjanir/Ellidaarvirkjun/, skoðað 14.apríl 2010
  15. http://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_rafmagsveitan.htm, skoðað 14.apríl 2010
  16. http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:KMQcvXaM708J:www.landsvirkjun.is/media/stodvar-landsvirkjunar/Blanda-isl.pdf+fyrsta+stórvirkjun&cd=4&hl=en&ct=clnk&client=safari, skoðað 14.apríl 2010
  17. http://os.is/Apps/WebObjects/Orkustofnun.woa/swdocument/23765/Orkumal_2006_Raforka_vefutgafa.pdf, skoðað 14.apríl 2010
  18. http://www.vindorka.com, sótt 5.apríl 2010
  19. http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=6315, sótt 5.apríl 2010
  20. http://askja.blog.is/blog/askja/entry/859303/, sótt 12.apríl 2010
  21. http://askja.blog.is/blog/askja/entry/860167/, sótt 12.apríl 2010
  22. http://askja.blog.is/blog/askja/entry/860167/, sótt 12.apríl 2010
  23. Gordon J. Aubrecht, 2006
  24. http://www.sesseljuhus.is/Template1.asp?SID_NR=556&VS=1VS1.asp, skoðað 5.apríl 2010
  25. http://tonto.eia.doe.gov/kids/energy.cfm?page=solar_home-basics
  26. http://wayback.vefsafn.is/wayback/20051101164047/www.umhverfisvefurinn.is/2/Files/Skra_0003971.pdf
  27. http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090422225847/www.sesseljuhus.is/Efni.asp?Skoda=Article&ID=778
  28. http://www.calderasybiomasa.com/is/que-es-la-biomasa/, skoðað 12.apríl 2010
  29. http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?radnr=1151568, sótt 12.apríl 2010
  30. http://www.landbunadur.is/landbunadur/wgsamvef.nsf/0/f576196d6d2cbbaf002571010047ed48/$FILE/41.pdf, sótt 12.apríl 2010
  31. http://wayback.vefsafn.is/wayback/20051101164047/www.umhverfisvefurinn.is/2/Files/Skra_0003971.pdf
  32. http://wayback.vefsafn.is/wayback/20051101164047/www.umhverfisvefurinn.is/2/Files/Skra_0003971.pdf
  33. http://www.skogarorka.is/, sótt 13.apríl 2010
  34. http://www.rammaaaetlun.is/kynningar--og-umsagnarferli/virkjunarkostir-2.-afanga/orkukostir-og-orkunotkun/, skoðað 3.apríl 2010
  35. http://www.hagstofa.is/?PageID=672&src=/temp/Dialog/varval.asp?ma=IDN02102%26ti=Orkunotkun+eftir+uppruna+1987%2D2008+++%26path=../Database/idnadur/orkumal/%26lang=3%26units=Petajoule/hlutfall, skoðað 3.apríl 2010
  36. http://www.utanrikisraduneyti.is/nyr-starfssvid/althjoda-og-oryggismal/audlinda-og-umhverfismal/orkumal/, skoðað 16.apríl 2010
  37. http://www.althingi.is/lagas/128b/2003087.html
  38. http://www.utanrikisraduneyti.is/nyr-starfssvid/althjoda-og-oryggismal/audlinda-og-umhverfismal/verkefni//nr/4552, skoðað 16.apríl 2010
  39. http://www.norden.org/is/samstarfssvith/orkumal, skoðað 1.apríl 2010

Heimildir[breyta]

  • Guðmundur Pálmason. (2005). „Jarðhitabók Eðli og nýting auðlindar“ (Hið íslenska bókmenntafélag).
  • Gordon J. Aubrecht. (2006) "Energy Physical, Environmental, and Social Impact" (Pearson Prentice Hall). ISBN 0-13-093222-1

Tenglar[breyta]