Búrma

Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu
Stökkva á: flakk, leita
Myanmar long form.png
Pyi-daung-zu Myan-ma Naing-ngan-daw
Fáni Búrma Skjaldamerki Búrma
(Fáni Búrma) (Skjaldarmerki Búrma)
Kjörorð: óþekkt/ekkert
Þjóðsöngur: Gba Majay Bma
Staðsetning Búrma
Höfuðborg Naypyidaw
Opinbert tungumál búrmíska
Stjórnarfar
formaður SPDC
forsætisráðherra
herforingjastjórn
Than Shwe
Thein Sein
Flatarmál
 • Samtals
 • Vatn (%)
39. sæti
678.500 km²
3,06%
Mannfjöldi
 • Samtals (2004)
 • Þéttleiki byggðar
27. sæti
54.000.000
62/km²
VLF (KMJ)
 • Samtals
 • á mann
áætl. [[]]
74.530 millj. dala (60. sæti)
1.800 dalir (. sæti)
Gjaldmiðill kjat (MMK)
Tímabelti UTC+6:30
Þjóðarlén .mm
Landsnúmer 95

Búrma eða Búrmasambandið (áður Burma eða Sambandsríkið Mjanmar) er stærsta ríkið á meginlandi Suðaustur-Asíu. Það á landamæriAlþýðulýðveldinu Kína í norðri, Laos í austri, Taílandi í suðaustri, Bangladess í vestri og Indlandi í norðvestri. Það á ströndAndamanhafi í suðri og Bengalflóa í vestri. Landinu hefur verið stýrt að meira eða minna leyti af herforingjastjórn frá árinu 1962.

Saga[breyta]

Á fimmtu öld fyrir Krist var stofnað konungsríki í þorpinu Tagaung en það er staðsett við efri hluta Irawadifljótsins, um það bil 160 km norðan núverandi Mandalay. Þar ríktu fimmtíu konungar af sömu ætt þar til tatarar réðust inn í landið úr norðri og lögðu það undir sig. Þá flúði afkomandi síðasta konungsins suður til Sri Khettara og stofnaði nýtt konungsríki meðal Pyu-ættbálksins. Á svipuðum tíma kom fólk af þjóðflokki Mon-Kmera (annaðhvort kallað Mon eða Talaing (indverska: Telegana)) frá Indlandi og settist að í óshólmum Irawadi. Þetta fólk flutti með sér búddatrú.

Á fyrstu öld fyrir Krist komst konungsríki Pyu undir stjórn Mon. Frændi 27. Pyu-konungsins safnaði saman fólki af Pye ættbálki og leiddi í tólf ára göngu til Pagan, þar sem annað fólk af ættbálki Pyu hafði setzt að. Þar varð til hin fræga Paganhöfðingjaætt en mestur konunga hennar var hinn 42. (Anawrahta)sem ríkti á blómaskeiði ríkisins á 11. öld.

Pagan ríkið leið undir lok á 13. öld með innrás Mongóla. Innrás Mongóla og ríkið skiptist upp í lítil furstadæmi. Ríkið var sameinað á ný af höfðingjaætt Ava sem ríkti í Ava (nærri núverandi Mandalay) árin 1364-1555. Höfðingjaætt Toungoo ríkti árin 1486-1752. Þekktastur konunga hennar var Bayinnaung sem ríkti árin 1651-1681. Undir hans stjórn varð Búrma að öflugasta og virtasta ríki Suðaustur-Asíu. Árið 1767 kom til styrjaldar við nágrannaríkið Tæland.

Toungoo-ættin missti völdin aftur til Mon höfðingjaættarinnar sem endurreisti ríki sitt í Pegu. Monættin lagði meðal annars undir sig Arakan (1785) og Manipur og Assan (1819). Búrmanir háðu þrjár styrjaldir við Breta, 1824-26, 1852 og 1885 sem enduðu með ósigri Búrmana og innlimun landsins í breska heimsveldið. Betar fluttu árið 1886 síðasta konung Mon-ættarinnar, Thibaw (1878-1885), til Indlands og gerðu Búrma að indversku héraði.

Búrma fékk eigin stjórnarskrá árið 1937 og var aðskilið frá Indlandi. Fimm árum síðar fóru Bretar brott áður en Japanir gerðu innrás í landið. Japanska hernámið stóð fjögur ár. Bretar hröktu Japani á brott 1945 og leiðtogi Búrmana, Bogyoke Aung San forseti hóf baráttu fyrir sjálfstæði landsins. Hann var myrtur skömmu áður en Búrma lýsti yfir sjálfstæði.

Hinn 2. maí 1962 stýrði Ne Win hershöfðingi valdatöku hersins til að koma í veg fyrir skiptingu ríksins og settist að völdum. Stjórn hans þjóðnýtti alla mikilvægustu atvinnuvegi og leyfði aðeins einn stjórnmálaflokk.

  Þessi landafræðigrein er stubbur. Þú getur hjálpað til með því að bæta við greinina.