Vesturfarar

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Ljósmynd af Vesturförum um borð í skipinu Vesturfari tekin af Sigfúsi Eymundssyni.

Vesturfarar voru Íslendingar sem héldu til Brasilíu, Kanada og Bandaríkjanna á ofanverðri 19. öld og stóðu fólksflutningarnir allt fram að fyrri heimstyrjöld eða frá 1870 til 1914. Mestir voru þeir þó á seinni hluta 19. aldar. Ástæður fólksflutninganna voru margvíslegar, oftast voru þær fjárhagslegar, veðurfarslegar og tengdust skort á landrými (eða vistarbandinu), óánægja með gang sjálfstæðisbaráttunnar og stundum einnig ævintýraþrá. Talið er að um 15 þúsund Íslendinga eða 20% þjóðarinnar hafi farið vestur og ekki snúið aftur.

Aðdragandi[breyta | breyta frumkóða]

Fyrstu Íslendingarnir sem fóru vestur voru mormónar á árunum 1855-1860. Þá fóru sextán íslenskir mormónar vestur og töluvert fleiri fylgdu á eftir.[1][2]

Bændur í Þingeyjarsýslu voru sérlega áhugasamir um framfarir ýmis konar og töluðu um sín á milli að nema land annars staðar, kannski á Grænlandi. Einar Ásmundsson í Nesi, leiðtogi bændanna, lagði þá til að haldið yrði til Brasilíu þar sem heitara loftslag væri. Fjórir menn héldu af stað 1863 til að kanna möguleika á fjöldaflutningum og árið 1873 höfðu yfir 500 manns skráð sig. En ekkert varð úr flutningum. 34 manns fóru þó á eigin spýtum.

Veðurfar[breyta | breyta frumkóða]

Rannsóknir á veðurfari á Íslandi hafa sýnt að nokkuð kalt skeið varaði frá 13. öld og fram á lok 19. aldar.[3][4] Á Vesturfaratímabilinu var oft hart í ári Íslandi. Það kom fyrir að hafís og kuldi á sumrin, drógu úr grassprettu sem varð svo aftur til þess að ekki var nóg hey handa skepnum. Þá urðu vetrarhörkur, með tilheyrandi frosti og stormum og snjóþyngslum. Sérstaklega var 9. áratugur 19. aldar kaldur og þá fór líkega mikill fjöldi Íslendinga vestur.

Eldgos í Öskju þann 29. mars 1875 hafði einnig mikið að segja, enda lagðist aska og ryk yfir stóran hluta norðausturhluta Ísland. Árið 1878 var mikið harðindaár á Íslandi, þá gaus Hekla og til að bæta gráu ofan á svart lá hafís við norðurhluta landsins stóran part úr ári. Árið 1882 var mjög kalt, grassprettan var afleit og hafði það mikil áhrif á búskap manna.[5]

Íslendingabyggðir[breyta | breyta frumkóða]

Kort sem sýnir dreifingu fólks af íslenskum ættum í Norður-Ameríku.

Vesturfaraskrá, sem var gefin út 1983, telur nöfn 14.268 Íslendinga sem að mestu eru tekin af farþegalistum skipa, en hún er ekki tæmandi. Meðal þekktustu íslensku vesturfaranna var skáldið Stephan G. Stephansson sem fluttist tvítugur að aldri vestur með fjölskyldu sinni og lifði það sem eftir var ævinnar. Margir Íslendingar fluttust til Kanada og þá sérstaklega til Gimli í Kanada þar sem Íslendingabyggðin Nýja Ísland var stofnuð árið 1875. Annar þekktur Íslendingur sem fór vestur var Einar H. Kvaran. Sigfús Eymundsson bóksali og ljósmyndari var mikilvirkur við að skipuleggja skipaferðir og selja Íslendingum farmiða vestur.

Tímaás[breyta | breyta frumkóða]

  • 1876 2. júlí - Útflutningaskipið „Verona“ lagði af stað frá Akureyri með allt að 800 vesturfara.

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

Heimild[breyta | breyta frumkóða]

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist

Úr tímaritum[breyta | breyta frumkóða]

  Þessi sögugrein sem tengist Íslandi er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.