Fornenska

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita

Fornenska (Englisc) var germanskt tungumál sem varð til úr máli Saxa og Engla, sem komu til Englands nokkru eftir að Rómverjar hurfu þaðan. Saxar og Englar komu frá Neðra-Saxlandi og Slésvík.

Þróun[breyta]

Germanskur uppruni[breyta]

Mestu áhrif að mótun fornensku í orðaforða og myndun setninga komu frá arfleifð germanskra mála.

Eins og mörg germönsk mál var sterk fallbeyging í fornensku. Hún beygðist í fjórum föllum; nefnifalli, þolfalli, þágufalli, eignarfalli. Auk þess var tækisfall stundum notað í fornensku.

Fornenskar bókmenntir[breyta]

Merkar bókmenntir eru til á fornensku, t.d. Bjólfskviða. Meðal helstu rithöfunda má nefna Alfreð mikla, öðru nafni Elfráð ríka og Ælfric eða Elfrík munk.

Fornenska og íslenska[breyta]

Fornensku svipar til nútíma íslensku að mörgu leyti en nútíma enska varð fyrir miklum áhrifum frá frönsku eftir að Normannar náðu völdum á Englandi 1066. Fyrir neðan er tafla með nokkrum dæmum um skyldleika málanna:

Enska Fornenska Íslenska
age ealdor aldur
appearance onsyn ásýnd
art list list
bane bana bani
bow boga bogi
commander heretoga herforingi
embrace fæðmian faðma
entry ongang inngangur
happiness sæl sæla
know cunnan kunna
neck hals háls
peace frið friður
whale hwæl hvalur
Wikipedia
Wikipedia: Fornenska, frjálsa alfræðiritið

Faðir vor:


Fæder ūre þū þe eart on heofonum
sī þīn nama gehālgod
tōbecume þīn rīce
gewurþe þīn willa
on eorðan swā swā on heofonum
ūrne gedæghwāmlīcan hlāf syle ūs tō dæg
and forgyf ūs ūre gyltas
swā swā wē forgyfað ūrum gyltendum
and ne gelǣd þū ūs on costnunge
ac alȳs ūs of yfele. Sōþlīce.


Faðir vor, þú sem ert á himnum.
Helgist þitt nafn
til komi þitt ríki
verði þinn vilji
svo á jörðu sem á himni.
Gef oss í dag vort daglegt brauð.
Fyrirgef oss vorar skuldir,
svo sem vér og fyrirgefum vorum skuldunautum.
Og eigi leið þú oss í freistni,
heldur frelsa oss frá illu. Amen.

  Þessi tungumálagrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.