Bæjaraland

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Fáni Bæjaralands Skjaldarmerki Bæjaralands
Flagge von Bayern
Landeswappen Bayern
Kjörorð
Upplýsingar
Opinbert tungumál: þýska
Höfuðstaður: München
Stofnun:
Flatarmál: 70.555,19 km²
Mannfjöldi: 12,604 milljón (31. des 2013)
Þéttleiki byggðar: 179/km²
Vefsíða: Bayern.de
Stjórnarfar
Forsætisráðherra: Horst Seehofer (CSU)
Lega
Deutschland Lage von Bayern.svg

Bæjaraland eða Býjaraland (þýska Freistaat Bayern, enska og latneska Bavaria) er syðsta sambandsland Þýskalands. Það er næstfjölmennasta sambandslandið með 12,6 milljón (31. desember 2013) (á eftir Norðurrín-Vestfalíu). Höfuðborgin er München. Bæjaraland liggur að sambandslöndunum Baden-Württemberg í vestri, Hessen í norðvestri, Þýringalandi (Thüringen) og Saxlandi (Sachsen) í norðri. Auk þess á Bæjaraland landamæri að Tékklandi í norðaustri og Austurríki í suðri. Allra syðst eru Alpafjöll. Aðrar náttúru- og menningarperlur má nefna kastalann Neuschwanstein, skíðabæinn Garmisch-Partenkirchen, meginhluti Dónár innan Þýskalands, Zugspitze (hæsta fjall Þýskalands), miðaldabæinn Rothenburg ob der Tauber, o.m.fl.

Orðsifjar[breyta]

Orðið Bayern er upprunnið af hinum gallneska þjóðflokk bojara (Bajuwaren) sem fluttust inn í héraðið frá Bæheimi eftir fall Rómaveldis. Brátt var héraðið kallað Baiern, en Lúðvík I konungur Bæjara lét breyta rithættinum í Bayern um 1833 er hann innleiddi bókstafinn y úr gríska stafrófinu (sonur hans var þá konungur Grikklands).

Fánar og skjaldarmerki[breyta]

Bæjaraland á sér tvö flögg. Blá-hvítu tíglarnir og blá-hvítu rendurnar. Það var Lúðvík I konungur Bæjaralands sem innleiddi þau bæði á 19. öld. Næstelsti sonur hans varð konungur Grikklands 1833 og þar eru þjóðarlitirnir blár og hvítur. Því ákvað hann að þetta skyldu einnig vera litir Bæjaralands. Skjaldarmerkið samanstendur af 6 táknum. Gullna ljónið sem er tákn fyrir Wittelsbach-ættina. Tindarnir þrír standa fyrir héröðin í Frankalandi. Bláa dýrið stendur fyrir kjarnasvæðið, Altbayern. Svörtu ljónin þrjú standa fyrir Sváfaland (Schwaben). Blá-hvítu tíglarnir standa fyrir Bæjaraland sem sambandsland. Loks er kórónan efst, en hún stendur fyrir frelsi fólksins eftir að konungdómurinn lagðist niður í Bæjaralandi 1918.

Saga Bæjaralands[breyta]

Suðurhluti landsins var hluti Rómaveldis til forna. Eftir fall Rómverja fluttust germanskir bajuvarar inn í héraðið og blönduðust leifum Rómverja og öðrum germönum. Héraðið var nefnt Bayern (Bæjaraland) eftir þeim. Bæjaraland var hluti af stórríki Karlamagnúsar og lenti í austasta ríkinu (Austrien) er því var skipt og varð Bæjaraland hertogadæmi. Upp úr því myndaðist víðáttumikið landnám til austurs, inn í núverandi Austurríki, sem nefnt var Ostmark (Ostarichi) og síðar Austurríki. Bayern er hertogadæmi til 1806 er Napoleon breytti því í konungsríki. Lúðvík I konungur gerði München að lista- og háskólaborg. Konungdómurinn lagðist niður 1918 eftir tapið í heimstyrjöldinni fyrri og breyttist í fríríki innan Weimar-lýðveldisins. Eftir seinni heimstyrjöldina hertóku Bandaríkjamenn landið og héldu því til 1949, er Bæjaraland varð hluti af nýstofnuðu sambandslýðveldi Þýskalands.

Borgir[breyta]

Röð Borg Íbúar Ath.
1 München 1,3 milljónir Höfuðborg Bæjaralands og 3. stærsta borg Þýskalands
2 Nürnberg 503 þús
3 Ágsborg 263 þús Á þýsku: Augsburg
4 Würzburg 133 þús
5 Regensburg 133 þús
6 Ingolstadt 123 þús
7 Fürth 114 þús
8 Erlangen 104 þús
9 Bayreuth 72 þús
10 Bamberg 69 þús

Heimildir[breyta]

Fyrirmynd greinarinnar var „Bayern“ á þýsku útgáfu Wikipedia. Sótt janúar 2010.