Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)
| Sósíalistaflokkur Íslands | |
|---|---|
.svg){kind=logo} | |
| Leiðtogi | Sæþór Benjamín Randalsson |
| Stofnár | 2017 |
| Stofnandi | Gunnar Smári Egilsson |
| Stjórnmálaleg hugmyndafræði |
sósíalismi |
| Einkennislitur | rauður |
| Listabókstafur | J |
| Vefsíða | sosialistaflokkurinn.is |
Sósíalistaflokkur Íslands, oftast kallaður Sósíalistaflokkurinn, er íslenskur sósíalískur stjórnmálaflokkur sem var stofnaður 1. maí 2017 af um 1.250 stofnfélögum.[1][2]
Áherslumál
[breyta | breyta frumkóða]Aðaláherslumál flokksins eru mannsæmandi kjör (laun, atvinnuleysisbætur, lífeyrir, námslán o.fl.), aðgengi að öruggu og ódýru húsnæði, gjaldfrjálst heilbrigðiskerfi, stytting vinnuvikunnar og enduruppbygging skattheimtunar (hærri álögur á auðmenn og lægri á verkafólk).[3]
Saga og flokksskipulag
[breyta | breyta frumkóða]Flokkurinn var stofnaður 1. maí 2017.[1] Bráðabirgðastjórn var kosin á stofnfundinum til að undirbúa sósíalistaþing. Þingið fór fram 20. janúar 2018.[3] Þar var ákveðið að flokkurinn yrði stjórnaður af þremur stjórnum — framkvæmdastjórn, málefnastjórn og félagastjórn — og velur hver stjórn formann úr sínum hópi.[4]
Innri átök komu upp í flokknum vorið 2025. Á aðalfundi flokksins þann 24. maí 2025 hlaut þáverandi formaður framkvæmdastjórnar, sem gegnt hafði embættinu í átta ár, ekki endurkosningu. Ný framkvæmdastjórn var kjörin — sjö nýir fulltrúar ásamt Sæþóri Benjamín Randalsyni og Hallfríði Þórarinsdóttur sem höfðu bæði setið í framkvæmdastjórn frá 2024. Sæþór tók við sem formaður hennar.[5][6] Í kjölfarið sagði Sanna Magdalena Mörtudóttir, pólitískur leiðtogi flokksins, af sér þann 26. maí 2025.[7]
Umræða um alþjóðamál
[breyta | breyta frumkóða]Sumir áhrifamenn innan flokksins, meðal annars núverandi formaður framkvæmdastjórnar Sæþór Benjamín Randalsson og Karl Héðinn Kristjánsson ritari framkvæmdastjórnarinnar, hafa hrósað stjórnum og leiðtogum ríkja á borð við Kína og Rússland, einkum varðandi innviðafjárfestingar og árangur við að draga úr fátækt. Sósíalistaflokkurinn segir þó viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð. Í viðtali við Vísi í desember 2025 sagði Sæþór Benjamín að áhugi sósíalista af þessum ríkjum skýrðist af „forvitni um hvernig öll kerfi heimsins vinni".[8]
Framboð
[breyta | breyta frumkóða]Alþingiskosningar 2017
[breyta | breyta frumkóða]Flokkurinn ákvað að bjóða ekki fram fyrir Alþingiskosningar 2017 heldur einbeita sér að uppbyggingarstarfi og hafa áhrif með öðru móti.
Sveitarstjórnarkosningar 2018
[breyta | breyta frumkóða]Á flokksfundi 1. maí 2018 tilkynnti flokkurinn að hann myndi bjóða fram í sveitarstjórnarkosningunum 2018 í Reykjavík og Kópavogi.[9] Flokkurinn hlaut tæp 3,2% atkvæða í Kópavogi og engan mann, en 6,4% einn fulltrúa í Reykjavík, Sönnu Magdalenu Mörtudóttur.
Alþingiskosningar 2021
[breyta | breyta frumkóða]Sósíalistaflokkur Íslands, bauð fram í öllum kjördæmum landsins í alþingiskosningunum 2021. Flokkurinn byggir á flötu valdastigveldi, þar sem efstu frambjóðendur í hverju kjördæmi gegndu hlutverki helstu talsmanna.[10] Gunnar Smári Egilsson leiddi flokkinn í þeim kosningunum. Efstu frambjóðendur í kjördæmunum voru:
- Reykjavík norður (RN): Gunnar Smári Egilsson
- Reykjavík suður (RS): Katrín Baldursdóttir
- Suðurkjördæmi (SV): María Pétursdóttir
- Norðvesturkjördæmi (NV): Helga Thorberg
- Norðausturkjördæmi (NA): Haraldur Ingi Haraldsson
- Suðvesturkjördæmi (SJ): Guðmundur Auðunsson
Flokkurinn hlaut 8.181 atkvæði, sem jafngilti 4,1% af heildaratkvæðafjölda. Sósíalistaflokkurinn fékk engan fulltrúa kjörinn á Alþingi[11].
Sveitarstjórnarkosningar 2022
[breyta | breyta frumkóða]Þann 8. apríl 2022 var greint frá því að flokkurinn ætlaði að bjóða fram í sveitarstjórnarkosningunum árið 2022. Sanna Magdalena Mörtudóttir var oddviti í Reykjavík í annað sinn og fékk flokkurinn 7,7% og bætti við sig um einn fulltrúa, Trausti Breiðfjörð Magnússon.
Alþingiskosningar 2024
[breyta | breyta frumkóða]Í október 2024 tilkynnti flokkurinn að þau hyggðust bjóða fram lista í öllum kjördæmum fyrir alþingiskosningarnar 2024. Sanna Magdalena Mörtudóttir borgarfulltrúi var kjörin eiginlegur leiðtogi flokkinn í kosningunum, eftir að hún tilkynnti um landsframboð í september. Efstu frambjóðendur í kjördæmunum voru:
- Reykjavík norður (RN): Gunnar Smári Egilsson
- Reykjavík suður (RS): Sanna Magdalena Mörtudóttir
- Suðurkjördæmi (SV): Unnur Rán Reynisdóttir
- Norðvesturkjördæmi (NV): Guðmundur Hrafn Arngrímsson
- Norðausturkjördæmi (NA): Þorsteinn Bergsson
- Suðvesturkjördæmi (SJ): Davíð Þór Jónsson
Flokkurinn hlaut 8.422 atkvæði, sem jafngilti 3,9% heildaratkvæða og því hlaut flokkurinn ekki fulltrúa á þinginu, þrátt fyrir gott gengi í könnunum fyrir kosningarnar.
Leiðtogar
[breyta | breyta frumkóða]Sósíalistaflokkur Íslands hefur ekki neinn eiginlegan formann, en þess í stað hefur flokkurinn hlutverk pólitísks leiðtoga.
| Leiðtogar | Kjörinn | Hætti | Kosningar | |
|---|---|---|---|---|
_(cropped).png) |
Gunnar Smári Egilsson | 1. maí 2017 | 20. október 2024 | 2021 (4,1%) |
 |
Sanna Magdalena Mörtudóttir | 20. október 2024 | 26. maí 2025 | 2024 (3,9%) |
 |
Sæþór Benjamín Randalsson | 24. maí 2025 | ||
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- 1 2 Arnarson, Baldur; Magnús Heimir Jónasson (2 maí 2017). „Vildi koma í veg fyrir grín Heimdellinga“. Morgunblaðið. Sótt 27 febrúar 2026.
- ↑ „Sósíalistaflokkurinn stofnaður 1. maí“. Sósíalistaflokkurinn. Sótt 8 febrúar 2024.
- 1 2 „Sósíalistaþing 2018; stefna, skipulag, stjórnir og næstu átök“. Sósíalistaflokkurinn. 21 janúar 2018. Sótt 27 febrúar 2026.
- ↑ „Nýkjörnar stjórnir; málefna- félaga- og framkvæmdastjórnir“. Sósíalistaflokkurinn. 20 janúar 2018. Sótt 27 febrúar 2026.
- ↑ Hlynsdóttir, Erla (28 maí 2025). „Andófsmenn skipa öll sæti framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokksins“. Heimildin. Sótt 27 febrúar 2026.
- ↑ „Gunnar Smári féll í stjórnarkjöri: Úrsagnir og uppnám á aðalfundi Sósíalistaflokksins“. Vísir. 24 maí 2025. Sótt 27 febrúar 2026.
- ↑ Sigurðsson, Grétar Þór (26 maí 2025). „Sanna hætt sem pólitískur leiðtogi Sósíalistaflokksins“. RÚV. Sótt 27 febrúar 2026.
- ↑ Kjartan Kjartansson (29. desember 2025). „Sósíalistar líta til harðstjórnarríkja sem fyrirmynda“. Vísir. Sótt 29. desember 2025.
- ↑ Sósíalistaflokkurinn birtir framboðslista fyrir Reykjavík og Kópavog , vísir skoðað 1. maí, 2018.
- ↑ „Lög“. Sósíalistaflokkurinn. Sótt 8 febrúar 2024.
- ↑ „Úrslit alþingiskosninga eftir kjördæmi 2021“. PxWeb. Sótt 8 febrúar 2024.[óvirkur tengill]