Ilmreynir

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Ilmreynir
Ilmreynir í ítölsku ölpunum
Ilmreynir í ítölsku ölpunum
Útbreiðsla.
Útbreiðsla.
Vísindaleg flokkun
Ríki: Jurtaríki (Plantae)
Fylking: Dulfrævingar (Magnoliophyta)
Flokkur: Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
Ættbálkur: Rósaættbálkur (Rosales)
Ætt: Rósaætt (Rosaceae)
Undirætt: Reynisætt (Maloideae)
Ættkvísl: Reyniviður (Sorbus)
Undirættkvísl: Sorbus
Geiri: Sorbus
Tegund:
Sorbus aucuparia

Tvínefni
Sorbus aucuparia
(Ehrh.) Pers.
Ilmreynir í Vesturbæ Reykjavíkur í ágúst.
Blóm og lauf

Ilmreynir (fræðiheiti: Sorbus aucuparia), reynir eða reyniviður í daglegu tali er sumargrænt lauftré af rósaætt. Ilmreynir vex villtur um nær alla Evrópu, Mið-Asíu og Vestur-Síberíu.

Lýsing[breyta | breyta frumkóða]

Laufblöð eru 10–20 cm löng með 12, 13 eða 15 smáblöðum. Börkur er grár til grágulur, þunnur og sléttur. Blóm eru hvít. Ber eru kúlulaga og litur þeirra er frá því að vera appelsínugulur yfir í dökk rauð. Haustlitur laufa er frá gulu yfir í rautt. Ilmreynir verður 10–15 metra hátt, oft margstofna tré og nær yfirleitt 80–100 ára aldri þó stöku tré verði eldri.

Á Íslandi[breyta | breyta frumkóða]

Ilmreynir finnst villtur dreifður um birkiskóga á Íslandi. Tré af íslenskum uppruna eru að jafnaði með uppsveigðar greinar. Kvæmi hafa einnig verið fengin frá Skandinavíu. Blómgun verður yfirleitt í júní. Ilmreynir er eitt algengasta garðtré hérlendis og hefur verið í ræktun í tæp 200 ár. [1] Hér nær hann 10-14 metra hæð. [2]

Af innlendum stofni hafa helst verið fjórir algengir í ræktun. Það er reynir frá Nauthúsagili í Goðalandi undir Eyjafjöllum, Skaftafelli, Núpsstöðum og Skriðu í Hörgárdal (sem er afkomendi Möðruvallatrésins).[3]

Stakstæður ilmreynir í Öræfasveit var valinn tré ársins 2015. Tréð var gróðursett árið 1923. [4]. Einnig hefur ilmreynir verið valinn tré ársins 1995.

Samlífi[breyta | breyta frumkóða]

Fléttur vaxa á berki ilmreynis, til dæmis birkidumba sem er algeng á Íslandi[5] og reyniglæða sem er á válista yfir tegundir í útrýmingarhættu þar sem hún er flokkuð sem tegund við hættumörk.[6]

Að minnsta kosti fjórtán tegundir smásveppa eru þekktar á ilmreyni á Íslandi: Aposphaeria subtilis, Coronophora gregaria, reyniáta (Cytospora rubescens), Dothichiza sorbi, reyniflaga (Dothiora pyrenophora), hið sérkennilega hornryð (Gymnosporangium cornutum), Myxosporium aucupariae, rifsvarta (Nectria cinnabariana), Pleurotheciopsis bramleyi, barkflesja (Propolis farinosa) sem vex á viði ilmreynis, Rhabdospora inequalis, Tubercularia vulgaris og trjákylfa (Xylaria polymorpha).[7]

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

  1. http://www.skjolskogar.is/_private/Trjategundir/Reynividur.pdf
  2. http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=1379
  3. Lauftré á Íslandi ritstýrt af Auði I. Ottesen 2006
  4. Reyniviður í Öræfum tré ársins 2015 Skogur.is. Skoðað 16. apríl, 2016.
  5. Helgi Hallgrímsson. 2010. Sveppabókin. Skrudda, Reykjavík. ISBN 978-9979-655-71-8
  6. Hörður Kristinsson (2016). Íslenskar fléttur. Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag. ISBN 978-9979-66-347-8
  7. Helgi Hallgrímsson & Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir (2004). Íslenskt sveppatal I - smásveppir. Fjölrit Náttúrufræðistofnunar. Náttúrufræðistofnun Íslands. ISSN 1027-832X
  Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.
Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist
Wikilífverur eru með efni sem tengist