Bambus

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Bambus
Bambusskógur í Kyoto í Japan
Bambusskógur í Kyoto í Japan
Vísindaleg flokkun
Ríki: Jurtaríki (Plantae)
Skipting: Dulfrævingar (Magnoliophyta)
Flokkur: Einkímblöðungar (Liliopsida)
Ættbálkur: Grasættbálkur (Poales)
Ætt: Grasaætt (Poaceae)
Undirætt: Bambusoideae
Luerss. (1893)
Fjölbreytni
>1,400 tegundir i 115 ættkvíslum
Yfirættir
Samheiti

Bambus (fræðiheiti: Bambusoideae) er undirætt stórvaxinna hitabeltisjurta af grasaætt með holum stönglum.

Skipting í ættflokka[breyta | breyta frumkóða]

Ættartré bambus innan BOP clade grasa, eins og lagt hefur verið til með rannsóknum á Poaceae í heild[1] og á bambus sérstaklega.[2].

BOP clade

Bambusoideae


Bambuseae (viðarkenndur hitabeltis bambus)



Olyreae (jurtkenndur bambus)




Arundinarieae (viðarkenndur bambus frá tempraða beltinu)




Pooideae




Oryzoideae



Útbreiðsla[breyta | breyta frumkóða]

Útbreiðsla bambus

Bambustegundir finnast í mismunandi loftslagi, frá köldum fjöllum til heitra hitabeltissvæða. Þær vaxa þvert yfir Austur-Asíu, frá 50°N breiddargráðu í Sakhalin[3] til Norður-Ástralíu og vestur til Himalajafjalla á Indlandi.[4] Einnig vaxa þær í Afríku sunnan Sahara,[5] og í Ameríku frá suðvesturríkjum Bandaríkjanna[6] suður til Argentínu og Síle, með suðlægasta útbreiðslu við 47°S breiddargráðu. Á meginlandi Evrópu er ekki vitað um neinar innfæddar tegundir bambus.[7]

Ræktun og nytjar[breyta | breyta frumkóða]

Bambus er ræktaður um nær allann heim bæði til skrauts og nytja (viður, pappír, trefjar í fatnað, grasalækningar og mat). Á Íslandi hefur Gulbambus verið ræktaður í áratugi.[8]

Vaxtargerðir[breyta | breyta frumkóða]

Það eru tvær megin gerðir af bambus; hnaus(ekki ágengur) og skriðull. Hnaus-gerðin, eins og til dæmis ættkvíslinni Fargesia, vaxa í stórum og þéttum hnausum og breiðast tiltölulega hægt út. Rótarkerfið í stökum hnaus getur verið víðáttumikið og keppt kröftuglega við nærliggjandi plöntur. Skriðull bambus eins og í ættkvíslinni Phyllostachys getur hinsvegar verið mjög ágengur og tekið yfir stór svæði á stuttum tíma.

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. Grass Phylogeny Working Group II (2012), „New grass phylogeny resolves deep evolutionary relationships and discovers C4 origins". New Phytologist. 193 (2): 304–312. doi:10.1111/j.1469-8137.2011.03972.x ISSN 0028646X
  2. Kelchner S, Bamboo Phylogeny Working Group (2013), „Higher level phylogenetic relationships within the bamboos (Poaceae: Bambusoideae) based on five plastid markers". (PDF) Molecular Phylogenetics and Evolution. 67 (2): 404–413. doi:10.1016/j.ympev.2013.02.005 ISSN 10557903
  3. Newell, J 2004, „Chapter 11: Sakhalin Oblast". The Russian Far East: A Reference Guide for Conservation and Development. McKinleyville, California: Daniel & Daniel. bls: 376, 384–386, 392, 404. Skoðað 18. júní.
  4. Bystriakova, N.; Kapos, V.; Lysenko, I. og Stapleton, C. M. A. september, „Distribution and conservation status of forest bamboo biodiversity in the Asia-Pacific Region". Biodiversity and Conservation. 12 (9): 1833–1841. doi:10.1023/A:1024139813651 Skoðað 12. ágúst 2009.
  5. „Gorillas get drunk on bamboo sap". The Daily Telegraph. 23. mars. Skoðað 12. ágúst 2009.
  6. „Arundinaria gigantea (Walt.) Muhl. giant cane". PLANTS Database. (USDA).
  7. editor-in-chief, Anthony Huxley, editor, Mark Griffiths, managing editor, Margot Levy. (1992), in Huxley, A..New RHS Dictionary of Gardening. Macmillan New RHS Dictionary of Gardening. ISBN 0-333-47494-5
  8. Garðblómabókin eftir Hólmfríði A. Sigurðardóttir 2005
  Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.