Píratar
| Píratar | |
|---|---|
 | |
| Fylgi |  3,0% |
| Formaður | Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns |
| Framkvæmdastjóri | Kristín Ólafsdóttir |
| Stofnár | 2012 |
| Stjórnmálaleg hugmyndafræði |
Borgararéttindi, friðhelgi einkalífsins, gagnsæi, upplýsinga- og tjáningarfrelsi, beint lýðræði, sjálfsákvörðunarréttur[1] |
| Einkennislitur | fjólublár |
| Sæti á Alþingi |  |
| Sæti í sveitarstjórnum |  |
| Listabókstafur | P |
| Vefsíða | www.piratar.is |
| ¹Fylgi í síðustu Alþingiskosningum | |
Píratar eru íslenskur stjórnmálaflokkur sem var stofnaður árið 2012 og sat á Alþingi frá 2013 til 2024, þar til að þau duttu út.
Píratar leggja áherslu á beint lýðræði, gagnsæi og baráttu gegn spillingu, loftslagsmál, friðhelgi einkalífs, gjaldfrjálsa grunnþjónustu og frjálsa miðlun þekkingar. Borgararéttindi eru Pírötum jafnframt hugleikin; eins og tjáningarfrelsið, óskert aðgengi að heilbrigðisþjónustu og menntun, kosningarétturinn, rétturinn til að mótmæla og sjálfsákvörðunarréttur fólks. Píratar stefna að varðveislu og útvíkkun slíkra réttindi og þeir telja að borgararéttindi tilheyri einstaklingum, réttur hvers og eins sé jafn sterkur.[2]
Stefnumál Pírata eru mótuð á sérstökum umræðu- og kosningavef flokksins, þar sem félagsfólki býðst að móta og greiða atkvæði um stefnurnar. Á vefnum er jafnframt valið á framboðslista Pírata, bæði fyrir alþingis- og sveitarstjórnarkosningar.
Saga
[breyta | breyta frumkóða]Píratar voru stofnaðir árið 2012. Birgitta Jónsdóttir og Smári McCarthy tilkynntu upphaflega um fyrirhugað framboð og formlegur stofnfundur þess fór síðan fram laugardaginn 24. nóvember 2012.[3][4] Á stofnfundinum voru samþykkt drög að lögum fyrir flokkinn og þar ákveðið að nafn hans skyldi vera Píratar (hjánefni Pirate Party Iceland).[5][6] Listabókstafur Pírata er P. [7]
Flokkurinn bauð í fyrsta skipti fram í Alþingiskosningunum 2013 undir listabókstafnum Þ[8] (sem var breytt í P 2016) og fékk 5,1% atkvæða og 3 þingmenn. Í sveitarstjórnarkosningum 2014 fengu Píratar einn mann kjörinn í Reykjavík. [9].
Fylgi Pírata mældist í skoðanakönnun MMR í apríl 2015, 32% og með mesta fylgi allra flokka á landinu.[10] Í apríl 2016 höfðu Píratar mælst stærsti flokkurinn í ár og alltaf yfir 30 prósentum. Þeir náðu metfylgi, 43%, í könnun eftir umræðu um Panamaskjölin og stjórnakreppu sem því fylgdi en fengu 14.5% atkvæða í Alþingiskosningunum þá um haustið. [11].
Píratar buðu fram í sveitarstjórnarkosningunum 2018 og hlutu kjörna fulltrúa í Reykjavík og í Kópavogi. Í Reykjavík hlutu Píratar 7,7% atkvæða og tvo borgarfulltrúa,[12] í Kópavogi fengu Píratar 6,6% og einn bæjarfulltrúa.
Eftir að ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar klofnaði 15. september 2017[13] var boðað til kosninga. Píratar buðu fram og hlutu 9,2% fylgi og 6 þingmenn.[14] Andrés Ingi Jónsson, fyrrverandi þingmaður Vinstri grænna, gekk til liðs við Pírata í febrúar 2021[15] og urðu þingmenn flokksins þá 7.
Píratar buðu fram í sveitastjórnarkosningum 2022 og bættu við sig einum borgarfulltrúa í Reykjavík með 11,63% atkvæða. Í Kópavogi fengu Píratar 9,53% atkvæða og héldu þar með einum bæjarfulltrúa.[16] Píratar buðu fram með Viðreisn og óháðum í Árborg undir nafninu Áfram Árborg þar sem Álfheiður Eymarsdóttir var oddviti og var hún kosin inn í sveitastjórn Árborgar.[17]
Í Alþingiskosningunum 2024 féll flokkurinn af þingi og hlaut einungis 3% fylgi. Einnig missti hann alla borgarfulltrúa í Reykjavík í Sveitarstjórnarkosningunum 2026 og hlaut um 2% fylgi. [18]
Í september 2025 var kosið um að flokkurinn tæki upp embætti formanns og varaformanns á aðalfundi seinna um haustið. Árið 2018 var áður kosið um að flokkurinn tæki upp formannsembætti, en tillögunni var hafnað.[19] Borgarfulltrúinn Alexandra Briem lýsti yfir áhuga, á meðan fyrrum þingflokksformaðurinn Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, þingmennirnir Halldóra Mogensen, Björn Leví Gunnarsson og bæjarfulltrúinn Sigurbjörg Erla Egilsdóttir neituðu framboði.[20][21] Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns var kjörið fyrsti formaður Pírata 29. nóvember 2025. [22]
Fylgi í Alþingiskosningum
[breyta | breyta frumkóða]| Kosningar | Atkvæði | % | Þingsæti | +/– | Sæti | Stjórnarþátttaka |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2013 | 9.648 | 5,10 | 3 / 63 |
 3 |
6. |
Stjórnarandstaða |
| 2016 | 27.466 | 14,48 | 10 / 63 |
 7 |
3. |
Stjórnarandstaða |
| 2017 | 18.053 | 9,20 | 6 / 63 |
4 |
6. |
Stjórnarandstaða |
| 2021 | 17.233 | 8,63 | 6 / 63 |
0 |
6. |
Stjórnarandstaða |
| 2024 | 6.411 | 3,02 | 0 / 63 |
6 |
8. |
Utan þings |
Kjörnir fulltrúar 2021-2024
[breyta | breyta frumkóða]Alþingi
[breyta | breyta frumkóða]Grunnstefna Pírata
[breyta | breyta frumkóða]- Gagnrýnin hugsun og upplýst stefna
- Borgararéttindi
- Friðhelgi einkalífsins
- Gagnsæi og ábyrgð
- Upplýsinga- og tjáningafrelsi
- Beint lýðræði og sjálfsákvörðunarréttur[24]
Stjórnir, nefndir og ráð
[breyta | breyta frumkóða]Framkvæmdastjórn
[breyta | breyta frumkóða]Framkvæmdastjórn Pírata er kosin á aðalfundi Pírata. Hver stjórnarmeðlimur situr í tvö ár og er hlutverkum skipt milli ára. Stjórnin sér um almenna stjórn og rekstur hreyfingarinnar.[25]
Stefnu- og málefnanefnd
[breyta | breyta frumkóða]Stefnu- og málefnanefnd er kosin á aðalfundi Pírata og veitir hreyfingunni aðstoð varðandi stefnumótun og málefnastarf. Nefndin sér um Pírataþingið sem er haldið tvisvar á ári þar sem grasrót hreyfingarinnar kemur saman til að fara yfir stefnur og málefni sem grasrótina varðar.
Fjármálaráð
[breyta | breyta frumkóða]Fjármálaráð tryggir gagnsæi, valddreifingu og vönduð bókhaldsvinnubrögð í fjármálum. Þá ber ráðið ábyrgð á gerð fjárhagsáætlunar Pírata.
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Geymd eintak“. Afrit af upprunalegu geymt þann 8 janúar 2014. Sótt 2 janúar 2014.
- ↑ „Borgararéttindi“. Píratar. 23 október 2013. Afrit af upprunalegu geymt þann 16 júlí 2021. Sótt 16 júlí 2021.
- ↑ „Píratar halda stofnfund“. mbl.is. Sótt 25. nóvember 2012.
- ↑ „Stofnfundur“. Píratapartýið. Afrit af upprunalegu geymt þann 11. desember 2024. Sótt 25. nóvember 2012.
- ↑ „Lög“. Píratar]. Afrit af upprunalegu geymt þann 27. júní 2013. Sótt 29. maí 2013.
- ↑ „Nafn Pírata“. Blogg á Dv.is, höfundur Smári McCarthy. Afrit af upprunalegu geymt þann 20. janúar 2013. Sótt 20. janúar 2013.
- ↑ „Píratar fá listabókstafinn P; af píratar.is“. Afrit af upprunalegu geymt þann 3 nóvember 2016. Sótt 24 október 2016.
- ↑ „Píratar fá Þ“. mbl.is [á vefnum]. 20. febrúar 2013, [skoðað 20-02-2013].
- ↑ http://www.mbl.is/frettir/kosningar/svf_results/
- ↑ „Geymd eintak“. Afrit af upprunalegu geymt þann 7 maí 2015. Sótt 13 maí 2015.
- ↑ 69% vilja Bjarna burt, Píratar með metfylgi Rúv. Skoðað 7. apríl 2016.
- ↑ hulda (1 júní 2018). „Úrslit borgarstjórnarkosninga 2018“. Reykjavíkurborg. Sótt 16 júlí 2021.
- ↑ Hilmarsdóttir, Sunna Kristín. „Björt framtíð slítur ríkisstjórnarsamstarfinu - Vísir“. visir.is. Sótt 16 júlí 2021.
- ↑ Hagstofa Íslands
- ↑ „Andrés Ingi til liðs við Pírata“. Píratar. 10 febrúar 2021. Afrit af upprunalegu geymt þann 16 júlí 2021. Sótt 16 júlí 2021.
- ↑ „Kosningar 2022 - Úrslit í stærstu sveitarfélögum“. www.mbl.is. Sótt 27 júní 2023.
- ↑ „Píratar og Viðreisn í samstarfi í Árborg“. www.mbl.is. Sótt 27 júní 2023.
- ↑ Niðurstaðan merki ekki endalok Pírata Vísir, sótt 17. maí 2026
- ↑ „Píratar ætla að kjósa sér formann“. www.mbl.is. Sótt 21. september 2025.
- ↑ Andrésdóttir, Iðunn (20. september 2025). „Píratar láta af flötum strúktúr og taka upp formannsembætti - RÚV.is“. RÚV. Sótt 21. september 2025.
- ↑ Sigurbjörnsdóttir, Silja Rún (21. september 2025). „Hver verður formaður Pírata?: „Ekki séns" - Vísir“. visir.is. Sótt 21. september 2025.
- ↑ Oktavía er fyrsti formaður Pírata Rúv, sótt 29. nóvember 2025
- ↑ „Alþingi“. Píratar. 16. september 2022. Afrit af upprunalegu geymt þann 27 júní 2023. Sótt 27 júní 2023.
- ↑ „Grunnstefna“. Píratar. Afrit af upprunalegu geymt þann 27 júní 2023. Sótt 27 júní 2023.
- ↑ „Reykjavík | Píratar í Reykjavík“. Píratar. 1 janúar 2023. Afrit af upprunalegu geymt þann 27 júní 2023. Sótt 27 júní 2023.
Tengt efni
[breyta | breyta frumkóða]Tenglar
[breyta | breyta frumkóða]