Davíðslykill
| Davíðslykill | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vísindaleg flokkun | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
| Tvínefni | ||||||||||||||
| Primula egaliksensis Wormsk. ex Hornem. | ||||||||||||||
 Útbreiðsla Davíðslykils | ||||||||||||||
| Samheiti | ||||||||||||||
|
Primula groenlandica (Warming) W.W. Sm. & G. Forrest |
Davíðslykill (fræðiheiti Primula egaliksensis[1]) sem heitir einnig Primula groenlandica[2] er blóm af ættkvísl lykla[3] sem var fyrst lýst af Morten Wormskjold og Jens Wilken Hornemann árið 1813 á ferðalagi Mortens til Grænlands. Blómið finnst að mestu leyti norðurhluta Norður-Ameríku og á Grænlandi. Á Íslandi var blómið uppgötvað árið 1911 en hefur verið friðað síðan 1978.[4]
Lýsing
[breyta | breyta frumkóða]Davíðslykill hefur grannan stöngul sem er 5 til 15 sentimetrar á hæð en stofnblöðin eru þunn, óreglulega sporbaugótt, heilrend en aldrei mjölvuð. Stilkur blómsins er á lengd við blökuna en blómin sjálf bláleitt. Davíðslykill blómgast yfirleitt í maí og júní (eða snemma vors hérlendis[5])[6] og hefur sex vikna vaxtartíma.[7]
Útbreiðsla og búsvæði
[breyta | breyta frumkóða]Útbreiðsla Davíðslykils er:
- Á Grænlandi (Tunugdliarfik, Igaliko-firði og Itvineq og Ilualiafik í Nuup Kangerlua)[8]
- Í öllum fylkjum Kanada nema Saskatchewan, Nýja-Brúnsvík og Eyja Játvarðs prins
- í Alaska, Colorado, og Wyoming í Bandaríkjunum
- Í norðaustur-Rússlandi.[9]
- Á Íslandi: Stóru-Hámundarstaðir í Eyjafirði (hefur ekki fundist hér síðan um 1980[4] og er talinn útdauður á landinu).[10][6]
Þó að davíðslykil megi finna á öllum þessum stöðum er hann hvergi algengur.[11]
Búsvæði hans eru meðal annars rök engi, við lækjar- og sjávarbakka og á mómýrum.[12]
Uppruni og undirtegundir
[breyta | breyta frumkóða]Þessi planta hefur engar undirtegundir.[3]
Útlitseinkenni og erfðafræðilega benda til að Primula egaliksensis sé upphaflega blendingur milli tegundarfl. Aleuritia og Armerina, og mögulegir foreldrar séu P. nutans og P. mistassinica eða forsögulegt form þeirrar tegundar.[9]
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ „Primula egaliksensis Wormsk. ex Hornem“.
- ↑ „Plants of the World Online | Kew Science“. Plants of the World Online (enska). Sótt 10 október 2025.
- 1 2 http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16902381|titill= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|sótt= 26 May 2014 |höfundar= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|dags= 2014|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.
- 1 2 „Davíðslykill (Primula egaliksensis)“.
- ↑ „Friðlýstar Plöntutegundir“. timarit.is. 15 október 1967. Sótt 10 október 2025.
- 1 2 Áskell Löve; Dagny Tande (myndir) (1970). Íslensk ferðaflóra. Almenna Bókafélagið. bls. 336.
- ↑ „Greenland Primrose (Primula Egaliksensis)“ (bresk enska). 10 nóvember 2024. Sótt 10 október 2025.
- ↑ Tyge W. Böcher; Bent Fredskild (1978). Grønlands Flora. P. Haase & Søns Forlag. bls. 162. ISBN 87-559-0385-1.
- 1 2 http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=250092233
- ↑ „Maríulyklar, litríkt síðvetrarskraut“. timarit.is. 14. mars 2019. Sótt 10 október 2025.
- ↑ David G. Anderson; Stephanie Neid; Karin Decker (október 2006). „Primula egaliksensis Wormskjold ex Hornemann: (Greenland primrose): A Technical Conservation Assessment“ (PDF) (enska). Colorado State University. bls. 21.
- ↑ „Geymd eintak“ (PDF). Afrit af upprunalegu (PDF) geymt þann 1 apríl 2011. Sótt 23. mars 2016.
Ytri tenglar
[breyta | breyta frumkóða]
