Tantal

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
  Níóbín  
Hafnín Tantal Volfram
  Dubnín  
Tantalum single crystal and 1cm3 cube.jpg
Efnatákn Ta
Sætistala 73
Efnaflokkur Hliðarmálmur
Eðlismassi 16650,0 kg/
Harka 6,5
Atómmassi 180,9479 g/mól
Bræðslumark 3290,0 K
Suðumark 5731,0 K
Efnisástand
(við staðalaðstæður)
Fast form
Lotukerfið

Tantal er frumefni með efnatáknið Ta og sætistöluna 73 í lotukerfinu. Tantal er sjaldgæfur, harður, blágrár, gljáandi hliðarmálmur sem er mjög tæringarþolinn og finnst í málmgrýtinu tantalít. Tantal er notað í skurðlækningaáhöld og í ígræðslur vegna þess að líkamsvökvar verka ekki á það. Tantal er nefnt eftir Tantalosi í grískri goðafræði

Almennir eiginleikar[breyta | breyta frumkóða]

Tantal er grár, þungur, þjáll og gríðarlega harður málmur. Hann er auðvinnanlegur, mjög sýruþolinn og einnig góður hita- og rafleiðari. Við hitastig undir 150 °C er tantal næstum algerlega ónæmt gegn efnaskaða, meira að segja af völdum hins mjög svo tærandi kóngavatns. Einu sýrurnar sem verka á það eru flúorsýra og aðrar sýrublöndur sem innihalda flúorjónir og laust brennisteinsþríoxíð. Aðeins volfram og renín hafa hærra bræðslumark (3290 K). Tantal hefur einnig mestu rafrýmd allra efna, miðað við rúmmál og er þar af leiðandi mikið notað í þétta.

Notkun[breyta | breyta frumkóða]

Tantal er einkum notað, í duftformi, í framleiðslu á rafíhlutum, aðallega tantalþéttum, sem eru mjög smáir miðað við rafrýmd. Sökum þessara stærðar- og þyngdaryfirburða, eru þessir þéttar gríðarlega mikið notaðir í farsíma, símboða, einkatölvur og raftæki farartækja.

Tantal er einnig notað til að framleiða ýmiss konar málmblöndur sem eru sterkar og hafa hátt bræðslumark og mikinn sveigjanleika. Blandað við aðra málma er það einnig notað í karbíðverkfæri til málmsmíða og í framleiðslu á ofurmálmblöndum í þotuhreyfla, hluti í efnavinnslu, kjarnorkuofna og hluta í flugskeyti. Það er sveigjanlegt og er hægt að draga það í fíngerðan vír sem notaður er sem glóðarþráður fyrir uppgufunarmálma eins og ál.

Sökum þess að það er algerlega ónæmt gagnvart líkamsvökvum og veldur ekki ertingu, er það víða notað í framleiðslu á skurðlækningaáhöldum. Tantaloxíð er notað til að framleiða gler með háan brotstuðul fyrir myndavélalinsur.