Alþýðubandalagið

Tákn Alþýðubandalagsins.

Alþýðubandalagið var upphaflega kosningasamtök sem voru stofnuð 4. apríl 1956. Kjarninn í samtökunum voru Málfundafélag jafnaðarmanna, sem skildi við Alþýðuflokkinn, og fylgdi Hannibal Valdimarssyni og Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn undir forystu Einars Olgeirssonar. 1963 gekk Þjóðvarnarflokkurinn undir forystu Gils Guðmundssonar til liðs við Alþýðubandalagið. Samtökin buðu fram lista í öllum alþingiskosningum og bæjarstjórnarkosningum frá stofnun þeirra til og með 1967. 1968 varð Alþýðubandalagið stjórnmálaflokkur, fyrst undir forystu Ragnars Arnalds. Alþýðubandalagið bauð síðast fram í bæjarstjórnarkosningunum 1998 - þó í Reykjavík undir merkjum R-listans, en í alþingiskosningunum 1995 hétu framboð þess framboð Alþýðubandalagsins og óháðra.

Alþýðubandalagið var fyrst gert að formlegum stjórnmálaflokki á landsfundi 1.-3. nóvember 1968. Það leiddi til þess að tveir af forystumönnum flokksins, Hannibal Valdimarsson og Björn Jónsson, sögðu sig úr flokknum og stofnuðu Samtök frjálslyndra og vinstri manna. Hannibal hafði boðið fram í Alþingiskosningunum 1967 undir merkjum I-lista meðan flestir Alþýðubandalagsmenn skipuðu G-lista.

Árið 1999 tók Alþýðubandalagið þátt í stofnun Samfylkingarinnar, ásamt Samtökum um kvennalista, Alþýðuflokknum og Þjóðvaka. Þrír þingmenn Alþýðubandalagsins sættu sig þó ekki við þetta samstarf og stofnuðu Vinstrihreyfinguna - grænt framboð. Einn þingmanna Alþýðubandalagsins gekk til liðs við Framsóknarflokkinn.

Dagblaðið Þjóðviljinn var málgagn flokksins þar til það hætti að koma út 1992.

Formenn Alþýðubandalagsins

• Hannibal Valdimarsson (1956-1968)
• Ragnar Arnalds (1968-1977)
• Lúðvík Jósepsson (1977-1980)
• Svavar Gestsson (1980-1987)
• Ólafur Ragnar Grímsson (1987-1995)
• Margrét Frímannsdóttir (1995-1998)

Varaformenn

Adda Bára Sigfúsdóttir 1968-1974

• Kjartan Ólafsson, 1977-1980

Vilborg Harðardóttir 1980 - 1985

• Kristín Á. Ólafsdóttir, 1985-1987
• Svanfríður Jónasdóttir, 1987-1989
• Steingrímur J. Sigfússon, 1989-1995

Stjórnarþátttaka

Alþýðubandalagið tók þátt í sex samsteypustjórnum frá 1956 til 1991:

1. Ríkisstjórn Hermanns Jónassonar 1956-1958 (ásamt „Hræðslubandalagi“ Framsóknarflokks og Alþýðuflokks)
   Lúðvík Jósepsson (sjávarútvegsráðherra), Hannibal Valdimarsson (félagsmálaráðherra)
2. Fyrsta ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar 1971-1974 (ásamt Framsóknarflokki, Alþýðuflokki og Samtökum frjálslyndra og vinstri manna)
   Lúðvík Jósepsson (sjávarútvegsráðherra), Magnús Kjartansson (heilbrigðis- og iðnaðarráðherra)
3. Önnur ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar 1978-1979 (ásamt Framsóknarflokki og Alþýðuflokki)
   Hjörleifur Guttormsson (iðnaðarráðherra), Ragnar Arnalds (menntamála- og samgönguráðherra), Svavar Gestsson (viðskiptaráðherra)
4. Ríkisstjórn Gunnars Thoroddssen 1980-1983 (ásamt hluta Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokki)
   Hjörleifur Guttormsson (iðnaðarráðherra), Ragnar Arnalds (fjármálaráðherra), Svavar Gestsson (heilbrigðis- og félagsmálaráðherra)
5. Önnur ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar 1988-1989 (ásamt Framsóknarflokki og Alþýðuflokki)
   Ólafur Ragnar Grímsson (fjármálaráðherra), Svavar Gestsson (menntamálaráðherra), Steingrímur J. Sigfússon (samgöngu- og landbúnaðarráðherra)
6. Þriðja ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar 1989-1991 (ásamt Framsóknarflokki, Alþýðuflokki og Borgaraflokki)
   Ólafur Ragnar Grímsson (fjármálaráðherra), Svavar Gestsson (menntamálaráðherra), Steingrímur J. Sigfússon (samgöngu- og landbúnaðarráðherra)

Tenglar

• Klassísk rit jafnaðarsinna á Íslandi

Kjörfylgi

Alþingiskosningar
Kosningar	% atkvæða	þingsæti
1956	19,2	8
1959 (júní)	15,3	7
1959 (október)	16,0	10
1963	16,0	9
1967	17,6	10
1971	17,1	10
1974	18,3	11
1978	22,9	14
1979	19,7	11
1983	17,3	10
1987	13,3	8
1991	14,4	9
19951	14,3	9
1 Alþýðubandalag og óháðir

Sveitarstjórnarkosningar
Kosningar	% atkvæða	fulltrúar
1958	?	?
1962	?	?
1966	?	?
1970	?	?
1974	14,6	37
1978	22,5	59
1982	16,4	52
1986	17,8	57
1990	9,3	32
1994	8,1	44
1998	0,3	7

s•r•b

Íslensk stjórnmál

Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands  • Hæstiréttur Íslands • Stjórnlagaþing á Íslandi 2011 Alþingi: Forseti Alþingis  • Umboðsmaður Alþingis  • Ríkisendurskoðun Ríkisstjórn Íslands (Önnur ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur)  • Forseti Íslands  • Stjórnarráð Íslands Forsætisráðherra Íslands  • Efnahags- og viðskipta­ráðherra Íslands  • Fjármálaráðherra Íslands  • Iðnaðarráðherra Íslands  • Innanríkisráðherra Íslands  • Mennta- og menningar­mála­ráðherra Íslands  • Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra Íslands  • Umhverfisráðherra Íslands  • Utanríkisráðherra Íslands  • Velferðarráðherra Íslands Forsætisráðuneyti Íslands  • Efnahags- og viðskipta­ráðuneyti Íslands  • Fjármálaráðuneyti Íslands  • Iðnaðarráðuneyti Íslands  • Innanríkisráðuneyti Íslands  • Mennta- og menningar­mála­ráðuneyti Íslands  • Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti Íslands  • Umhverfisráðuneyti Íslands  • Utanríkisráðuneyti Íslands  • Velferðarráðuneyti Íslands Ríkissjóður Íslands • Seðlabanki Íslands  • Fjármálaeftirlitið  • Samkeppniseftirlitið Stjórnskipan Íslands: Sýslur á Íslandi  • Sveitarfélög Íslands  • Kjördæmi Íslands  • Ömt Íslands  • Hreppar Íslands Kosningar: Forsetakosningar á Íslandi (2008)  • Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi (2010)  • Alþingiskosningar (2009)  • Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi Íslenskir stjórnmálaflokkar: Borgarahreyfingin Framsóknarflokkurinn Hreyfingin Samfylkingin Sjálfstæðisflokkurinn Vinstrihreyfingin – grænt framboð Alþjóðatengsl Íslands  • Ísland og Evrópusambandið  • Stjórnmálahneyksli á Íslandi  • Stjórnmálastefnur á Íslandi