Mexíkó

Estados Unidos Mexicanos

(Fáni Mexíkó) (Skjaldarmerki Mexíkó)
Kjörorð: ekkert
Þjóðsöngur: Himno Nacional Mexicano
Höfuðborg	Mexíkóborg
Opinbert tungumál	spænska (de facto)
Stjórnarfar Forseti	{{{stjórnarfar}}} Felipe Calderón
Sjálfstæði
- - Lýst yfir	16. september 1810
- - Viðurkennt	27. september 1821
Flatarmál  • Samtals  • Vatn (%)	14. sæti 1.972.550 km² 2,5
Mannfjöldi  • Samtals (2011)  • Þéttleiki byggðar	11. sæti 113.910.608 57/km²
VLF (KMJ)  • Samtals  • á mann	áætl. 2011 1.661.000.000 millj. dala (11. sæti) 14.609 dalir (59. sæti)
Gjaldmiðill	Pesói
Tímabelti	UTC -6 til -8
Þjóðarlén	.mx
Landsnúmer	52

Mexíkó (spænska: Estados Unidos Mexicanos) er lýðveldi sambandsríkja í Norður-Ameríku. Mexíkó á landamæri að Bandaríkunum í norðri, Kyrrahafinu í vestri og suðri, Mexíkóflóa og Karíbahafi í austri og Belís og Gvatemala í suðaustri. Landið samanstendur af 31 fylki auk höfuðborgarinnar, Mexíkóborgar, sem er ein sú fjölmennasta í heimi.

Landið þekur tæplega tvær milljónir ferkílómetra, og er 14. stærsta landi heims að flatarmáli, það fimmta stærsta í Norður- og Suður-Ameríku. Íbúafjöldi er 114.658.000 og er landið því 11. fjölmennasta land í heiminum, og jafnframt fjölmennasta spænskumælandi þjóðin.

Mexikó hefur verið aðildarríki OECD síðan 1994, og er jafnframt eina aðildarríkið í Mið-Ameríku og Suður-Ameríku. Mexíkó er nýlega iðnvædd þjóð en er nú með 11. stærsta efnahag heims eftir vergri landsframleiðslu. Efnahagur landsins byggist mjög á viðskiptum við NAFTA löndin, (e. North American Free Trade Association), og er þjóðin mjög tengd Bandaríkjunum efnahagslega.

Mexíkóska byltingin

Mexíkóska bytingin hófst árið 1910 og henni lauk árið 1920. Hún hófst undir stjórn Francisco I. Madero og var þetta vopnuð barátta gegn Porfirio Díaz sem var þá búinn að vera langan tíma við nvöld. Tími Maderos á valdastóli var mjög stuttur. Hann tók við völdum árið 1911 en var myrtur árið 1913 ásamt varaforseta sínum, José María Pino Suárez, af hershöfðingjanum Victoriano Huerta og hans mönnum.

Með tímanum breyttist byltingin yfir í það að verða borgarastyrjöld. Þessi átök eru oft talin vera mikilvægasti félags- og stjórnmálalegi atburður álfunnar.

Eftir að baráttan var búin að standa yfir í langan tíma ákváðu leiðtogar hennar að gera nýja stjórnarskrá árið 1917. Eftir það átti byltingunni að ljúka, en hún stóð yfir allt til 1920, með litlum átökum þó. Sagnfræðingar vilja svo meina að byltingin hafi endað með dauða Venustiano Carranza sem gerði stjórnarskrá hersins árið 1920.

Byltingin sjálf leiddi til þess að nýr stjórnarflokkur var búinn til árið 1929 en hann hét Partido Nacional Revolucionario. Hann var svo endurnefndur árið 1946 og þá kallaður Partido Revolucionario Institucional, betur þekktur sem PRI og undir ýmsum leiðtogum hafði PRI flokkurinn völdin í ríkinu í höndum sér til ársins 2000. heimild:

Tenglar

• Menningin sem tortýmist; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1937
• Ljósmyndasafn

Heimildir

Fyrirmynd greinarinnar var að hluta til „Mexican_Revolution“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt nóvember 2012.

  Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.

s·r·b

Lönd í Norður-Ameríku

Antígva og Barbúda | Bahamaeyjar | Bandaríkin | Barbados | Belís | Dóminíka | Dóminíska lýðveldið | El Salvador | Grenada | Gvatemala | Haítí | Hondúras | Jamaíka | Kanada | Kosta Ríka | Kúba | Mexíkó | Níkaragva | Panama (að hluta) | Sankti Kristófer og Nevis | Sankti Lúsía | Sankti Vinsent og Grenadíneyjar | Trínidad og Tóbagó (að hluta)
Undir yfirráðum annarra ríkja:
Bandarísku Jómfrúaeyjar | Angvilla | Arúba | Bermúda | Bresku Jómfrúaeyjar | Caymaneyjar | Grænland | Gvadelúpeyjar | Hollensku Antillur | Martiník | Montserrat | Navassaeyja | Púertó Ríkó | Sankti Pierre og Miquelon | Turks- og Caicoseyjar