Spartium junceum

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Spartium junceum
Spartium junceum (habitus).jpg
Vísindaleg flokkun
Ríki: Jurtaríki (Plantae)
Skipting: Dulfrævingar (Magnoliophyta)
Flokkur: Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
Undirflokkur: Rosidae
(óraðað) Eurosids I
Ættbálkur: Belgjurtabálkur (Fabales)
Ætt: Ertublómaætt (Fabaceae)
Undirætt: Faboideae
Ættflokkur: Genisteae[1]
Ættkvísl: Spartium
L.
Tegund: S. junceum
Tvínefni
Spartium junceum
L.
Samheiti
  • Genista juncea Scop.
  • Cytisus purgans (L.) Boiss..

Geislasópur, fræðiheiti Spartium junceum[2], er runnategund í Ertublómaætt (Fabaceae).

Þetta er eina tegundin í ættkvíslinni Spartium,[3][4][5] en er náskyld öðrum sópum í ættkvíslunum Cytisus og Genista.

Fræðiheitið junceum þýðir "sef-líkt" (Juncus), og vísar til sprotanna, sem hafa viss líkindi við stráin á sefi Juncus.[6]

Útbreiðsla og búsvæði[breyta | breyta frumkóða]

Geislasópur er ættaður frá svæðum í kring um Miðjarðarhaf; suður-Evrópu, suðvestur-Asíu og norðvestur-Afríku,[7] þar sem hann vexx á björtum stöðum, yfirleitt í þurrum, sendnum jarðvegi.

Lýsing[breyta | breyta frumkóða]

S. junceum er kröftugur lauffellandi runni sem verður um 2 til 4 m hár, sjaldan 5 metrar, með megingreinar að 5 sm þykkar, sjaldan 10 sm. Hann er með gilda, grágræna sprota með gisin lauf; 1 til 3 sm long og að 4 mm breið. Blöðin falla fljótt af.[8] Síðla vors og snemm sumars eru plönturnar þaktar sterkgulum ilmandi blómum.

Ágeng tegund[breyta | breyta frumkóða]

Spartium junceum hefur verið fluttur til margra svæða, og er talinn skaðleg ágeng tegund á svæðum með Miðjarðarhafsloftslagi svo sem Kaliforníu og Oregon, Hawaii, mið Chile, suðaustur Ástralíu, Western Cape í Suður Afríku og Kanaríeyjum og Azoreyjum.[7][9] Hann var fyrst fluttur til Kaliforníu sem skrautplanta.[9][10]

Nytjar[breyta | breyta frumkóða]

Geislasópur er notaður sem skrautplanta í görðum og landslags hönnun. Hún hefur fengið Royal Horticultural Societys Award of Garden Merit.[11]

Í Bólivíu og Perú er hann þekktur sem retama,[7] (ekki til að rugla saman við ættkvíslina Retama) og er orðinn vel gróinn á sumum svæðum. Hann er ein af algengustu skrautplönum þar, og sést oft við gangbrautir í La Paz.Snið:Citation needed


Plantan er einnig notuð sem bragðefni, og fyrir essential oil, þekkt sem genet absolute.[7][12] Trefjar hans hafa verið notaðar í föt og einnig nýtist hann í jurtalitun (gult).[12][13]

Myndir[breyta | breyta frumkóða]

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. „Reconstructing the deep-branching relationships of the papilionoid legumes". S Afr J Bot. 89 (2013).: 58–75. doi:10.1016/j.sajb.2013.05.001
  2. Snið:PLANTS
  3. „ILDIS LegumeWeb entry for Spartium". International Legume Database & Information Service. (Cardiff School of Computer Science & Informatics). Skoðað 15 April 2014.
  4. USDA; ARS og National Genetic Resources Program. „GRIN species records of Spartium". Germplasm Resources Information Network—(GRIN) [Online Database]. (National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland). Skoðað 15 April 2014.
  5. „The Plant List entry for Spartium". The Plant List. (Royal Botanic Gardens, Kew and the Missouri Botanical Garden). (2013). Skoðað 15 April 2014.
  6. A–Z encyclopedia of garden plants. London, United Kingdom: Dorling Kindersley in association with the Royal Horticultural Society. (2008). bls: 1136. ISBN 1405332964
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 GRIN Species Profile
  8. Jepson Manual Treatment
  9. 9,0 9,1 US Forest Service Fire Ecology
  10. Element Stewardship: S. junceum
  11. „RHS Plant Selector - Spartium junceum". . Skoðað 4 June 2013.
  12. 12,0 12,1 FAO
  13. botanical.com

Ytri tenglar[breyta | breyta frumkóða]

  Þessi líffræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.
Wikimedia Commons er með margmiðlunarefni sem tengist
Einkennismerki Wikilífvera
Wikilífverur eru með efni sem tengist