Listi yfir leiðarstjörnur

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Kort sem sýnir leiðarstjörnur á norðurhveli jarðar

Leiðarstjörnur geta verið stjörnur eða plánetur sem notaðar eru fyrir staðarákvörðun í stjarnsiglingafræði. Af þeim um 6000 stjörnum sem sýnilegar eru á himinhvolfinu hafa stofnanirnar Nautical Almanac Office og US Naval Observatory valið 57 stjörnur sem henta til staðarákvörðunar vegna staðsetningar og birtustigs, auk Pólstjörnunnar. Staða þessara stjarna miðað við dagsetningu og tíma dags er gefin út árlega í almanakinu Nautical Almanac. Frá 1958 hafa stofnanirnar gefið almanakið út í sameiningu. Þessar leiðarstjörnur eru dreifðar um 38 stjörnumerki og ná frá 70° suðlægrar breiddar að 89° norðlægrar breiddar. Margar af þessum stjörnum eru þekktar leiðarstjörnur frá fornu fari.

Tafla[breyta | breyta frumkóða]

Í fyrsta dálki er talan sem notuð er í ýmsum útgáfum til að einkenna viðkomandi stjörnu. Þar á eftir kemur almennt heiti, síðan Bayer-heiti og síðan merking nafnsins. Þá kemur staðsetning stjörnunnar sett fram sem miðbaugshnit (tímahorn og stjörnubreidd) og þar á eftir birtustig hennar.

Nr. Almennt
heiti
Bayer-heiti Merking Tímahorn Stjörnubreidd Birtustig
1 Alpheratz Andromedae αα Andromedae nafli hestsins 358 29N 29° 2.06
2 Ankaa Phoenicis αα Phoenicis fönix 354 -42S 42° 2.37
3 Schedar Cassiopeiae αα Cassiopeiae brjóst (Kassíópeiu) 350 56N 56° 2.25
4 Diphda Ceti ββ Ceti froskur 349 -18S 18° 2.04
5 Achernar Eridani αα Eridani endi fljótsins (Fljótið) 336 -57S 57° 0.50
6 Hamal Arietis αα Arietis fullvaxið lamb 328 23N 23° 2.00
7 Acamar Eridani θθ Eridani önnur mynd orðsins Achernar 316 -40S 40° 3.2
8 Menkar Ceti α α Ceti nös (hvalsins) 315 4N 04° 2.5
9 Mirfak Persei α α Persei olnbogi Sjöstirnisins 309 50N 50° 1.82
10 Aldebaran Tauri αα Tauri fylgjandi (Sjöstirnisins) 291 16N 16° 0.85 var
11 Rígel Orionis β β Orionis fótur (vinstri fótur veiðimannsins) 282 -8S 08° 0.12
12 Kapella Aurigae α α Aurigae lítil huðna 281 46N 46° 0.71
13 Bellatrix Orionis γγ Orionis kvenstríðsmaður 279 6N 06° 1.64
14 Elnath Tauri ββ Tauri sem stangar með hornunum 279 29N 29° 1.68
15 Alnilam Orionis εε Orionis perlufesti 276 -1S 01° 1.70
16 Betelgás Orionis αα Orionis handarkriki (veiðimannsins) 271 7N 07° 0.58 var
17 Kanópus Carinae αα Carinae borg í Egyptalandi hinu forna 264 -53S 53° −0.72
18 Síríus Canis Majoris αα Canis Majoris sú sem brennir 259 -17S 17° −1.47
19 Adhara Canis Majoris εε Canis Majoris jómfrúrnar 256 -29S 29° 1.51
20 Prókíon Canis Minoris αα Canis Minoris fyrir hundinn (rís á undan hundastjörnunni Síríus) 245 5N 05° 0.34
21 Pollúx Geminorum β β Geminorum annar sonur Seifs (Kastor, α Gem, er hinn) 244 28N 28° 1.15
22 Avior Carinae εε1 Carinae tilbúið nafn 234 -59S 59° 2.4
23 Suhail Velorum λλ Velorum stytting á Al Suhail sem er eitt arabískt heiti á Kanópus 223 -43S 43° 2.23
24 Miaplacidus Carinae ββ Carinae stillt vötn 222 -70S 70° 1.70
25 Alphard Hydrae α α Hydrae stök stjarna í lagarorminum 218 -9S 09° 2.00
26 Regúlus Leonis α α Leonis furstinn 208 12N 12° 1.35
27 Dubhe Ursae Majoris αα1 Ursae Majoris bakið á birninum 194 62N 62° 1.87
28 Denebola Leonis β β Leonis hali ljónsins 183 15N 15° 2.14
29 Gienah Corvi γ γ Corvi hægri vængur hrafnsins 176 -17S 17° 2.80
30 Acrux Crucis αα1 Crucis dregið af Bayer-heitinu 174 -63S 63° 1.40
31 Gacrux Crucis γγ Crucis dregið af Bayer-heitinu 172 -57S 57° 1.63
32 Alioth Ursae Majoris ε ε Ursae Majoris annað heiti Kapellu 167 56N 56° 1.76
33 Spíka Virginis α α Virginis maískólfur 159 -11S 11° 1.04
34 Alkaid Ursae Majoris η η Ursae Majoris leiðtogi dætra líkbaranna 153 49N 49° 1.85
35 Hadar Centauri β β Centauri löpp mannfáksins 149 -60S 60° 0.60
36 Menkent Centauri θ θ Centauri öxl mannfáksins 149 -36S 36° 2.06
38 Rigil Kentaurus Centauri αα1 Centauri löpp mannfáksins 140 -61S 61° −0.01
37 Arktúrus Bootis αα Bootis vörður bjarnarins 146 19N 19° −0.04 var
39 Zubenelgenubi Librae α α Librae syðri kló (sporðdrekans) 138 -16S 16° 3.28
40 Kochab Ursae Minoris β β Ursae Minoris stytt útgáfa af „norðurstjarnan“ (þegar hún var það, frá um 1500 f.Kr. – 300 e.Kr.). 137 74N 74° 2.08
41 Alphecca Corona Borealis α α Corona Borealis sú daufa (í kórónunni) 127 27N 27° 2.24
42 Antares Scorpii αα Scorpii jafningi Aresar (í lit) 113 -26S 26° 1.09
43 Atria Trianguli Australis αα Trianguli Australis dregið af Bayer-heiti 108 -69S 69° 1.92
44 Sabik Ophiuchi η η Ophiuchi annar sigurvegari 103 -16S 16° 2.43
45 Shaula Scorpii λ λ Scorpii snúinn hluti af hala sporðdrekans 097 -37S 37° 1.62
46 Rasalhague Ophiuchi α α Ophiuchi höfuð slöngutemjarans 096 13N 13° 2.10
47 Eltanin Draconis γ γ Draconis höfuð drekans 091 51 N 51° 2.23
48 Kaus Australis Sagittarii ε ε Sagittarii syðri hluti boga bogmannsins 084 -34S 34° 1.80
49 Blástjarnan Lyrae α α Lyrae 081 39N 39° 0.03
50 Nunki Sagittarii σ σ Sagittarii stjörnumerki borgarinnar helgu (Eridu) 076 -26S 26° 2.06
51 Altair Aquilae α α Aquilae fljúgandi örn eða gammur 063 9N 09° 0.77
52 Páfuglinn Pavonis α α Pavonis Dregið af nafni stjörnumerkisins 054 -57S 57° 1.91
53 Deneb Cygni αα Cygni stél hænunnar 050 45N 45° 1.25
54 Enif Pegasi εε Pegasi snoppa hestsins 034 10N 10° 2.40
55 Al Na'ir Gruis αα Gruis sú bjarta (í sporði suðurfisksins) 028 -47S 47° 1.74
56 Fomalhaut Piscis Austrini α α Piscis Austrini munnur suðurfisksins 016 -30S 30° 1.16
57 Markab Pegasi α α Pegasi söðull (Pegasosar) 014 15N 15° 2.49
99* Pólstjarnan Ursae Minoris αα Ursae Minoris pólstjarnan 319 89N 89° 2.01 var