Nikita Krústsjov

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Nikita Krústsjov
Nikita Khruchchev Colour.jpg
Aðalritari sovéska kommúnistaflokksins
Í embætti
14. september 1953 – 14. október 1964
Persónulegar upplýsingar
Fædd(ur)

17. apríl 1894

Kalinovka, Úkraínu rússneska keisaradæminu
Dáin(n)

11. september 1971

Moskva í Sovétríkjunum
Maki Yefrosinia Krústsjova (1914–19, lést); Marusia Krústsjova (1922, skilin); Nina Kukharchuk (Krústsjova) (1923–71)
Börn Yulia (1915–81), Leonid (1917–43), Rada (1929–2016), Sergei (1935–), Elena (1937–72)
Háskóli Iðnháskólinn í Moskvu
Starf Verkfræðingur, stjórnmálamaður
Undirskrift

Níkíta Sergejvítsj Krústsjov (Níkíta Khrushchev) (17. apríl 189411. september 1971) var eftirmaður Stalíns sem aðalritari sovéska kommúnistaflokksins. Hann var litríkur persónuleiki, lítill, þybbinn og sköllóttur, og vakti oft athygli fyrir óvenjulega framkomu. Frægt varð þegar hann eitt sinn hélt ræðu á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna, fór úr öðrum skónum og lamdi honum í ræðupúltið til að leggja áherslu á orð sín. Krústsjov stóð fyrir „af-Stalínvæðingu“ Sovétríkjanna, fyrir byrjun sovéskra geimrannsókna og fyrir nokkrum frjálslyndisumbótum í innanríkismálum. Flokksfélagar Krústsjov steyptu honum af stóli árið 1964 og komu Leoníd Bresnjev til valda í hans stað.

Æviágrip[breyta | breyta frumkóða]

Krústsjov fæddist árið 1894 í þorpinu Kalinovka, sem er í dag við landamæri Rússlands og Úkraínu. Hann vann sem járnvinnslumaður á unga aldri og var lögsögumaður á meðan rússneska borgarastyrjöldin stóð yfir. Með hjálp Lazars Kaganóvítsj vann hann sig upp metorðastigann í stjórn Sovétmanna. Hann studdi hreinsanir Stalíns og staðfesti handtökur á þúsundum meintra andófsmanna. Árið 1938 sendi Stalín hann til þess að stjórna Úkraínu og Krústsjov hélt þar áfram hreinsununum. Krústsjov var aftur embættismaður í hernum þegar seinni heimsstyrjöldin braust út og vann sem milliliður á milli Stalíns og hershöfðingja hans. Eftir stríðið sneri hann aftur til Úkraínu en var síðan kvaddur til Moskvu til að gerast einn helsti ráðgjafi Stalíns.

Dauði Stalíns árið 1953 hratt af stað valdabaráttu sem Krústsjov vann að endingu. Þann 25. febrúar 1956 flutti Krústsjov á 20. flokksþingi kommúnistaflokksins „leyniræðuna“ svokölluðu þar sem hann fordæmdi hreinsanir Stalíns og harðstjórn Stalínstímans og lofaði að innleiða frjálslyndari stjórnarfar í Sovétríkjunum. Innanríkisumbætur hans, sem áttu að bæta líf óbreyttra borgara, höfðu oft lítil áhrif, sérstaklega í landbúnaði. Krústsjov vonaðist til þess að geta reitt sig á eldflaugar fyrir landvarnir Sovétríkjanna og skar því niður fjármagn til hersins sjálfs. Þrátt fyrir þennan niðurskurð var valdatíð Krústsjovs spennuþrungnasta tímabil kalda stríðsins og náði spennan hátindi í Kúbudeilunni.

Vinsældir Krústsjovs döluðu vegna vankanta í stefnumálum hans. Við þetta óx andstæðingum hans ásmegin og svo fór að þeir steyptu honum af stóli í október árið 1964. Ólíkt fyrri valdsmönnum sem höfðu beðið ósigur í valdabaráttu Sovétríkjanna var Krústsjov þó ekki tekinn af lífi, heldur var honum gefið hús á rússnesku landsbyggðinni og íbúð í Moskvu.[1] Þar bjó hann á kostnað ríkisins þar til hann lést vegna hjartagalla árið 1971.

Tengt efni[breyta | breyta frumkóða]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. „Frá völdum til einangrunar“, Vikan, 3. tbl. (18.01.1968), bls. 22.


Fyrirrennari:
Georgy Malenkov
Aðalritari sovéska kommúnistaflokksins
(1953 – 1964)
Eftirmaður:
Leoníd Bresnjev


  Þetta æviágrip er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.