Botnsdalur (Hvalfirði)

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Jump to navigation Jump to search
Séð inn Botnsdal.
Horft inn í Botnsdal, Hvalfellið í miðjunni

Botnsdalur er stuttur dalur fyrir botni Hvalfjarðar.

Staðhættir[breyta | breyta frumkóða]

Dalurinn er rúmir 4 km að lengd frá mynni í vestri til róta Hvalfells í austri, og um 1 km að breidd á láglendi. Með dalnum norðanverðum rís Botnsheiði, með honum sunnanverðum liggur Múlafjall. Handan Múlafjalls liggur Brynjudalur. Til suðausturs gnæfa Botnssúlur.

Botnsá rennur úr Hvalvatni, einu dýpsta vatni landsins,[1] handan Hvalfells. Í ánni fellur Glymur, hæsti foss landsins, tæpa 200 m niður djúpt gljúfur og þröngt gil, um 1,5 km að lengd. Í árgljúfrinu utanverðu má finna Þvottahelli, en um hann liggur fjölfarin gönguleið upp að Glymi og Hvalvatni. Um ána lágu sýslu- og fjórðungsmörk allt frá fyrstu tíð, en dalurinn tilheyrir nú allur Hvalfjarðarsveit. Botnsá rennur í Botnsvog í Hvalfirði.

Í Botnsdal voru tveir bæir en nú er aðeins einn í byggð, það eru Stóri-Botn (í byggð) innst í dalnum og Litli-Botn (í eyði) um dalinn miðjan. Þessir bæir hétu áður Neðri-Botn og Efri-Botn.

Hvalfjarðarvegur þverar mynni dalsins. Hann tilheyrði Hringveginum fyrir opnun Hvalfjarðarganga árið 1998. Hinn víðkunni Botnsskáli er við þjóðveginn yst í dalnum, en honum var lokað skömmu fyrir opnun Hvalfjarðarganga.

Landnám[breyta | breyta frumkóða]

Í Landnámabók segir að Ávangur, sem var írskur að kyni, hafi fyrst byggt í Botni. Þar hafi verið skógur svo stór að hann hafi gert sér hafskip þar af og hlaðið þar sem nú heitir Hlaðhamar.[2]

Gæsalappir

Maðr hét Ávangr, írskur at kyni. Hann byggði fyrst í Botni.
Þar var þá svá stórr skógr, at hann gerði þar af hafskip ok hlóð þar, sem nú heitir Hlaðhamarr.“

— Landnámabók.

Heimildir[breyta | breyta frumkóða]

  • „Kortasjá Landmælinga Íslands“. Landmælingar Íslands. Sótt 11. maí 2016.
  • Björn Hróarsson (1994). Á ferð um landið, Borgarfjörður og Mýrar. Mál og menning. ISBN 9979-3-0657-2.
  • Kristján Jóhannsson (1989). Innsveitir Hvalfjarðar. Víðerni.

Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða]

  1. „Hver eru dýpstu stöðuvötn á Íslandi?“. Vísindavefurinn. Sótt 13. maí 2016.
  2. „Landnámabók, 14. kapituli“. sótt af Heimskringla.no.

Tenglar[breyta | breyta frumkóða]