CERN

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Samtök Evrópu að kjarnorkurannsóknum (franska: Organisation Européenne pour la Recherche Nucléaire, eða Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire, skammstafað CERN, framburður „SERN“) er evrópsk miðstöð rannsókna í kjarneðlisfræði, stofnuð 1954, staðsett á landamærum Frakklands og Sviss, skammt utan við Genf. Upphaflega voru aðildarlöndin 12 en eru nú 24. Ísrael er fyrsta aðildarríkið utan Evrópu, en árið 2015 bættust Tyrkland og Pakistan í hópinn. Fjöldi vísindamanna, sem þar starfa er um 6500.

CERN rekur samstæðu af tíu hröðlum, sem ýmist eru línuhraðlar eða hringhraðlar. Stærstir þeirra eru Stóri raf-/jáeindahraðllinn (e. Large Electron Positron collider, skammstafað LEP), sem er hringhraðall, 9 km í þvermál, og Stóri róteindahraðallinn (e. Super Proton Synchroton, skammstafað SPS), einnig stóri sterkeindahraðallinn (e. Large Hadron Collider, skammstafað LHC), 27 km að ummáli).

Þann 15. desember 2015 fundu tveir óháðir hópar vísindamanna í CERN áður óþekkta öreind, sem talið er að geti annað hvort verið þyngri útgáfa af Higgs-bóseindinni eða þá þyngdaraflseind (e. graviton).

Þátttökuríki eftir stærð[breyta | breyta frumkóða]

Shiva's statue at CERN