Gvadelúpeyjar

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Kort sem sýnir staðsetningu Gvadelúp í Karíbahafi.

Gvadelúpeyjar (franskur framburður: [ɡwadəlup], Anttillísk kreólska: Gwadloup) er eyjaklasi í Karíbahafi, staðsett í Leewardeyjaklasanum og hluti af Litlu-Antillaeyjum. Eyjan er franskt umdæmi handan hafsins og því hluti Frakklands. Kristófer Kólumbus lenti á eyjunum í annarri ferð sinni 1493 og gaf þeim nafnið Santa María de Guadalupe de Extremadura eftir Maríulíkneski sem var í klaustri í Guadalupe í Extremadura á Spáni. Stærsta hérað og höfuðborg Gvuadelúp er Basse-Terre. Íbúafjöldi er um 443 þúsund og umdæmið hefur þjóðarlénið .gp.

Saga Gvatelúp til 1800[breyta]

Eyjan var kölluð "Karukera" (Eyja fallegra vatna) af Arawak fólki sem settist þar að um 300 eftir krist . Á 8. Öld komu Karíba frumbyggjar og drápu amer indjána á eynni. Í seinni ferð Kristófers Kólumusar til Ameríku, í nóvember 1493, varð Kristófer fyrsti Evrópubúinn til að stíga fæti á Gvadelúp, til að leita fersks vatns. Leiðangurinn nam land rétt sunnan Capesterre, en enginn settist þar að. Kólumbus er sagður hafa uppgötvað ananas á eyjunni Gvauadelúp árið 1493, þó að ávöxturinn hafði lengi verið ræktaðar í Suður-Ameríku. Hann kallaði það Piña de Indias, sem þýðir indíualdin. Á 17. öld börðust Caribs indjánar gegn spænska landnámsmönnum og yfirveguðu þá. Á næstu öld var eyjan náðu Bretar nokkrum sinnum yfirráðum á eyjunni. Efnahagurinn hnignaði þar til sykurviðskipti voru kynnt á síðustu áratugum 17. aldar. Árið 1763 voru Frakkar voru sigraðir í sjö dagastríðinu og samþykktu kröfur Kanada að láta Bretum eftur Gvadelúp, sem þeir höfðu náð í breskri innrás á Gvadelúpeyjar árið 1759. Árið 1790, í kjölfar Fransku byltinginar, er æðsti embættismaður Gvadelúp neitaði að hlýða nýjum lögum um jöfn réttindi um frelsi fólks eftir litarhafti reyndu þeir að lýsa yfir sjálfstæði, sem olli því að ólga braust út í Pointe-à-Pitre sem lagðist í rúst. Barátta milli konungssinna (sem vildu sjálfstæði) og lýðveldissinna (sem voru trúir byltingarkenndu Frakklandi) framkvæmda, endaði með sigri konungssinna sem lýstu yfir sjálfstæði árið 1791. Konungssinnar neituðu að taka á móti nýjum landstjóra skipuðum í París 1792. Árið 1793 hófst þrælauppreisn sem gerði efri stéttum nauðsynlegt snúa sér til Breta og biðja þá að hernema eyjuna. Bretland reyndi að eigna sér Gvadelúpeyjar árið 1794 og tókst á að halda stjórn frá 21. apríl þar til desember árið 1794, þegar Victor Hugues fékk Breta til að gefast upp. Hugues frelsaði þrælana. Þeir gerðu uppreisn og kveikti í þeim þrælaeigendum sem stjórnuðu sykurplantekrunum. Napoleon Bonaparte braut samkomulagið þann 20. Maí 1802 sem gerði það að verkum að þrælahald hófst í öllum nýlendum breta sem þeir hertóku í frönsku byltingunni, en þetta átti þó ekki við um Gvatelúp, Gvæjana og Haítí . Napoleon sendi því leiðangursher sinn til þess að endurheimta eyjuna frá svörtum uppreisnarmönnum. Louis Delgrès og hópur uppreisnarmanna frömdu sjálfsmorð í hlíðum Matouba eldfjallsins þegar ljóst var að innrásarliðið myndi ná yfirráðum á Gvatilúp og með því gáfust upp. Innrásarliðið drap um það bil 10.000 Gvatelúpbúa í árásinni.


  Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.