Regensburg

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Skjaldarmerki Regensburg Lega Regensburg í Þýskalandi
Wappen Regensburg.svg
Karte regensburg in deutschland.png
Upplýsingar
Sambandsland: Bæjaraland
Flatarmál: 80,76 km²
Mannfjöldi: 135.520 (31. des 2010)
Þéttleiki byggðar: 1.678/km²
Hæð yfir sjávarmáli: 343 m
Vefsíða: www.regensburg.de

Regensburg er fimmta stærsta borgin í Bæjaralandi í Þýskalandi með 135 þúsund íbúa og er vaxandi. Regensburg er helst þekkt fyrir iðnað (bílaverksmiðjur, rafeindatækni), en einnig fyrir Walhalla, þekktustu frægðarhöll Þýskalands. Miðborgin er á heimsminjaskrá UNESCO.

Orðsifjar[breyta]

Miðborg Regensburg. Péturskirkjan er mjög áberandi. Í forgrunni er Dóná og gamla steinbrúin.

Regensburg hét áður Reginesburg og er dregið af latneska heitinu Castra Regina, sem merkir Herstöð drottingar hjá Rómverjum. Þaðan fær einnig áin Regen nafn sitt. Um stutta stund var rómverska borgin einnig kölluð Ymbripolis, sem merkir Regnborgin (ymbria = regn, polis = borg). Í beinni þýðingu er það Regensburg á þýsku. [1]

Lega[breyta]

Regensburg liggur við Dóná í héraðinu Oberpfalz, sem er nokkuð miðsvæðis í Bæjaralandi. Næstu borgir eru Ingolstadt fyrir suðvestan (50 km), Nürnberg fyrir norðvestan (70 km) og München fyrir sunnan (80 km). Borgin stendur við samflæði Dónár, Naab og Regen, einmitt á þeim punkti sem Dóná nær allra nyrst í rennsli sínu í Evrópu.

Skjaldarmerki[breyta]

Skjaldarmerki Regensburg er tveir hvítir lyklar í kross á rauðum skildi. Lyklarnir vísa til lykla Péturs postula, en hann er verndardýrlingur Regensburg. Lyklarnir koma fyrst fyrir 1395. Rauður og hvítur eru litir borgarinnar.

Söguágrip[breyta]

Gamall rómverskur varðturn innbyggður í nútímahús

Borgin á uppruna sinn í rómversku hervirki sem reist var 79 e.Kr. að tilstuðlan Markúsar Árelíusar keisara. Reyndar mun keltneskt þorp hafa verið þar í grennd sem hét Ratisbona. Virkið var við norðurlandamæri Rómaríkis og átti að vakta samflæði ánna í Dóná. Rómverjar yfirgáfu staðinn ca. árið 400 og fluttu þá bæjarar þangað. Á 13. öld var Regensburg með stærri og ríkari borgum þýska ríkisins vegna verslunar. Frá þessum tíma (og næstu aldir) voru miklar byggingar reistar í borginni. 1542 ákvað borgarráðið að taka siðaskiptum og hafna kaþólskri trú. Það hindraði þó ekki keisarana til að halda ríkisþing í borginni frá og með 1594. Í 30 ára stríðinu var borgin hertekin af Svíum, en jafnharðan frelsuð af keisaraher. 1803 fór síðasta ríkisþingið fram í borginni. Í því var þýska ríkið lagt niður. Í stríðinu gegn Napoleon 1809 settist austurrískur her að í Regensburg, en Napoleon sjálfur lét skjóta á borgina í þrjá daga samfleytt og hertók hana síðan. Í því ferli særðist hann og var það eina sárið sem Napoleon hlaut á öllum sínum herstjórnarferli. Í kjölfarið var Regensburg sameinuð Bæjaralandi. Í heimstyrjöldinni síðari var stór hluti borgarinnar eyðilagður í loftárásum, aðallega Messerschmidt flugvélaverksmiðjurnar. Miðborgin slapp hins vegar nær alveg. Í stríðslok var borgin hertekin af bandarískum her. Eftir stríð óx borgin á ný, enda blómlegur iðnaður þar vegna hafnarinnar í ánni Dóná. 2006 var miðborgin sett á heimsminjaskrá UNESCO.

Íþróttir[breyta]

Maraþonhlaup (og hálfmaraþon) er þreytt sunnudag eftir uppstigningardag.

Í ágúst fer fram þríþraut og einnig hin nátengda aflraunakeppni járnmaðurinn (Ironman Regensburg).

Arberradmarathon er heiti á hjólreiðakeppni sem fram fer í júlí. Þátttakendur eru 6.000 og eru hjólaðir 250 km til fjallanna Bayerischer Wald. Þar heitir hæsti tindurinn Arber og þaðan er nafnið dregið.

Vinabæir[breyta]

Regensburg viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:

Frægustu börn borgarinnar[breyta]

  • (1547) Don Juan d´Austria (sonur Karls V. keisara), hershöfðinginn sem sigraði Tyrki í sjóorrustunni við Lepanto 1571
  • Frægustu heiðursborgarar eru Benedikt 16. (núverandi páfi) og Franz Josef Strauss stjórnmálamaður og forsætisráðherra Bæjaralands til langs tíma.

Byggingar og kennileiti[breyta]

Ostentor er gamalt borgarhlið frá miðöldum
  • Walhalla (Valhöll) er þekktasta frægðarhöll Þýskalands. Þar eru fjölmargir Þjóðverjar heiðraðir með brjóstmyndum og minnistöflum.
  • Péturskirkjan í Regensburg er dómkirkja og helsta kennileiti borgarinnar.
  • Steinbrúin í Regensburg var reist á 12. öld og var eina brúin yfir Dóná í Regensburg í 800 ár.
  • Ostentor er gamla borgarhliðið í austri. Það var reist ca. 1300 til varnar borginni. Múrarnir sjálfir eru horfnir í dag. Turninn er fimm hæða hár með tvo minni turna sitt á hvora hlið. Inni í turninum má enn sjá skotglugga og sót af gömlu púðri. Turninn hefur ekkert breyst síðan á miðöldum.

Tilvísanir[breyta]

  1. Geographische Namen in Deutschland, Duden, 1993, bls. 219.

Heimildir[breyta]

Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist