Votlendi
Votlendi er landsvæði sem er annað hvort alltaf eða árstíðabundið svo mettað af vatni að það verður að sérstöku vistkerfi. Votlendi er staður sem er með eitthvað blautt, t.d. skurðir, mýrar, pollar, lækir og fleira. Fuglar sem eru við votlendi á Íslandi eru til dæmis jaðrakan, svanir, lóuþræll, stelkur, óðinshani, keldusvín, bleshæna og endur (buslendur eða og kafendur).
Votlendi er mikilvægt búsvæði fugla, smádýra og plantna, og fjölmargar tegundir grasa festa rætur þar. Þrátt fyrir þetta hefur votlendi víða verið framræst, sem hefur neikvæð áhrif á plöntu- og dýralíf. Talið er að endurheimt votlendis sé mikilvægur þáttur í því að draga úr losun kolefnis enda geymir votlendi mikið af því. Losun kolefnis úr framræstu landi gæti þó verið ofmetin.[1]
Votlendissvæði á landi á Íslandi þöktu um 7.800 ferkílómetra árið 2019. Þau skiptast í 14 vistgerðir sem hver hefur sín sérkenni.[2] Frá um 1945-1985 voru margir framræsluskurðir grafnir á Íslandi og votlendi þannig víða þurrkað upp.[3]
Endurheimt
[breyta | breyta frumkóða]Endurheimt votlendis er sú aðgerð að koma framræstu votlendi aftur í upprunalegt horf. Víða hefur votlendi verið framræst til notkunar undir landbúnað eða byggingar. Framræsla votlendis er talin hafa neikvæð áhrif á vistkerfið enda votlendi mikilvægt búsvæði margra plöntu-, fugl-, fiski- og skordýrategunda og geymir mikið magn kolefnis.[4]
Nýlega hefur endurheimt votlendis skapað sér sess í loftlagsstefnu Íslands. Talið er að um það bil 73% af losun kolefnis af manna völdum á Íslandi má rekja til framræslu votlendis, en áætlað er að 20% af grónu flatarmáli landsins sé votlendi.[5][4] Áætlað er að um það bil 50% votlendis á Íslandi hafi verið framræst (jafngildi 4.200 km²). Þorri framræsts votlendis (jafngildi 3.600 km²) liggur utan túna og skóglendis og hentar því hugsanlega vel til endurheimtar.[4]
Land og skógur er stofnun sem fer með framkvæmd á endurheimt votlendis á Íslandi.[4] Í apríl 2018 tók Votlendissjóðurinn til starfa. Tilgangur sjóðsins er að styrkja endurheimt votlendis á Íslandi til þess að landið geti staðið við skuldbindingar sínar samkvæmt Parísarsamkomulaginu. Guðni Th. Jóhannesson, fyrrum forseti Íslands er verndari sjóðsins.[6]
Tengt efni
[breyta | breyta frumkóða]Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Hörður Kristjánsson (11. apríl 2022). „Langtímalosun kolefnis úr framræstu ræktarlandi er líklega margfalt minni en fullyrt hefur verið“. Bændablaðið.
- ↑ Jón Gunnar Ottósson; Anna Sveinsdóttir; María Harðardóttir, ritstjórar (2016). Vistgerðir á Íslandi (PDF) (Report). Fjölrit Náttúrufræðistofnunar Íslands. 54. bindi. Garðabær: Náttúrufræðistofnun Íslands.
- ↑ Bryndís Marteinsdóttir (6.12.2022). „Hvaða máli skiptir votlendi?“. Vísindavefurinn.
- 1 2 3 4 „Endurheimt – Landgræðsla“. Sótt 13. febrúar 2019.
- ↑ Arnar Páll Hauksson. „Endurheimt votlendis kostar milljarða“, RÚV, 18. janúar 2018.
- ↑ Höskuldur Kári Schram. „Votlendissjóður tekur til starfa“, Vísir, 30. apríl 2018.
