Pétur 3. Rússakeisari

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Skjaldarmerki Holstein-Gottorp-Rómanov-ætt Keisari Rússlands
Holstein-Gottorp-Rómanov-ætt
Pétur 3. Rússakeisari
Pétur 3.
Ríkisár 5. janúar 17626. júlí 1762
SkírnarnafnKarl Peter Ulrich
Fædd(ur)21. febrúar 1728
 Kíl, Holtsetalandi
Dáin(n)17. júlí 1762
 Ropsja, rússneska keisaradæminu
GröfDómkirkja Péturs og Páls, Sankti Pétursborg, Rússlandi
Konungsfjölskyldan
Faðir Karl Friðrik hertogi af Holstein-Gottorp
Móðir Heiðveig Soffía af Svíþjóð
KeisaraynjaKatrín mikla
BörnPáll 1. Rússakeisari (opinberlega; hugsanlega var hann ekki sonur Péturs í raun[1])

Pétur 3. (21. febrúar 1728 – 17. júlí 1762) (Пётр III Фëдорович eða Pjotr III Fjodoróvitsj á rússnesku) var keisari Rússlands í sex mánuði árið 1762. Hann fæddist í Kíl undir nafninu Karl Peter Ulrich og var einkabarn Karls Friðriks hertoga af Holstein-Gottorp (sonar Heiðveigar Soffíu af Svíþjóð, dóttur Karls 11. Svíakonungs) og Önnu Petrovnu (elstu eftirlifandi dóttur Péturs mikla). Þar sem Pétur var þýskur og kunni rússnesku varla var hann sem keisari mjög hlynntur Prússum og uppskar fyrir það miklar óvinsældir í Rússlandi. Pétri var steypt af stóli og hann mögulega myrtur í samsæri konu sinnar, sem gerðist síðan sjálf keisaraynja Rússlands undir nafninu Katrín 2. og ríkti næstu þrjátíu árin. Einnig er þó hugsanlegt að Pétur hafi verið drepinn þegar hann réðst á lífvörð sinn í fangavist eftir valdarán Katrínar.[2]

Valdatíð[breyta | breyta frumkóða]

Pétur varð keisari þann 5. janúar árið 1762 á mjög afdrifaríkum tíma: Rússar voru í miðju sjö ára stríðinu og höfðu nýlega unnið afgerandi sigur gegn Friðrik mikla, konungi Prússlands, í orrustunni við Kunersdorf. Staðan var svört fyrir Prússa og Friðrik var vonlítill um sigur[3] þegar fréttir bárust af því að Elísabet Rússakeisaraynja væri látin og hinn þýskættaði Pétur sestur á keisarastól í Rússlandi. Pétur var mikill aðdáandi Friðriks mikla og var því fljótur að semja um frið við Prússa. Rússar skiluðu Prússum öllu því landi sem þeir höfðu hertekið í stríðinu og gengu síðan í bandalag við þá gegn Austurríkismönnum. Friðarskilmálarnir voru í svo miklu ósamræmi við bága hernaðarstöðu Prússlands á þessum kafla stríðsins að Friðrik kallaði þá „Brandenborgarkraftaverkið“.

Rússar voru eðlilega öskureiðir Pétri fyrir að gefast upp á stríði sem Rússland var í þann mund að vinna án þess að ríkið fengi neitt fyrir sinn snúð. Pétur varð því mjög óvinsæll meðal rússnesku hástéttanna og svo fór að honum var steypt af stóli eftir aðeins sex mánuði á valdastól af samsærismönnum sem studdu eiginkonu Péturs, Katrínu. Katrín var þýsk eins og Pétur en hún hafði lagt sig mun betur fram við að aðlagast rússneskri menningu og tungu og var því mun betur liðin. Pétur var neyddur til að segja af sér þann 28. júní og var síðan fluttur til hallarinnar Ropsja suðvestan við Pétursborg. Þar lést Pétur þann 17. júlí sama ár en óvíst er hvernig dauða hans bar að.

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Zagare, Liena. „Dangerous Liaisons". (Arts+). The New York Sun.: 15. Skoðað 17. febrúar 2016. „[...] it is very strongly suggested, that the later Romanovs were not, in fact, Romanovs."
  2. Simon Dixon, Catherine the Great (London 2009) 124-125.
  3. David Fraser, Frederick the Great. King of Prussia (London: Allen Lane, 2000), bls. 419.


Fyrirrennari:
Elísabet
Keisari Rússlands
(9. júlí 176217. nóvember 1762)
Eftirmaður:
Katrín 2.